Réimsí gníomhaíochta an Aontais

3 phrionsabal

Is de réir na dtrí prionsabal anseo thíos a chinntear an chaoi agus na réimsí inar féidir leis an Aontas gníomhú:

• prionsabal na tabhartha – níl d'údarás ag an Aontas ach an t-údarás a thugtar dó le Conarthaí an Aontais, conarthaí atá daingnithe ag na Ballstáit go léir
• prionsabal na comhréireachta – ní féidir leis an Aontas dul thar an méid is gá a dhéanamh chun cuspóirí Chonarthaí an Aontais a bhaint amach
• prionsabal na coimhdeachta – i réimsí inar féidir leis an Aontas agus na rialtais náisiúnta araon gníomhú, ní fhéadfaidh an tAontas gníomhaíochtaí a chur i gcrích ach amháin nuair a bheadh sin níos éifeachtaí

An tAontas Eorpach amháin a fhéadann reachtaíocht a dhéanamh

I réimsí áirithe is é an tAontas Eorpach amháin a fhéadann dlíthe a rith. Níl de ról ag na Ballstáit ach an dlí a chur i bhfeidhm, ach amháin i gcás ina n-údaraíonn an tAontas dóibh dlíthe áirithe a ghlacadh iad féin. Sna réimsí seo a leanas, tá inniúlachtaí eisiacha, mar a dtugtar orthu sna conarthaí, ag an Aontas:

• an t-aontas custaim
• na rialacha iomaíochta don mhargadh aonair
• beartas airgeadaíochta do na Ballstáit a bhfuil an euro mar airgeadra acu
• trádáil agus comhaontuithe idirnáisiúnta (faoi choinníollacha áirithe)
• ainmhithe agus plandaí mara a thagann faoin gcomhbheartas iascaigh

Féadann an tAontas Eorpach nó na rialtais náisiúnta reachtaíocht a dhéanamh

I réimsí airithe, féadann an tAontas agus na Ballstáit ar aon dlíthe a rith. Ach ní fhéadann na Ballstáit an méid sin a dhéanamh ach amháin mura bhfuil dlíthe molta ag an Aontas cheana nó má tá sé beartaithe gan sin a dhéanamh. Sna réimsí seo a leanas, tá inniúlachtaí roinnte, mar a dtugtar orthu sna conarthaí, ag an Aontas:

• an margadh aonair
• fostaíocht agus gnóthaí sóisialta
• comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach
• talmhaíocht
• iascach
• comhshaol
• cosaint tomhaltóirí
• iompar
• gréasáin thras-Eorpacha
• fuinneamh
• ceartas agus cearta bunúsacha
• imirce agus gnóthaí baile
• sláinte phoiblí (i gcás na ngnéithe ar a dtugtar sainmhíniú in Airteagal 168 maidir leis an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh)
• taighde agus an spás
• comhar um fhorbairt agus cabhair dhaonnúil

Déanann na Ballstáit reachtaíocht, cúnamh an Aontais

I réimsí áirithe, ní fhéadann an tAontas ach tacú le gníomhaíocht na mBallstát nó í a chomhordú nó a chomhlánú. Ní fhéadann sé dlíthe a rith nó tionchar a imirt ar an gcumas atá ag na Ballstáit an méid sin a dhéanamh. Sna réimsí seo a leanas, tá inniúlachtaí tacaíochta, mar a dtugtar orthu sna conarthaí, ag an Aontas:

• sláinte phoiblí
• earnáil tionsclaíochta
• cultúr
• turasóireacht
• oideachas agus oiliúint, óige agus spórt
• cosaint shibhialta
• comhar riaracháin

Tá ról ar leith ag an Aontas

I réimsí áirithe, tá an tAontas in ann, de bharr inniúlachtaí speisialta, ról faoi leith a ghlacadh nó dul thar an méid a cheadaítear de ghnáth faoi na conarthaí:

• beartais eacnamaíocha agus fostaíochta a chomhordú
• comhbheartas eachtrach agus slándála a shainiú agus a chur chun feidhme
• an 'clásal solúbthachta', clásal a chuireann ar a chumas don Aontas, faoi réir coinníollacha dochta, gníomhú lasmuigh dá ghnáthréimsí freagrachta