Ar aghaidh go dtí an príomhábhar
Lógó an Choimisiúin Eorpaigh
An Coimisiún Eorpach
Eolas ar féidir leat muinín a bheith agat as

An fhírinne a scagadh ón mbréag

Cén áit ar féidir leat eolas a fháil le bheith muiníneach as?

Tosaíonn eolas iontaofa le foinsí iontaofa. Seo a leanas roinnt áiteanna maithe le tosú:

🗒️Foinsí oifigiúla

Is foinsí údarásacha iad suíomhanna gréasáin an rialtais agus institiúidí an Aontais chun eolas a fháil faoi dhlíthe, faoi bheartais nó faoi sheirbhísí poiblí. Foilsíonn siad staitisticí agus sonraí oifigiúla freisin.

💻Asraonta nuachta seanbhunaithe

De ghnáth, bíonn asraonta a bhfuil cáil sheanbhunaithe orthu, caighdeáin shoiléire eagarthóireachta acu, agus iriseoirí ainmnithe acu níos iontaofa ná suíomhanna nach bhfuil aon chuntas teiste acu. Sínitheoirí le caighdeáin phreasa aitheanta is ea a bhformhór freisin.

⚕️Comhlachtaí sláinte poiblí agus eolaíocha

Maidir le hábhair a bhaineann leis an tsláinte agus leis an eolaíocht, is foinsí iontaofa fianaisebhunaithe iad na húdaráis sláinte náisiúnta agus gníomhaireachtaí an Aontais - go háirithe níos mó ná postálacha ar na meáin shóisialta nó blaganna neamhfhíoraithe.

✅Eagraíochtaí seiceála fíricí

Déanann seiceálaithe fíricí neamhspleácha speisialtóireacht ar mhaímh a fhíorú agus ar ábhar bréagach a bhréagnú. Is túsphointe úsáideach iad aon uair nach bhfuil tú cinnte faoi.

An chaoi a n-oibríonn ionramháil ar líne

Níl i gceist le bheith ar an eolas faoin áit le breathnú ach cuid den phictiúr, nó tá sé tábhachtach freisin a aithint cén uair atá rud éigin deartha chun ionramháil a dhéanamh ort. Seo a leanas cuid de na bearta is coitianta ar cheart súil a choinneáil amach dóibh:

  • Teacht i dtír ar do chuid mothúchán
    Tá ábhar cúblála deartha chun frithghníomhú mothúchánach láidir a spreagadh. Dá láidre an bhraistint, is ea is dóchúla go roinnfidh tú é.
  • Inchreidteacht iasachtaíochta
    Déanann roinnt ábhar cúblála aithris ar asraonta nuachta dlisteanacha, ar chumarsáid oifigiúil, nó ar dhaoine aonair iontaofa chun go mbeidh siad inchreidte.
  • Íomhánna agus físeáin a athrú
    Is féidir íomhánna, fuaim agus físeáin a chur in eagar, a thógáil as comhthéacs, nó a ghiniúint go hiomlán leis an intleacht shaorga.
  • Ag fáil réidh le comhthéacs
    Níl gach ábhar cúblála go hiomlán bréagach. Baineann cuid acu úsáid as fíricí ach fágann siad amach an comhthéacs a theastaíonn uait chun a n-impleachtaí a thuiscint.
  • An iomarca eolais a thabhairt duit
    Tá sé mar aidhm ag roinnt ábhar cúblála an oiread sin leaganacha d’imeachtaí contrártha a threascairt agus a stopann tú de mhuinín a bheith agat as aon fhoinse ar chor ar bith.

Feic na comharthaí

Sula gcreideann tú nó sula roinneann tú rud éigin a thagann tú trasna air ar líne, déan seiceáil thapa.

  • Comharthaí gur féidir leat muinín a bheith agat astu
    • Tagann sé ó fhoinse aitheanta chreidiúnach
    • Tuairiscithe ag foinsí inchreidte iomadúla
    • Tuin shocair fhíorasach
    • Seoladh gréasáin atá eolach agus litrithe i gceart
  • Comharthaí le bheith cúramach fúthu
    • Tagann sé ó fhoinse nach bhfuil cur amach agat uirthi nó ó fhoinse nach féidir a fhíorú
    • Níl sé á chlúdach ach ag aon fhoinse dhoiléir amháin
    • Deartha chun mothúcháin láidre a spreagadh
    • Ainm fearainn neamhghnách, nó ainm fearainn a dhéanann aithris ar shuíomh aitheanta a bhfuil athruithe beaga air

An bhfuil tú in amhras faoi rud éigin?

Tá sé tábhachtach ábhar cúblála a aithint. Baineann an tábhacht chéanna leis an méid a dhéanann tú ina dhiaidh sin.

Ná roinn é: Braitheann ábhar cúblála ar dhaoine a bhfuil ciall mhaith acu é a chur ar aghaidh.

Déan é a thuairisciú: San Aontas Eorpach, ní mór d’ardáin uile na meán sóisialta deis a thabhairt duit ábhar míthreorach nó bréagach a chur in iúl go díreach. Ceanglaítear orthu beart a dhéanamh maidir le hábhar tuairiscithe, mar sin baineann tábhacht leis an méid a thuairiscíonn tú.

An chaoi a bhfuil spás faisnéise níos sláintiúla á fhorbairt ag an Aontas

🌐 Ardáin ar líne a thabhairt chun cuntais

Tá rialacha tugtha isteach ag an Aontas chun ardáin mhóra ar líne a dhéanamh níos trédhearcaí agus níos cuntasaí. Faoi na rialacha sin, ní mór d’ardáin measúnú a dhéanamh ar rioscaí sistéamacha agus aghaidh a thabhairt orthu, bréagaisnéis agus ábhar díobhálach eile a scaipeadh ina measc, nó gearrfar fíneálacha suntasacha orthu.

⚙️ Trédhearcacht a mhéadú maidir le fógraíocht pholaitiúil agus ábhar a ghintear leis an intleacht shaorga

Le rialacha an Aontais, is féidir le saoránaigh a fheiceáil cé atá taobh thiar d’fhógraí polaitiúla agus a thuiscint cathain a gineadh nó a cúbláladh ábhar go saorga, domhainbhrionnuithe san áireamh.

📝 Na meáin shaora agus neamhspleácha a chosaint

Tá iriseoireacht shaor neamhspleách ríthábhachtach do spás faisnéise sláintiúil. Tá dlíthe ag an Aontas lena gcosnaítear neamhspleáchas eagarthóireachta agus lena gcosnaítear iriseoirí, gníomhaithe agus taighdeoirí ar chaingean dlí mhí-úsáideach atá ceaptha chun iad a chur ina dtost.

🏢 Cabhrú le saoránaigh litearthacht dhigiteach agus litearthacht sna meáin a fhorbairt

Tacaíonn an tAontas le tionscnaimh litearthachta sna meáin, rud a chuidíonn le daoine de gach aois na scileanna a fhorbairt chun eolas iontaofa a aimsiú agus chun dul i ngleic leis an timpeallacht ar líne go muiníneach.

Nuashonraíodh an leathanach seo den uair dheireanach an 16 Iúil 2026