Przejdź do treści głównej
Symbol graficzny Komisji Europejskiej
pl
Komisja Europejska

Bezpieczniejszy i stabilniejszy system energetyczny

Jak UE stawiła czoła kryzysowi energetycznemu spowodowanemu przez Rosję

Wspólna reakcja UE na kryzys energetyczny z 2022 r., wywołany instrumentalnym wykorzystaniem przez Rosję dostaw gazu, doprowadziła do ustabilizowania cen energii, zagwarantowania dostaw gazu oraz zwiększenia odporności europejskiego systemu energetycznego na zawirowania na rynku energii.

UE i jej państwa członkowskie podjęły już działania w celu zmniejszenia zależności od importowanych paliw kopalnych i przyspieszenia przejścia na czystą energię. Europejski system energetyczny jest obecnie bezpieczniejszy, bardziej zdywersyfikowany i stabilniejszy. Inicjatywy takie jak REPowerEU przyspieszyły przejście na czystą energię, poprawiły funkcjonowanie rynku energii i zmniejszyły zależność od importowanych paliw kopalnych.

Installation of solar panels on the Berlaymont building

Najważniejsze osiągnięcia

Od 2022 r. udało nam się:

  • zmniejszyć zużycie gazu w UE o 13 proc.
  • ograniczyć zależność od rosyjskich paliw kopalnych
  • wyprodukować więcej energii wiatrowej i słonecznej niż energii z paliw kopalnych – po raz pierwszy w 2025 r.
  • zapewnić sobie dostęp do bezpiecznej i przystępnej cenowo energii
  • szybko zwiększyć liczbę instalacji wytwarzających energię ze źródeł odnawialnych.
  • Spadek importu ropy naftowej do 2%

    poprzednio 43%

  • Spadek zależności od rosyjskiego gazu w 2025 r. do 12%

    w porównaniu z 45% w 2021 r., planowane całkowite uniezależnienie

  • Ponad 70%

    udziału niskoemisyjnej energii elektrycznej (odnawialnej i jądrowej)

Pomimo postępów sektory takie jak transport pozostają w dużym stopniu uzależnione od paliw kopalnych, a ceny energii wymagają dalszej stabilizacji. Musimy kontynuować prace nad bardziej zintegrowaną unią energetyczną i jeszcze bardziej przyspieszyć przejście na energię niskoemisyjną produkowaną w Europie.

Zapewnienie dostaw gazu na zimę

Latem 2022 r. Komisja zaproponowała nowe przepisy, aby zapewnić Europie wystarczające dostawy gazu pozwalające jej przetrwać wszelkie nagłe zakłócenia dostaw z Rosji w miesiącach zimowych.

Zgodnie z nowymi przepisami dotyczącymi magazynowania gazu do 1 listopada każdego roku kraje UE muszą napełnić magazyny do 90 proc. pojemności. Na początku sezonu zimowego 2024/2025 magazyny gazu były pełne w 95 proc., a próg 90 proc. został osiągnięty już w sierpniu 2024 r.

Ponadto kraje UE zgodziły się dobrowolnie ograniczyć zapotrzebowanie na gaz ziemny o 15 proc. w sezonie zimowym 2022/2023, a następnie również zimą 2023/2024. W marcu 2024 r. Rada przyjęła zalecenie, zgodnie z którym kraje UE mają kontynuować stosowanie tych dobrowolnych środków do marca 2025 r., aby utrzymać łączny poziom zapotrzebowania na gaz o 15 proc. niższy w porównaniu ze średnim zapotrzebowaniem w okresie od kwietnia 2017 r. do marca 2022 r. 

W kwietniu 2022 r. Komisja uruchomiła również unijną platformę energetyczną, aby pomóc krajom UE współpracować na rynkach światowych. Celem jest uniknięcie konkurencji między krajami UE, wykorzystanie wpływu UE do zabezpieczenia różnych źródeł energii, zachęcanie do konkurencji między głównymi dostawcami i stworzenie lepszych warunków dla konsumentów.

Magazyny gazu należy napełnić przed każdą zimą
90% pojemności należy napełnić do 1 listopada każdego roku
95% pojemności udało się napełnić przed zimą 2024/2025

Dywersyfikacja źródeł gazu i inwestowanie w infrastrukturę

Kluczowym elementem zapewnienia bezpiecznych i przystępnych cenowo dostaw energii jest dywersyfikacja dróg dostaw. W tym celu w ostatnich latach UE podjęła współpracę z partnerami międzynarodowymi. Od 2022 r. Komisja zawarła umowy z Egiptem, Izraelem i Azerbejdżanem w sprawie eksportu gazu ziemnego do Europy.

UE zwiększyła również import skroplonego gazu ziemnego (LNG) z Ameryki Północnej, Australii, Kataru i Afryki Wschodniej oraz dostawę gazu rurociągami z Norwegii, Wielkiej Brytanii, Azerbejdżanu i Afryki Północnej.

