Przejdź do treści głównej
Symbol graficzny Komisji Europejskiej
pl
Komisja Europejska

Gdzie szukać miarodajnych informacji?

Wiarygodne informacje

Pokonać szum informacyjny

W internecie napotykamy obecnie ogromną ilość informacji. Wiadomości z ostatniej chwili, porady zdrowotne, artykuły naukowe, komentarze polityczne – nie wszystkie spośród nich należy traktować poważnie. Coraz trudniej odróżnić prawdę od kłamstwa, bowiem manipulacja, brak kontekstu i fejk niusy to chleb powszedni internetowego środowiska medialnego.

UE pracuje nad tym, by przestrzeń informacyjna była bardziej wiarygodna i by użytkownicy potrafili umiejętnie korzystać z informacji.

Jak znaleźć sprawdzone informacje?

Wiarygodnych informacji najlepiej szukać w wiarygodnych źródłach. Oto kilka przykładów:

🗒️Oficjalne strony

Strony internetowe instytucji rządowych i instytucji UE są źródłami sprawdzonych informacji na temat przepisów, polityki lub usług publicznych. Podają również statystyki i oficjalne dane.

💻Media opiniotwórcze

Główne media informacyjne, z długą tradycją, które przestrzegają surowych zasad redakcyjnych i zatrudniają cenionych dziennikarzy, są na ogół bardziej wiarygodne niż strony internetowe, które pojawiły się w sieci „wczoraj”. Większość mediów tradycyjnych kieruje się uznanymi standardami prasowymi.

⚕️Publiczne instytucje naukowe i organy ds. zdrowia

W tematach związanych ze zdrowiem i z nauką krajowe organy ds. zdrowia i agencje UE są dużo lepszym źródłem informacji niż posty w mediach społecznościowych lub wpisy na niezweryfikowanych blogach.

✅Weryfikatorzy faktów

Niezależni weryfikatorzy sprawdzają, czy informacje są wiarygodne, i w razie potrzeby demaskują manipulację. Kiedy nie wiesz, co myśleć, warto zajrzeć na ich strony.

Z życia wzięte – wiarygodne informacje w sytuacji nadzwyczajnej

Wybucha pożar lasu. Instytucje państwowe śledzą rozprzestrzenianie się ognia, badają jakość powietrza, wyznaczają trasy ewakuacji i podają informacje w czasie rzeczywistym, aby pomóc w zachowaniu bezpieczeństwa. Główne serwisy informacyjne na bieżąco przekazują zweryfikowane informacje i aktualne doniesienia o akcjach strażaków, zamkniętych drogach i zastosowanych środkach nadzwyczajnych. Organy ds. zdrowia wyjaśniają, jak chronić się przed dymem, a weryfikatorzy informacji dementują niesprawdzone pogłoski, które mogą narazić ludzi na niebezpieczeństwo.

Na czym polega manipulacja w internecie

Nie wystarczy jednak wiedzieć, które źródła są wiarygodne. Oprócz tego trzeba być czujnym w obliczu manipulacji. Oto najpopularniejsze techniki manipulacji informacją:

  • Gra na emocjach
    Zmanipulowane informacje mają wywołać silną reakcję emocjonalną. Im mocniej na nie zareagujesz, tym większe prawdopodobieństwo, że przekażesz je dalej.
  • Przywłaszczenie wiarygodności
    Autorzy fejk niusów podszywają się pod główne serwisy informacyjne, wykorzystują wizerunek osób powszechnie szanowanych albo publikują informacje, które łudząco przypominają oficjalne komunikaty.
  • Modyfikacja zdjęć i nagrań wideo
    Zdjęcia oraz nagrania audio i wideo można edytować, wyjąć z kontekstu albo w całości wygenerować za pomocą sztucznej inteligencji.
  • Wyrwanie z kontekstu
    Nie wszystkie zmanipulowane informacje są całkowicie nieprawdziwe. Niektóre są oparte na faktach, ale pomijają kontekst potrzebny do ich zrozumienia.
  • Szum informacyjny
    Niekiedy manipulacja ma zdezorientować odbiorcę przez zarzucenie go tyloma sprzecznymi wersjami wydarzeń, że w efekcie nie wie, kto mówi prawdę.
Co to jest deepfake?

Materiały typu deepfake to obrazy, nagrania wideo lub audio, edytowane lub wygenerowane przy użyciu sztucznej inteligencji albo oprogramowania do edycji audio/wideo. Mają pokazać, że ktoś powiedział lub zrobił coś, czego tak naprawdę nie powiedział ani nie zrobił.

Po czym poznać manipulację?

Zanim w coś uwierzysz lub coś udostępnisz, zrób mały test.

  • Nie ma powodu do niepokoju
    • Dobrze znane i renomowane źródło informacji
    • Doniesienia na ten sam temat w wielu innych wiarygodnych źródłach
    • Spokojny, rzeczowy język
    • Powszechnie znany, poprawnie zapisany adres internetowy
  • Zachowaj ostrożność
    • Źródło nieznane lub źródło, którego nie da się zweryfikować
    • Doniesienia tylko z jednego, nieznanego źródła
    • Sensacyjny język mający wywoływać silne emocje
    • Adres strony nietypowy lub łudząco podobny do adresu popularnej strony, ale nieznacznie zmieniony

Coś tu nie gra?

Teraz już wiesz, kiedy masz do czynienia z manipulacją. Ważne jest również, jak na nią zareagujesz.

Nie udostępniaj: Zmanipulowane informacje rozprzestrzeniają się w sieci, bo ludzie w dobrej wierze podają je dalej.

Oznaczaj i zgłaszaj: W UE wszystkie platformy mediów społecznościowych muszą umożliwiać bezpośrednie sygnalizowanie wprowadzających w błąd lub fałszywych informacji. Muszą też podjąć określone działania, dlatego zgłaszanie takich informacji ma sens.

Działania UE na rzecz bezpiecznej przestrzeni informacyjnej

🌐 Wymogi wobec platform internetowych

UE wprowadziła przepisy mające zwiększyć przejrzystość i rozliczalność dużych platform internetowych. Zgodnie z tymi przepisami platformy muszą oceniać ryzyko systemowe, również związane z rozpowszechnianiem dezinformacji i innych szkodliwych treści, oraz mu przeciwdziałać, inaczej podlegają wysokim karom pieniężnym.

⚙️ Jasne zasady dotyczące reklamy politycznej i treści generowanych przez AI

Zgodnie z przepisami UE użytkownik musi wiedzieć, kto stoi za reklamą polityczną i które materiały, włącznie z informacjami typu deepfake, zostały sztucznie wygenerowane lub przekształcone.

📝 Ochrona wolnych i niezależnych mediów

Wolne i niezależne dziennikarstwo ma pierwszorzędne znaczenie dla jakości przestrzeni informacyjnej. W UE obowiązują przepisy, które chronią niezależność redakcyjną i zabezpieczają dziennikarzy, aktywistów i naukowców przed nadużyciami ograniczającymi ich swobodę wypowiedzi.

🏢 Powszechna umiejętność korzystania z mediów

UE wspiera inicjatywy na rzecz umiejętności korzystania z mediów, które uczą ludzi w każdym wieku, jak szukać wiarygodnych informacji i bezpiecznie korzystać z internetu.

Źródła i zasoby

Ostatnia aktualizacja strony: 16 lipca 2026