An méid a dhéanann an tAontas Eorpach
Tá sé ríthábhachtach gníomhú in aghaidh an athraithe aeráide ar mhaithe le todhchaí shábháilte rathúil, san Eoraip agus ar fud an domhain. Sin an fáth a bhfuil an tAontas tiomanta a bheith ar an gcéad mhór-roinn aeráidneodrach ar domhan faoi 2050. Tá níos mó i gceist le gníomhú ar son na haeráide ná astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú: cuireann ár dtionscnaimh borradh faoi nuálaíocht agus iomaíochas thionscal na hEorpa, tacaíonn siad le fás glan, feabhsaíonn siad an tslándáil, agus neartaíonn siad an athléimneacht. Oibríonn an tAontas i gcomhar leis na Ballstáit chun aistriú atá cóir go sóisialta agus a théann chun tairbhe do mhuintir na hEorpa ar fad a chur chun cinn agus a chur i bhfeidhm.
Is iad seo a leanas príomhchuspóirí beartais an Aontais maidir leis an aeráid:
- astaíochtaí a dhícharbónú agus a laghdú chun geilleagar na hEorpa a dhéanamh níos iomaíche
- gníomhú ar son na haeráide a chomhtháthú i mbeartais uile an Aontais
- borradh a chur faoin nuálaíocht trí thaighde agus infheistíocht
- saoránaigh a chur i gcroílár an aistrithe ghlain chóir
- pobail a chumhachtú chun oiriúnú do thionchair ar an aeráid agus athléimneacht a chothú ina leith
- a bheith ar thús cadhnaíochta sna hiarrachtaí domhanda maidir le maolú ar an athrú aeráide, oiriúnú don athrú aeráide agus maoiniú don athrú aeráide
Fíricí agus figiúirí
Réimsí gníomhaíochta
Spriocanna agus rialacha chun go mbeidh an tAontas aeráidneodrach
Gníomhaíochtaí chun ullmhú d’éifeachtaí an athraithe aeráide atá ann faoi láthair agus a bheidh ann amach anseo
Aghaidh a thabhairt ar ghéarchéimeanna aeráide agus dúlra le chéile
Córas ‘teorannaithe agus trádála’ chun astaíochtaí a laghdú ar bhealach costéifeachtach
Teicneolaíocht a úsáid chun astaíochtaí CO<sub>2</sub> tionsclaíocha a laghdú
Astaíochtaí ó gháis chumhachtacha cheaptha teasa a laghdú
CO<sub>2</sub> a bhaint den atmaisféar agus é a stóráil go fadtéarmach
Gníomhaíocht a dhéanamh ar mhaithe le talamh a úsáid ar bhealach inbhuanaithe agus neamhdhíobhálach don aeráid
Astaíochtaí a laghdú ar bhóithre, ar muir agus san aer
Srian a chur le substaintí ídithe ózóin
Na príomhéachtaí
- In 2023 bhí astaíochtaí gás ceaptha teasa an Aontais 37% ní b’ísle ná mar a bhí in 1990, go príomha mar gheall ar an méadú ar fhuinneamh ó fhoinsí in-athnuaite. Cuireann sé sin leis an muinín as cumas an Aontais sprioc aeráide 2030 a bhaint amach, is é sin astaíochtaí a laghdú 55% ar a laghad.
- Tháinig laghdú 24% ar astaíochtaí ó tháirgeadh leictreachais agus ó théamh idir 2022 agus 2023, i ngeall ar níos mó fuinnimh gaoithe agus gréine a bheith ann agus ar an aistriú ón ngual.
- Tá ról lárnach ag córas trádála astaíochtaí an Aontais (CTA AE) trína cheangal ar thruaillitheoirí íoc as a n-astaíochtaí gás ceaptha teasa (GCT), trí roghanna malartacha níos glaine, agus trí ioncam a ghiniúint chun an t-aistriú glas a mhaoiniú. Faoi 2023, bhí laghdú thart ar 47% déanta aige ar astaíochtaí ó ghléasraí cumhachta agus tionscail i gcomparáid le 2005.
- Chun daoine a chosaint ar adhaimsir atá ag tarlú níos minice agus níos minice, amhail tonnta teasa, triomaigh agus tuilte, cinntítear le straitéis an Aontais um an oiriúnú gníomhaíocht níos cliste, níos tapúla agus níos éifeachtaí.
- Tá an Ciste don Nuálaíocht ar cheann de na cláir mhaoiniúcháin is mó ar domhan lena dtacaítear le teicneolaíochtaí glan-nialasacha agus nuálacha. Cuidíonn sé chun tionscal na hEorpa a dhícharbónú, agus a iomaíochas a chothú ag an am céanna. Maoinítear trí chóras trádála astaíochtaí an Aontais (CTA AE) é agus cuirfidh sé thart ar €40 billiún ar fáil ó 2020 go 2030, bunaithe ar phraghas carbóin €75/tCO2.
- Is feiniméan domhanda é an t-athrú aeráide agus ní leor astaíochtaí a laghdú san Aontas Eorpach amháin. Sin an fáth a gcuireann an tAontas gníomhaíocht ar son na haeráide chun cinn ar fud an domhain, go háirithe trí pháirt a ghlacadh i gComhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide (COP).
- Chun an aeráidneodracht dhomhanda a bhaint amach, glacann an Coimisiún Eorpach páirt ghníomhach i gcaibidlíocht iltaobhach, faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide ag COPanna bliantúla (Comhdhálacha na bPáirtithe). Chuidigh an tAontas chun clocha míle móra a bhaint amach, ina measc sin Comhaontú Pháras agus maoiniú nua chun cabhrú le tíortha leochaileacha i mbéal forbartha.
- Is iad an tAontas, na Ballstáit agus an Banc Eorpach Infheistíochta an ranníocóir is mó ó thaobh maoiniú poiblí don aeráid le haghaidh tíortha i mbéal forbartha. Ag COP 29 in Baki, chomhaontaigh tíortha a spriocanna maoinithe don troid i gcoinne an athraithe aeráide a dhúbailt go USD $200 billiún in aghaidh na bliana faoi 2030 faoin Sprioc Nua Chainníochtaithe Chomhchoiteann maidir le Maoiniú don Aeráid.
Sa spotsolas
Chuidigh Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais (CTA AE) linn ídiú breosla iontaise a laghdú go mór, ár spleáchas ar iompórtálacha a laghdú, agus infheistíochtaí móra i bhfuinneamh glan a spreagadh. Mar sin féin, i gcomhthéacs luaineacht mhéadaithe praghsanna fuinnimh agus teannas geopholaitiúil, ní mór é a nuachóiriú agus a dhéanamh níos solúbtha.
D’fhógair an Coimisiún beart nua chun CTA AE a threisiú trí Chúlchiste Cobhsaíochta an Mhargaidh a neartú, an ionstraim lena ndéantar margadh carbóin cobhsaí dea-fheidhmiúil a chinntiú.
Leis an athrú atá beartaithe, cuirfear deireadh le neamhbhailíochtú uathoibríoch lamháltas carbóin iomarcach, agus coinneofar mar mhaolán iad chun tacú le cobhsaíocht an mhargaidh. Cuirfidh sé sin ar ár gcumas freagairt ar bhealach níos fearr ar fhorbairtí sa mhargadh amach anseo, ina measc sin an ganntanas soláthair a d’fhéadfadh a bheith ann sna blianta amach romhainn.
Nuashonraíodh an leathanach seo den uair dheireanach an 22 Bealtaine 2026