Op 7 december 2025 bestaat het Handvest van de grondrechten 25 jaar. De rechten, vrijheden en beginselen die erin zijn vastgelegd, zijn nog even relevant als een kwart eeuw geleden.
In verband met dit 25-jarig bestaan publiceert de Europese Commissie een reeks video’s waarin mensen uit de hele EU aan het woord komen. In deze korte interviews, die zijn opgenomen in Amsterdam, Madrid, Kopenhagen en Boekarest, vertellen burgers wat grondrechten in hun dagelijks leven betekenen. De video’s zijn bedoeld om het Handvest onder de aandacht te brengen en het belang ervan in verschillende sociale en culturele contexten te benadrukken.
Op 7 december 2025 hebben we het 25-jarig bestaan van het Handvest van de grondrechten gevierden. De rechten, vrijheden en beginselen die erin zijn vastgelegd, zijn nog even relevant als een kwart eeuw geleden.
We hebben het gevierd op het congres “25 jaar rechten: nadenken over de impact van het Handvest” op 10-11 december 2025, dat werd georganiseerd door de Europese Commissie, het Bureau van de EU voor de grondrechten en het Deense voorzitterschap van de Raad van de EU. Dat congres was niet alleen bedoeld om een belangrijke mijlpaal te vieren, maar diende ook als platform om gesprekken te voeren en na te denken over de toekomst van het Handvest.
In verband met dit 25-jarig bestaan heeft de Europese Commissie een reeks video’s gepubliceerd waarin mensen uit de hele EU aan het woord komen. In deze korte interviews, die zijn opgenomen in Amsterdam, Madrid, Kopenhagen en Boekarest, vertellen burgers wat grondrechten in hun dagelijks leven betekenen. De video’s zijn bedoeld om het Handvest onder de aandacht te brengen en het belang ervan in verschillende sociale en culturele contexten te benadrukken.
Bekijk alle #EUCHARTER25-video’s!
Handvest van de grondrechten van de EU
De EU berust op grondrechten, democratie en de rechtsstaat. Deze waarden hangen nauw met elkaar samen, aangezien grondrechten van essentieel belang zijn in democratische samenlevingen die gebaseerd zijn op de rechtsstaat.
De EU streeft ernaar haar fundamentele waarden en grondrechten zowel binnen als buiten de EU te beschermen en te bevorderen. Het hooghouden van de grondrechten in de EU is vervat in de oprichtingsverdragen en het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie. Zij hebben allemaal dezelfde waarde als bindend primair recht. Het Handvest is met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon in december 2009 juridisch bindend geworden voor de EU.
Het Handvest
Het Handvest van de grondrechten is de interne mensenrechtenovereenkomst van de EU. Het beschermt en bevordert de grondrechten van iedereen in de EU. Het Handvest is een modern instrument, dat wordt geïnterpreteerd in het licht van de maatschappelijke, wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen. Het omvat ook de zogenaamde grondrechten van de “derde generatie”, zoals het recht op gegevensbescherming, waarborgen op het gebied van bio-ethiek en het recht op behoorlijk bestuur.
Het Handvest bevat 50 grondrechten en fundamentele vrijheden, onderverdeeld in zes titels: waardigheid, vrijheden, gelijkheid, solidariteit, burgerrechten, rechtvaardigheid. Daarna volgen algemene bepalingen over de interpretatie en toepassing ervan.
Toelichtingen bij het Handvest van de grondrechten
Strategie ter versterking van de toepassing van het Handvest van de grondrechten in de EU
De strategie ter versterking van de toepassing van het Handvest van de grondrechten in de EU bevat maatregelen om ervoor te zorgen dat de EU-landen het Handvest doeltreffend toepassen; organisaties uit het maatschappelijk middenveld, rechtenverdedigers en beoefenaren van juridische beroepen sterker te doen staan; het gebruik van het Handvest als kompas voor EU-instellingen te stimuleren; en mensen bewuster te maken van de rechten die zij aan het Handvest kunnen ontlenen.
