Fis-7 ta’ Diċembru 2025, fakkarna l-25 anniversarju tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali, bid-drittijiet, il-libertajiet u l-prinċipji mħaddna fiha li għadhom sinifikanti daqs kemm kienu kwart ta’ seklu ilu.
Iċċelebrajna l-anniversarju fil-konferenza dwar "25 Sena ta’ Drittijiet: Riflessjoni dwar l-Impatt tal-Karta "(10–11 ta’ Diċembru 2025), organizzata b’mod konġunt mill-Kummissjoni Ewropea, l-Aġenzija Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali u l-Presidenza Daniża tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea. Il-Konferenza mhux biss immarkat stadju importanti, iżda offriet ukoll pjattaforma għal diskussjonijiet u riflessjonijiet dwar il-futur tal-Karta.
Barra minn hekk, bħala parti miċ-ċelebrazzjonijiet, il-Kummissjoni Ewropea ppubblikat sensiela ta’ filmati li jiġbru l-ilħna tan-nies minn madwar l-UE. Iffilmjati f’Amsterdam, Madrid, Copenhagen, u Bucharest, dawn l-intervisti qosra offrew riflessjonijiet personali dwar x’fissru d-drittijiet fundamentali għan-nies fil-ħajja tagħhom ta’ kuljum. Il-filmati kellhom l-għan li jqajmu kuxjenza dwar il-Karta u enfasizzaw ir-rilevanza tagħha għall-individwi f’kuntesti soċjali u kulturali differenti.
Ara l-filmati kollha tal-#EUCHARTER25!
Sib ir-rekording tal-konferenza hawnhekk
Il-25 Anniversarju tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE
Il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE
L-UE hija mibnija fuq il-valuri fundaturi tad-drittijiet fundamentali, id-demokrazija u l-istat tad-dritt. Dawn il-valuri huma marbuta flimkien mill-qrib, peress li r-rispett għad-drittijiet fundamentali huwa essenzjali f’soċjetajiet demokratiċi bbażati fuq l-istat tad-dritt.
L-UE għandha l-għan li tipproteġi u tippromwovi l-valuri fundaturi u d-drittijiet fundamentali tagħha kemm fl-UE kif ukoll barra minnha. Il-protezzjoni u l-promozzjoni tad-drittijiet fundamentali fl-UE huma bbażati fuq it-Trattati fundaturi u l-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea. Dawn kollha għandhom l-istess valur bħal-liġi primarja vinkolanti. Il-Karta saret legalment vinkolanti fuq l-UE bid-dħul fis-seħħ tat-Trattat ta’ Lisbona, f’Diċembru 2009.
Il-Karta
Il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali hija l-ftehim intern tal-UE dwar id-drittijiet tal-bniedem. Tipproteġi u tippromwovi d-drittijiet fundamentali ta’ kulħadd fl-UE. Il-Karta hija strument modern, li huwa interpretat b’kunsiderazzjoni tal-bidliet fis-soċjetà, l-iżviluppi xjentifiċi u dawk teknoloġiċi. Tinkludi wkoll l-hekk imsejħa drittijiet fundamentali tat-“tielet ġenerazzjoni”, bħad-dritt għall-protezzjoni tad-data, garanziji dwar il-bijoetika, u d-dritt għal amministrazzjoni tajba.
Il-Karta fiha 50 dritt u libertà fundamentali miġbura taħt sitt titoli: id-dinjità, il-libertajiet, l-ugwaljanza, is-solidarjetà, id-drittijiet taċ-ċittadini u l-ġustizzja. Dawn huma segwiti minn dispożizzjonijiet ġenerali dwar l-interpretazzjoni u l-applikazzjoni tagħhom.
L-ispjegazzjonijiet relatati mal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali
Rapporti annwali dwar il-Karta
Strateġija biex tissaħħaħ l-applikazzjoni tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali fl-UE
L-istrateġija biex tissaħħaħ l-applikazzjoni tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali fl-UE ressqet azzjonijiet biex tiġi żgurata l-applikazzjoni effettiva tal-Karta mill-Istati Membri; l-għoti tas-setgħa lill-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili, lid-difensuri tad-drittijiet u lill-prattikanti tal-ġustizzja; it-trawwim tal-użu tal-Karta bħala boxxla għall-istituzzjonijiet tal-UE; u t-tisħiħ tal-għarfien tan-nies dwar id-drittijiet tagħhom skont il-Karta.
Għal aktar informazzjoni dettaljata dwar:
- Rapporti annwali dwar l-applikazzjoni tal-Karta
- Punti fokali tal-Karta
- Taħriġ dwar id-drittijiet fundamentali
- Tqajjim ta’ kuxjenza dwar il-Karta
- Valutazzjonijiet tal-impatt fuq id-drittijiet fundamentali
- Finanzjament biex jappoġġa l-applikazzjoni tad-drittijiet fundamentali
- Spazju ċiviku b’saħħtu biex jiġu protetti d-drittijiet fundamentali
Ir-rapportar ta’ ksur tad-drittijiet fundamentali tiegħek
L-UE tipprovdi perkorsi biex jiġi indirizzat u rrapportat ksur tad-drittijiet fundamentali meta tkun qed tiġi implimentata l-liġi tal-UE.
