Ένα ασφαλέστερο και σταθερότερο ενεργειακό σύστημα

Βασικά επιτεύγματα

Από το 2022 έχουμε

Διασφαλίζοντας τον εφοδιασμό μας με φυσικό αέριο για το χειμώνα

Το καλοκαίρι του 2022 η Επιτροπή πρότεινε νέους κανόνες για να διασφαλίσει ότι η Ευρώπη διέθετε επαρκή εφοδιασμό με αέριο ώστε να αντεπεξέλθει σε τυχόν αιφνίδιες διαταραχές εκ μέρους της Ρωσίας κατά τους χειμερινούς μήνες.

Σύμφωνα με τους νέους κανόνες αποθήκευσης φυσικού αερίου, οι χώρες της ΕΕ πρέπει να έχουν γεμίσει τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης στο 90 % μέχρι την 1η Νοεμβρίου κάθε έτους. Στην αρχή της χειμερινής περιόδου 2024-2025, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου ήταν κατά 95 % πλήρεις, με το κατώτατο όριο του 90 % να έχει ήδη καλυφθεί τον Αύγουστο του 2024.

Επιπλέον, οι χώρες της ΕΕ συμφώνησαν επί κανονισμού για την εθελοντική μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου κατά 15 % για τη χειμερινή περίοδο 2022-2023, περίοδος που αργότερα επεκτάθηκε ώστε να καλύψει και τον χειμώνα του 2023-2024. Τον Μάρτιο του 2024 το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση για να συνεχιστεί η λήψη εθελοντικών μέτρων έως τον Μάρτιο του 2025, με σκοπό να διατηρηθεί η συλλογική μείωση της ζήτησης αερίου κατά 15 %, σε σύγκριση με τη μέση ζήτηση μεταξύ Απριλίου 2017 και Μαρτίου 2022. 

Τον Απρίλιο του 2022 η Επιτροπή δρομολόγησε επίσης την ενεργειακή πλατφόρμα της ΕΕ, με σκοπό να βοηθήσει τις χώρες της ΕΕ να συνεργαστούν στις παγκόσμιες αγορές. Στόχος είναι να αποφευχθεί ο ανταγωνισμός μεταξύ των χωρών της ΕΕ, να αξιοποιηθεί η επιρροή της ΕΕ ώστε να εξασφαλιστούν διάφορες πηγές ενέργειας, να ενθαρρυνθεί ο ανταγωνισμός μεταξύ των κύριων παρόχων και να επιτευχθούν καλύτερες συνθήκες για τους καταναλωτές.

Οι επενδύσεις σε τερματικούς σταθμούς ΥΦΑ και σε αγωγούς διασύνδεσης φυσικού αερίου διασφαλίζουν ότι κάθε χώρα της ΕΕ μπορεί πλέον να λαμβάνει αέριο από τουλάχιστον δύο πηγές, ενώ είναι εφικτές οι αντίστροφες ροές μεταξύ γειτόνων. Για παράδειγμα, τον Μάιο του 2022 άρχισε να λειτουργεί ο αγωγός διασύνδεσης φυσικού αερίου Πολωνίας-Λιθουανίας, ενισχύοντας τις δυνατότητες επιλογής και την ανθεκτικότητα της αγοράς φυσικού αερίου της Βαλτικής. Ομοίως, τον Οκτώβριο του 2022 τέθηκε σε λειτουργία ο αγωγός διασύνδεσης φυσικού αερίου Ελλάδας-Βουλγαρίας, ο οποίος διαδραμάτισε καίριο ρόλο στη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού με φυσικό αέριο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Πέρα από την εξασφάλιση πηγών από το εξωτερικό, πρέπει να χρησιμοποιούμε όσο το δυνατόν περισσότερο την εγχώρια παραγόμενη ενέργεια. Η ΕΕ κατέχει ήδη ηγετική θέση παγκοσμίως στην τεχνολογική ανάπτυξη όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Το 2024, το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ενεργειακή κατανάλωση της ΕΕ ανερχόταν στο 25,2 %. Με την αναθεωρημένη οδηγία του Νοέμβριου του 2023 για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, οι χώρες της ΕΕ συμφώνησαν σε έναν συνολικό στόχο για ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές σε ποσοστό τουλάχιστον 42,5 % σε ενωσιακό επίπεδο έως το 2030, με σκοπό την επίτευξη τουλάχιστον του 45 %.

Περισσότερα για τα μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

• καθιέρωση προσωρινής συνεισφοράς αλληλεγγύης επί των πλεοναζόντων κερδών στους τομείς του πετρελαίου, του αερίου, του άνθρακα και των διυλιστηρίων, και ανακατεύθυνση των κεφαλαίων προς τους καταναλωτές ενέργειας

Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης έληξαν το 2023.

Τον Φεβρουάριο του 2023, οι χώρες της ΕΕ συμφώνησαν επίσης σε μηχανισμό διόρθωσης της αγοράς, για την αποφυγή διαταραχών στην αγορά ενέργειας και στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Σε περίπτωση ανάγκης, θα ενεργοποιούνταν αυτόματα

• εάν η τιμή του επόμενου μήνα στο χρηματιστήριο αερίου [Title Transfer Facility (TTF)] υπερέβαινε τα 180 ευρώ ανά MWh για 3 εργάσιμες ημέρες και,

• εάν η τιμή αυτή ήταν κατά 35 ευρώ υψηλότερη από την τιμή αναφοράς για το υγροποιημένο φυσικό αέριο (ΥΦΑ) στις παγκόσμιες αγορές για τις ίδιες 3 εργάσιμες ημέρες.

Ο μηχανισμός ίσχυε έως τον Ιανουάριο του 2025 και δεν χρειάστηκε ποτέ να ενεργοποιηθεί, χάρη σε παράγοντες όπως η διαρθρωτική μείωση της ζήτησης, οι αξιόπιστες εισαγωγές αερίου μέσω αγωγών και ΥΦΑ από αξιόπιστους εταίρους, και η ενίσχυση των υποδομών εισαγωγών.

Σχέδιο δράσης για την οικονομικά προσιτή ενέργεια

Ωστόσο, οι τιμές της ενέργειας στην ΕΕ παραμένουν διαρθρωτικά υψηλές, γεγονός που πλήττει τους πολίτες της ΕΕ και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της ΕΕ. Ως εκ τούτου, τον Φεβρουάριο του 2025 η Επιτροπή πρότεινε το σχέδιο δράσης για την οικονομικά προσιτή ενέργεια, το οποίο καθορίζει συγκεκριμένα βραχυπρόθεσμα μέτρα με σκοπό να μειωθεί το ενεργειακό κόστος για τους πολίτες, τις επιχειρήσεις, τη βιομηχανία και τις κοινότητες σε ολόκληρη την ΕΕ, να ολοκληρωθεί η Ενεργειακή Ένωση, να προσελκυστούν επενδύσεις και να προετοιμαστούμε καλύτερα για ενδεχόμενες ενεργειακές κρίσεις. 

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, αυτό θα επιτρέψει να εξοικονομηθούν συνολικά 45 δισ. ευρώ το 2025, με σταδιακή αύξηση έως και 130 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030, και 260 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2040.