Visit of Kadri Simson, European Commissioner, to the Fluxys site in Lokeren, and to the Port House in Antwerp

Dzięki inwestycjom w terminale LNG i gazowe połączenia międzysystemowe każdy kraj UE może obecnie otrzymywać dostawy gazu z co najmniej dwóch źródeł. Możliwe jest też odwrócenie przepływu między sąsiadującymi krajami. W maju 2022 r. na przykład uruchomiono gazowe połączenie międzysystemowe między Polską a Litwą, dzięki któremu bałtycki rynek gazu zyskał szerszy wybór dostawców i zwiększył swoją odporność na zakłócenia w dostawach. Podobnie w październiku 2022 r. otwarto gazowe połączenie międzysystemowe Grecja-Bułgaria, które odgrywa kluczową rolę w dywersyfikacji dostaw gazu w Europie Południowo-Wschodniej.

Wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych

Musimy nie tylko zapewnić zagraniczne dostawy energii, ale również w jak największym stopniu korzystać z rodzimych źródeł energii. UE jest już światowym liderem w rozwoju technologii energii odnawialnej.

W 2024 r. w UE 25,2 proc. zużycia energii pochodziło ze źródeł odnawialnych. W listopadzie 2023 r. w przekształconej dyrektywie w sprawie energii odnawialnej kraje UE uzgodniły ogólny cel w zakresie energii ze źródeł odnawialnych, zgodnie z którym w 2030 r. co najmniej 42,5 proc. energii w UE ma pochodzić ze źródeł odnawialnych, oraz zobowiązały się, że dążyć będą do zwiększenia tego odsetka do 45 proc.

Energia odnawialna w UE
25,2% wyniósł udział energii odnawialnej w zużyciu energii w UE w 2024 r.
42,5% ma stanowić energia ze źródeł odnawialnych w UE w 2030 r. (celem jest osiągnięcie co najmniej 45%)

Zmniejszenie rachunków dla europejskich gospodarstw domowych i przedsiębiorstw

W reakcji na użycie przez Rosję energii jako broni kraje UE zgodziły się w październiku 2022 r. zastosować nadzwyczajną interwencję mającą na celu obniżenie rachunków za energię dla europejskich gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. W ramach tej interwencji:

  • zmniejszono zapotrzebowanie na energię elektryczną (ogółem o 10 proc., w godzinach szczytu obowiązkowo o 5 proc.)

  • ograniczono dochody (180 euro/MWh) producentów energii elektrycznej o niższych kosztach (energii jądrowej, energii z węgla brunatnego i źródeł odnawialnych) i przekazano nadwyżki zysków konsumentom

Mother sitting with daughter paying bills

  • wprowadzono tymczasową opłatę solidarnościową od nadwyżek zysków w sektorach ropy naftowej, gazu, węgla i rafinerii oraz przekierowano uzyskane fundusze do odbiorców energii.

Te środki nadzwyczajne wygasły w 2023 r.

W lutym 2023 r. kraje UE zatwierdziły również mechanizm korekty rynku, który pozwalał uniknąć zakłóceń na rynku energetycznym i finansowym. W razie potrzeby mechanizm ten miał być automatycznie aktywowany:

  • jeżeli cena instrumentu pochodnego Title Transfer Facility (TTF) o terminie wygaśnięcia w następnym miesiącu przekraczała 180 euro/MWh przez 3 dni robocze

  • oraz jeżeli cena TTF była o 35 euro wyższa od ceny referencyjnej skroplonego gazu ziemnego (LNG) na rynkach światowych przez te same 3 dni robocze.

Mechanizm ten obowiązywał do stycznia 2025 r., ale nigdy nie został uruchomiony, dzięki takim czynnikom jak: spadek popytu strukturalnego, niezawodny import LNG i gazu rurociągowego od zaufanych partnerów oraz wzmocniona infrastruktura importowa.

Plan działania na rzecz przystępnych cen energii

Ceny energii w UE pozostają jednak strukturalnie wysokie, co negatywnie wpływa na życie mieszkańców UE i konkurencyjność unijnego przemysłu. Dlatego w lutym 2025 r. Komisja zaproponowała plan działania na rzecz przystępnych cen energii, w którym wskazała konkretne działania mające w krótkim czasie obniżyć koszty energii dla osób prywatnych, przedsiębiorstw, przemysłu i społeczności w całej UE. Celem planu jest również ukończenie unii energetycznej, pozyskanie inwestycji i lepsze przygotowanie na ewentualny kryzys energetyczny. 

Szacuje się, że dzięki realizacji planu całkowite oszczędności w 2025 r. wyniosą 45 mld euro, a potem będą stopniowo rosły i w 2030 r. sięgną 130 mld euro rocznie, zaś w 2040 r. – 260 mld euro rocznie.

45 mld euro w 2025 r.
Nawet 130 mld euro rocznie do 2030 r.
Nawet 260 mld euro rocznie do 2040 r.

Komisja przedstawiła również następujące środki, które mają zapewnić przystępność cenową energii:

Przejście na czystą energię polega na stworzeniu odpornego i niezależnego systemu energetycznego, który zapewnia przystępność cenową z korzyścią dla wszystkim Europejczyków. Oznacza to również zmniejszenie zależności od paliw kopalnych.

Podobne strony

Ostatnia aktualizacja strony: 22 kwietnia 2026