Gníomhú ar son na haeráide

An méid a dhéanann an tAontas Eorpach

Tá sé ríthábhachtach gníomhú in aghaidh an athraithe aeráide ar mhaithe le todhchaí shábháilte rathúil, san Eoraip agus ar fud an domhain. Sin an fáth a bhfuil an tAontas tiomanta a bheith ar an gcéad mhór-roinn aeráidneodrach ar domhan faoi 2050. Tá níos mó i gceist le gníomhú ar son na haeráide ná astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú: cuireann ár dtionscnaimh borradh faoi nuálaíocht agus iomaíochas thionscal na hEorpa, tacaíonn siad le fás glan, feabhsaíonn siad an tslándáil, agus neartaíonn siad an athléimneacht. Oibríonn an tAontas i gcomhar leis na Ballstáit chun aistriú atá cóir go sóisialta agus a théann chun tairbhe do mhuintir na hEorpa ar fad a chur chun cinn agus a chur i bhfeidhm.

Is iad seo a leanas príomhchuspóirí beartais an Aontais maidir leis an aeráid:

astaíochtaí a dhícharbónú agus a laghdú chun geilleagar na hEorpa a dhéanamh níos iomaíche
gníomhú ar son na haeráide a chomhtháthú i mbeartais uile an Aontais
borradh a chur faoin nuálaíocht trí thaighde agus infheistíocht
saoránaigh a chur i gcroílár an aistrithe ghlain chóir
pobail a chumhachtú chun oiriúnú do thionchair ar an aeráid agus athléimneacht a chothú ina leith
a bheith ar thús cadhnaíochta sna hiarrachtaí domhanda maidir le maolú ar an athrú aeráide, oiriúnú don athrú aeráide agus maoiniú don athrú aeráide

Fíricí agus figiúirí

55%

Sprioc an Aontais maidir le hastaíochtaí a laghdú le haghaidh 2030

€40 billiún

Infheistíochtaí an Chiste don Nuálaíocht i dteicneolaíocht ghlan nuálach ó 2020 go 2030

2050

Spriocbhliain le haghaidh aeráidneodracht an Aontais

Réimsí gníomhaíochta

An Dlí Aeráide Eorpach

Spriocanna agus rialacha chun go mbeidh an tAontas aeráidneodrach

Oiriúnú agus athléimneacht

Gníomhaíochtaí chun ullmhú d’éifeachtaí an athraithe aeráide atá ann faoi láthair agus a bheidh ann amach anseo

An aeráid agus an dúlra

Aghaidh a thabhairt ar ghéarchéimeanna aeráide agus dúlra le chéile

Córas Trádála Astaíochtaí (CTA AE)

Córas ‘teorannaithe agus trádála’ chun astaíochtaí a laghdú ar bhealach costéifeachtach

Bainistíocht Carbóin Thionsclaíoch

Teicneolaíocht a úsáid chun astaíochtaí CO<sub>2</sub> tionsclaíocha a laghdú

Gáis ceaptha teasa fhluairínithe

Astaíochtaí ó gháis chumhachtacha cheaptha teasa a laghdú

Aistrithe carbóin agus feirmeoireacht carbóin

CO<sub>2</sub> a bhaint den atmaisféar agus é a stóráil go fadtéarmach

Earnáil na húsáide talún

Gníomhaíocht a dhéanamh ar mhaithe le talamh a úsáid ar bhealach inbhuanaithe agus neamhdhíobhálach don aeráid