Għal aktar tagħrif dwar:
- Meta tapplika l-Karta
- Kif tirrapporta ksur tad-drittijiet tiegħek
Dimensjonijiet reġjonali u internazzjonali tal-Karta
L-UE hija impenjata li trawwem il-promozzjoni tad-drittijiet fundamentali fil-kuntest internazzjonali.
Biex issir taf aktar dwar:
- Ir-relazzjoni bejn il-Karta u l-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem
- L-azzjoni esterna tal-UE dwar id-drittijiet tal-bniedem
Ir-rwol tal-FRA u l-EIGE
L-Aġenzija tal-UE għad-Drittijiet Fundamentali (FRA) ġiet stabbilita fl-2007 biex tipprovdi assistenza u għarfien espert dwar id-drittijiet fundamentali lill-istituzzjonijiet, il-korpi, l-uffiċċji u l-aġenziji tal-UE, u lill-Istati Membri meta jimplimentaw il-liġi tal-UE. Il-FRA ġiet stabbilita skont ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 168/2007 (kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (UE) 2022/555 tal-5 ta’ April 2022). L-Aġenzija tippjana r-riċerka tagħha abbażi ta’ dokument uniku ta’ programmazzjoni biannwali.
Il-FRA tiġbor u tippubblika informazzjoni u data rilevanti, oġġettivi, affidabbli u komparabbli dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet fundamentali u tippromwovi d-djalogu mas-soċjetà ċivili biex tqajjem kuxjenza dwar id-drittijiet fundamentali u xxerred il-ħidma tagħha.
Il-FRA tiġbor u tippubblika wkoll data u informazzjoni dwar il-Karta, inkluż permezz taċ-Charterpedia, li hija portal ta’ informazzjoni online dwar id-drittijiet fundamentali. Għamlet disponibbli wkoll korsijiet ta’ taħriġ online dwar il-Karta.
L-Istitut Ewropew għall-Ugwaljanza bejn is-Sessi (EIGE) jassisti lill-istituzzjonijiet tal-UE u lill-Istati Membri fl-integrazzjoni tal-prinċipju tal-ugwaljanza bejn il-ġeneri fil-politiki tagħhom u fil-ġlieda kontra d-diskriminazzjoni abbażi tal-ġeneru. Iwassal riċerka u informazzjoni ta’ kwalità għolja biex jappoġġahom fl-isforzi tagħhom ħalli jtemmu l-inugwaljanzi bejn il-ġeneri. L-EIGE ġie stabbilit skont ir-Regolament (KE) Nru 1922/2006.
Riżorsi addizzjonali
- Strateġija biex tissaħħaħ l-applikazzjoni tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali fl-UE
- Analiżi tal-konsultazzjonijiet immirati għall-istrateġija tal-Karta l-ġdida tal-Kummissjoni (2020)
- Il-Portal Ewropew tal-Ġustizzja Elettronika — Drittijiet fundamentali
- Il-leġiżlazzjoni tal-UE dwar il-ġustizzja u l-affarijiet interni fil-qosor – Eur-Lex
- Il-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja: Jurisprudence relative à l'ordre juridique de l’Union européenne - Les droits fondamentaux
- Il-Qorti Ewropea tal-Ġustizzja: Skeda Informattiva - Strateġija biex tissaħħaħ l-applikazzjoni tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali fl-UE
- Il-Portal Ewropew tal-Ġustizzja Elettronika — Identifikatur Ewropew tal-Każistika (ECLI)
- Assoċjazzjoni tal-Kunsilli tal-Istat u tal-Ġurisdizzjonijiet Amministrattivi Supremi tal-Unjoni Ewropea — Bażi tad-Data “deċiżjonijiet nazzjonali”
- Ġurijiet Ġusti — Għodod tal-prattikanti dwar il-liġi tal-UE — Il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE (2020)
- Studju ta’ Fattibbiltà għall-appoġġ finanzjarju għal każijiet ta’ litigazzjoni relatati ma’ ksur tad-demokrazija, l-istat tad-dritt u d-drittijiet fundamentali
- In-Network Ewropew tat-Taħriġ Ġudizzjarju (EJTN)
Eżempji ta’ oqsma ta’ politika rilevanti:
- Il-fruntieri u s-sigurtà
- Il-ġustizzja kriminali
- Id-drittijiet tal-konsumaturi
- Il-protezzjoni tad-data
- Iż-Żona Ewropea tal-Edukazzjoni
- Iċ-Ċittadinanza u d-demokrazija tal-UE
- Il-Pilastru Ewropew tad-Drittijiet Soċjali - Il-bini ta’ Unjoni Ewropea aktar ġusta u inklużiva
- Il-Kummissjoni Ewropea – Unjoni ta’ Ugwaljanza: