Ar aghaidh go dtí an príomhábhar
Lógó an Choimisiúin Eorpaigh
An Coimisiún Eorpach

Cén fáth a bhfuil gá leis an gCairt?

An Chairt um Chearta Bunúsacha, an méid a chumhdaítear inti agus an bhaint atá aici leis an gCoinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine.

Background

Cúlra

Bunaíodh cearta le haghaidh gach duine san Aontas Eorpach ag amanna éagsúla, ar bhealaí éagsúla agus i bhfoirmeacha éagsúla.

I ngeall air sin, bheartaigh an tAontas iad a bhailiú le chéile in aon doiciméad amháin, a ndearnadh nuashonrú air i bhfianaise na n-athruithe sa tsochaí, an dul chun cinn sóisialta agus forbairtí eolaíocha agus teicneolaíocha. 

Is sa Chairt um Chearta Bunúsacha a bailíodh le chéile na cearta pearsanta, sibhialta, polaitiúla, eacnamaíocha agus sóisialta uile atá ag daoine laistigh den Aontais.

Clúdaítear na gnéithe seo a leanas inti:

  • na cearta go léir atá le fáil i gcásdlí Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh

  • na cearta agus na saoirsí a chumhdaítear sa Choinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine

  • cearta agus prionsabail eile atá mar thoradh ar thraidisiúin choiteanna bhunreachtúla na mBallstát agus ionstraimí idirnáisiúnta eile

 

An méid a chlúdaítear inti

Tá cearta agus saoirsí faoi 6 cheannteideal mar chuid den chairt

  • dínit
  • saoirsí
  • comhionannas
  • dlúthpháirtíocht
  • cearta na saoránach
  • ceartas

Tá an chairt ceangailteach ar an Aontas faoin dlí tar éis theacht i bhfeidhm Chonradh Liospóin i mí na Nollag 2009.

Chun go mbeidh sí ag teacht leis an tsochaí nua-aimseartha, cuimsítear sa chairt ‘an tríú glúin’ de chearta bunúsacha, cuir i gcás:

  • cosaint sonraí
  • ráthaíochtaí maidir le bitheitic
  • riarachán trédhearcach

Cearta an linbh

Cur chun cinn agus cosaint chearta an linbh, is dhá phríomhchuspóir de chuid an Aontais iad ar cuireadh níos mó béime orthu i ngeall ar Chonradh Liospóin.

Seo a dhéantar trí chearta an linbh a chumhdach sa chairt:

  • bearta de chuid an Aontais, ag a bhfuil tionchar díreach nó indíreach ar leanaí, aithnítear nach mór iad a dhearadh, a chur chun feidhme agus monatóireacht a dhéanamh orthu agus an prionsabal maidir le leas an linbh á chur san áireamh

  • ráthaítear an ceart chun na cosanta sin mar aon le cúram mar is gá ar mhaithe le leas an linbh

  • aithnítear an gá atá le leanaí a chosaint ó mhí-úsáid, a chinntiú nach ndéantar faillí orthu agus nach sáraítear a gcearta, mar aon lena chosaint ó chásanna a chuireann a leas i mbaol

I gcomhréir le cur chun feidhme na cairte, is éard atá á chur chun cinn ag an gCoimisiún an comhrac i gcoinne an chiníochais, na seineafóibe agus na homafóibe agus daoine ar de ghrúpaí mionlaigh iad a chosaint.

An Coinbhinsiún um Chearta an Duine

Tá an chairt comhsheasmhach leis an gCoinbhinsiún Eorpach um Chearta an Duine. Nuair a luaitear cearta atá de bhunús an choinbhinsiúin sin, is ionann an chiall atá leo agus an raon feidhme atá acu

Leis an gcairt, neartaítear cosaint cearta bunúsacha trí na cearta sin a dhéanamh níos feiceálaí agus níos soiléire do shaoránaigh.

In 2010 ghlac an Coimisiún Eorpach straitéis chun monatóireacht a dhéanamh ar chur chun feidhme éifeachtach na gcearta agus na saoirsí sa chairt, sin agus an cur chun feidhme sin a chinntiú.

What it covers

The Charter contains rights and freedoms under six titles:

  • dignity
  • freedoms
  • equality
  • solidarity
  • citizens' rights
  • justice

The Charter has become legally binding on the EU with the entry into force of the Treaty of Lisbon, in December 2009.

To reflect modern society, the Charter includes 'third generation' fundamental rights, such as:

  • data protection
  • guarantees on bioethics
  • transparent administration

Rights of the child

The promotion and protection of the rights of the child are two key objectives of the EU on which the Treaty of Lisbon has put further emphasis.

By enshrining the rights of the child, the Charter:

  • recognises that EU policies which directly or indirectly affect children must be designed, implemented and monitored taking into account the principle of the best interests of the child

  • guarantees the right to such protection and care as is necessary for the well-being of children

  • recognises the need to protect children from abuse, neglect and violations of their rights, and situations which endanger their well-being

In line with the implementation of the Charter, the European Commission is promoting the fight against racism and xenophobia, homophobia and the protection of persons belonging to minorities.

Convention on human rights

The Charter is consistent with the European convention on human rights. When the Charter contains rights that stem from this convention, their meaning and scope are the same

The Charter strengthens the protection of fundamental rights by making those rights more visible and more explicit for citizens.

In 2010, the European Commission adopted a strategy to monitor and ensure the effective implementation of the rights and freedoms in the Charter.