Iompar

Astaíochtaí a laghdú ar bhóithre, ar muir agus san aer

An ciseal ózóin

Srian a chur le substaintí ídithe ózóin

Na príomhéachtaí

In 2023 bhí astaíochtaí gás ceaptha teasa an Aontais 37% ní b’ísle ná mar a bhí in 1990, go príomha mar gheall ar an méadú ar fhuinneamh ó fhoinsí in-athnuaite. Cuireann sé sin leis an muinín as cumas an Aontais sprioc aeráide 2030 a bhaint amach, is é sin astaíochtaí a laghdú 55% ar a laghad.
Tháinig laghdú 24% ar astaíochtaí ó tháirgeadh leictreachais agus ó théamh idir 2022 agus 2023, i ngeall ar níos mó fuinnimh gaoithe agus gréine a bheith ann agus ar an aistriú ón ngual.
Tá ról lárnach ag córas trádála astaíochtaí an Aontais (CTA AE) trína cheangal ar thruaillitheoirí íoc as a n-astaíochtaí gás ceaptha teasa (GCT), trí roghanna malartacha níos glaine, agus trí ioncam a ghiniúint chun an t-aistriú glas a mhaoiniú. Faoi 2023, bhí laghdú thart ar 47% déanta aige ar astaíochtaí ó ghléasraí cumhachta agus tionscail i gcomparáid le 2005.
Chun daoine a chosaint ar adhaimsir atá ag tarlú níos minice agus níos minice, amhail tonnta teasa, triomaigh agus tuilte, cinntítear le straitéis an Aontais um an oiriúnú gníomhaíocht níos cliste, níos tapúla agus níos éifeachtaí.
Tá an Ciste don Nuálaíocht ar cheann de na cláir mhaoiniúcháin is mó ar domhan lena dtacaítear le teicneolaíochtaí glan-nialasacha agus nuálacha. Cuidíonn sé chun tionscal na hEorpa a dhícharbónú, agus a iomaíochas a chothú ag an am céanna. Maoinítear trí chóras trádála astaíochtaí an Aontais (CTA AE) é agus cuirfidh sé thart ar €40 billiún ar fáil ó 2020 go 2030, bunaithe ar phraghas carbóin €75/tCO₂.
Is feiniméan domhanda é an t-athrú aeráide agus ní leor astaíochtaí a laghdú san Aontas Eorpach amháin. Sin an fáth a gcuireann an tAontas gníomhaíocht ar son na haeráide chun cinn ar fud an domhain, go háirithe trí pháirt a ghlacadh i gComhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide (COP).
Chun an aeráidneodracht dhomhanda a bhaint amach, glacann an Coimisiún Eorpach páirt ghníomhach i gcaibidlíocht iltaobhach, faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide ag COPanna bliantúla (Comhdhálacha na bPáirtithe). Chuidigh an tAontas chun clocha míle móra a bhaint amach, ina measc sin Comhaontú Pháras agus maoiniú nua chun cabhrú le tíortha leochaileacha i mbéal forbartha.
Is iad an tAontas, na Ballstáit agus an Banc Eorpach Infheistíochta an ranníocóir is mó ó thaobh maoiniú poiblí don aeráid le haghaidh tíortha i mbéal forbartha. Ag COP 29 in Baki, chomhaontaigh tíortha a spriocanna maoinithe don troid i gcoinne an athraithe aeráide a dhúbailt go USD $200 billiún in aghaidh na bliana faoi 2030 faoin Sprioc Nua Chainníochtaithe Chomhchoiteann maidir le Maoiniú don Aeráid.

Sa spotsolas

Cad é an rud é an Ciste don Nuálaíocht?

Is é an Ciste don Nuálaíocht príomhchiste an Aontais don bheartas aeráide, rud a dhíríonn ar fhuinneamh agus ar thionscal. Tá ról lárnach aige maidir le spriocanna aeráide agus fuinnimh an Aontais a bhaint amach, Comhaontú Pháras san áireamh.

Tacaíonn an ciste le teicneolaíochtaí ceannródaíocha agus le tionscadail shuaitheanta a laghdaíonn astaíochtaí go suntasach. Cuidíonn sé chun rioscaí a chomhroinnt le tionscnóirí tionscadal agus díríonn sé ar thionscadail atá an-nuálach.

Tuilleadh eolais