Γιατί χρειαζόμαστε τον Χάρτη;

Ιστορικό

Η ΕΕ βασίζεται στα θεμελιώδη δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Στο άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση αναφέρεται ότι η «Ένωση βασίζεται στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου, καθώς και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες. Οι αξίες αυτές είναι κοινές στα κράτη μέλη εντός κοινωνίας που χαρακτηρίζεται από τον πλουραλισμό, την απαγόρευση των διακρίσεων, την ανοχή, τη δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών.».

Οι αξίες αυτές συνδέονται στενά και καθοδηγούν την εσωτερική και εξωτερική δράση της ΕΕ.

Η δράση της ΕΕ στον τομέα αυτό βασίζεται στις Συνθήκες της ΕΕ και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, ο οποίος έχει την ίδια αξία με τις Συνθήκες. Ο Χάρτης κατοχυρώνει τα θεμελιώδη δικαιώματα που απολαμβάνουν οι πολίτες στην ΕΕ. Πρόκειται για σύγχρονη και ολοκληρωμένη πράξη, η οποία προστατεύει και προάγει τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των πολιτών υπό το πρίσμα των κοινωνικών αλλαγών, της κοινωνικής προόδου και των επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων.

Ο Χάρτης εφαρμόζεται σε συνδυασμό με τα εθνικά και διεθνή συστήματα προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Τι καλύπτει

Ο χάρτης περιλαμβάνει δικαιώματα και ελευθερίες που κατανέμονται σε έξι κεφάλαια (Τίτλους):

• αξιοπρέπεια
• ελευθερίες
• ισότητα
• αλληλεγγύη
• δικαιώματα των πολιτών
• δικαιοσύνη

Ο Χάρτης έγινε νομικά δεσμευτικός για την ΕΕ με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, τον Δεκέμβριο του 2009.

Για να αντικατοπτρίζει τη σύγχρονη κοινωνία, ο Χάρτης περιλαμβάνει θεμελιώδη δικαιώματα «τρίτης γενιάς», όπως:

• προστασία των δεδομένων
• εγγυήσεις για τη βιοηθική
• διαφανής διαχείριση

δικαιώματα του παιδιού

Η προώθηση και η προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού αποτελούν δύο κύριους στόχους της ΕΕ στους οποίους έχει δώσει μεγαλύτερη έμφαση η Συνθήκη της Λισαβόνας.

Με την κατοχύρωση των δικαιωμάτων του παιδιού, ο Χάρτης:

• αναγνωρίζει ότι οι πολιτικές της ΕΕ που επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα τα παιδιά πρέπει να σχεδιάζονται, να εφαρμόζονται και να παρακολουθούνται λαμβάνοντας υπόψη την αρχή του υπέρτατου συμφέροντος του παιδιού

• εγγυάται το δικαίωμα στην προστασία και τη φροντίδα που είναι απαραίτητες για την καλή διαβίωση των παιδιών

• αναγνωρίζει την ανάγκη προστασίας των παιδιών από κακοποίηση, παραμέληση, παραβιάσεις των δικαιωμάτων τους και από καταστάσεις που θέτουν σε κίνδυνο την καλή διαβίωσή τους.

Σε εναρμόνιση με την εφαρμογή του Χάρτη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, της ομοφοβίας και την προστασία των ατόμων που ανήκουν σε μειονότητες.