Voor meer gedetailleerde informatie over:
- jaarverslagen over de toepassing van het Handvest
- steunpunten voor het Handvest
- grondrechtenopleiding
- voorlichting over het Handvest
- effectbeoordelingen op het gebied van de grondrechten
- financiering ter ondersteuning van de toepassing van de grondrechten
- een bloeiende ruimte voor het maatschappelijk middenveld ten gunste van de grondrechten
Een schending van uw grondrechten melden
De EU biedt mogelijkheden voor het aanpakken en melden van schendingen van de grondrechten die worden gepleegd bij de toepassing van EU-recht.
Voor meer informatie:
- Wanneer is het Handvest van toepassing?
- Hoe kunt u een schending van uw rechten melden?
Regionale en internationale dimensies van het Handvest
De EU is vastbesloten de grondrechten ook wereldwijd te bevorderen.
Om meer te weten te komen over:
- de verhouding tussen het Handvest en het Europees Verdrag voor de rechten van de mens
- het externe mensenrechtenbeleid van de EU
De rol van het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten en het Europees Instituut voor gendergelijkheid
Het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (FRA) werd in 2007 opgericht om de instellingen, organen en instanties van de EU en de EU-landen te helpen bij de uitvoering van EU-wetgeving met expertise op het gebied van de grondrechten. Het FRA is opgericht bij Verordening (EG) nr. 168/2007 van de Raad (zoals gewijzigd bij Verordening (EU) 2022/555 van de Raad van 5 april 2022). Het bureau plant zijn activiteiten op basis van een enkelvoudig programmeringsdocument.
Het FRA verzamelt en publiceert relevante, objectieve, betrouwbare en vergelijkbare informatie en gegevens over de situatie van de grondrechten. Ook bevordert het de dialoog met het maatschappelijk middenveld om zowel de grondrechten als zijn werkzaamheden onder de aandacht te brengen.
Het FRA verzamelt en publiceert ook gegevens en informatie over het Handvest, onder meer via Charterpedia, een online informatieportaal over grondrechten. Het biedt ook onlinecursussen over het Handvest aan.
Het Europees Instituut voor gendergelijkheid (EIGE) helpt de EU-instellingen en de EU-landen bij de beleidsmatige integratie van het beginsel van gendergelijkheid en bij de bestrijding van discriminatie op grond van geslacht. Het voorziet in onderzoek en informatie van hoge kwaliteit om een bijdrage te leveren aan het uitbannen van genderongelijkheden. Het EIGE is opgericht bij Verordening (EG) nr. 1922/2006.
Aanvullende middelen
- Strategie ter versterking van de toepassing van het Handvest van de grondrechten in de EU
- Analyse van de gerichte raadplegingen ter voorbereiding van de nieuwe strategie van de Commissie inzake het Handvest (2020).
- Europees e-justitieportaal — Grondrechten
- Samenvattingen van EU-wetgeving over justitie en binnenlandse zaken – Eur-Lex
- Europees Hof van Justitie: Jurisprudentie betreffende de rechtsorde van de Europese Unie - De grondrechten
- Europees Hof van Justitie: Themafiche – Toepassingsgebied van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie
- Europees e-justitieportaal — Europese identificatiecode voor jurisprudentie (ECLI)
- Vereniging van de Raden van State en Hoogste Administratieve Rechtscolleges van de Europese Unie — Databank “nationale besluiten”
- Fair Trials – Toolkit EU-wetgeving voor rechtsbeoefenaars– EU-Handvest van de grondrechten (2020)
- Haalbaarheidsonderzoek voor financiële steun voor rechtszaken die verband houden met schendingen van de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten (EN)
- Europees netwerk voor justitiële opleiding (ENJO)
Voorbeelden van relevante beleidsterreinen: