Córas fuinnimh níos sláine agus níos cobhsaí

Na príomhrudaí atá bainte amach

Ó 2022 i leith, d’éirigh linn an méid seo a leanas a dhéanamh:

Ár soláthar gáis a dhíonadh ar an ngeimhreadh

I samhradh 2022 mhol an Coimisiún rialacha nua lena chinntiú go raibh soláthairtí leordhóthanacha gáis ag an Eoraip chun aon chur isteach tobann ón Rúis a sheasamh le linn an gheimhridh.

Leis na rialacha nua maidir le stóráil gáis, ní mór do thíortha an Aontais saoráidí stórála a líonadh go 90% faoin 1 Samhain gach bliain. Ag tús gheimhreadh 2024-2025 bhí na stórais gháis 95% lán, agus baineadh an tairseach 90% amach cheana i mí Lúnasa 2024.

Ina theannta sin, tháinig tíortha an Aontais ar chomhaontú maidir le rialachán chun an t-éileamh ar ghás nádúrtha a laghdú 15% go deonach le haghaidh gheimhreadh 2022/2023, agus cuireadh síneadh leis sin ina dhiaidh sin chun geimhreadh 2023/2024 a chumhdach. I mí an Mhárta 2024, ghlac an Chomhairle moladh go leanfaí de bhearta deonacha a dhéanamh go dtí mí an Mhárta 2025 chun laghdú comhchoiteann 15% ar an éileamh ar ghás a choinneáil, i gcomparáid leis an meánéileamh idir mí Aibreáin 2017 agus mí an Mhárta 2022. 

I mí Aibreáin 2022, sheol an Coimisiún Ardán an Aontais um Cheannach Fuinnimh freisin, chun cuidiú le tíortha an Aontais oibriú le chéile ar mhargaí domhanda. Is é an sprioc atá ann iomaíocht idir tíortha an Aontais a sheachaint, tionchar an Aontais a úsáid chun foinsí éagsúla fuinnimh a dhaingniú, iomaíocht a spreagadh i measc mórsholáthróirí agus dálaí níos fearr a bhaint amach do thomhaltóirí.

Cinntíodh le hinfheistíochtaí i gcríochfoirt GNL agus in idirnascairí gáis gur féidir le gach tír den Aontas gás a fháil ó dhá fhoinse ar a laghad anois, agus is féidir sreafaí cúltreo a dhéanamh idir comharsana. Mar shampla, i mí na Bealtaine 2022 cuireadh tús le hoibríochtaí an idirnascaire gáis idir an Pholainn agus an Liotuáin, rud a threisigh roghnaíocht agus athléimneacht mhargadh gáis Mhuir Bhailt. Ar an gcaoi chéanna, i mí Dheireadh Fómhair 2022 seoladh an t-idirnascaire gáis idir an Ghréig agus an Bhulgáir, agus ról lárnach aige maidir le soláthairtí gáis a éagsúlú in oirdheisceart na hEorpa.

Fuinneamh in-athnuaite a chur in úsáid

Chomh maith le foinsí a fháil thar lear, ní mór dúinn fuinnimh de thionscnamh an Aontais a úsáid a oiread is féidir. Tá an tAontas ar thús cadhnaíochta ar fud an domhain cheana féin maidir le forbairt teicneolaíochta le haghaidh fuinneamh in-athnuaite.

In 2024 ba é 25.2% sciar na bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite i dtomhaltas fuinnimh an Aontais. Leis an Treoir athbhreithnithe maidir le Fuinneamh In-athnuaite i mí na Samhna 2023, tháinig tíortha an Aontais ar chomhaontú maidir le sprioc fhoriomlán 42.5% ar a laghad maidir le fuinneamh in-athnuaite ar leibhéal an Aontais faoi 2030, agus é d’aidhm acu 45% ar a laghad a bhaint amach.

Tuilleadh eolais faoi na bearta chun aghaidh a thabhairt ar an ngéarchéim fuinnimh tar éis ionradh na Rúise ar an Úcráin.

• ranníocaíocht shealadach dlúthpháirtíochta a thabhairt isteach maidir le brabúis iomarcacha in earnálacha na hola, an gháis, an ghuail agus na scaglainne, lena n-atreorófar cistí chuig tomhaltóirí fuinnimh

Chuaigh na bearta éigeandála in éag in 2023.

I mí Feabhra 2023 tháinig tíortha an Aontais ar chomhaontú freisin maidir le Sásra Ceartúcháin Margaidh chun go seachnófaí cur isteach ar an margadh fuinnimh agus airgeadais. I gcás inar gá, dhéanfaí é a ghníomhachtú go huathoibríoch

• más mó ná €180/MWh praghas na Saoráide Aistrithe Teideal (TTF) mí roimh ré ar feadh 3 lá oibre, agus

• má bhí an praghas TTF €35 ní b’airde ná praghas tagartha le haghaidh gás nádúrtha leachtaithe (GNL) ar mhargaí domhanda ar feadh na 3 lá oibre céanna

Bhí an sásra i bhfeidhm go dtí mí Eanáir 2025 agus níor ghá é a ghníomhachtú riamh, a bhuí le tosca amhail laghdú ar éileamh struchtúrach, iompórtálacha GNL agus píblíne arbh fhéidir brath orthu ó chomhpháirtithe iontaofa, agus bonneagar iompórtála feabhsaithe.

Plean gníomhaíochta um fhuinneamh inacmhainne

Mar sin féin, tá praghsanna fuinnimh san Aontas fós ard ó thaobh struchtúir de, rud a dhéanann dochar do shaoránaigh an Aontais agus d’iomaíochas thionscal an Aontais. Dá bhrí sin, mhol an Coimisiún an plean gníomhaíochta um fhuinneamh inacmhainne i mí Feabhra 2025, ina leagtar amach bearta praiticiúla gearrthéarmacha chun costais fuinnimh a laghdú do shaoránaigh, do ghnólachtaí, don tionscal agus do phobail ar fud an Aontais, chun an t-aontas fuinnimh a thabhairt chun críche, chun infheistíochtaí a mhealladh, agus chun bheith níos ullmhaithe i leith géarchéimeanna fuinnimh a d’fhéadfadh a bheith ann. 

Leis sin, beifear in ann coigilteas foriomlán measta €45 bhilliún a dhéanamh in 2025, le méadú forchéimnitheach suas le €130 billiún in aghaidh na bliana faoi 2030, agus €260 billiún in aghaidh na bliana faoi 2040.