Καθώς πλησιάζουμε στην 25η επέτειο του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, στις 7 Δεκεμβρίου 2025, τα δικαιώματα, οι ελευθερίες και οι αρχές του παραμένουν εξίσου σημαντικά με όταν θεσπίστηκε.
Στο πλαίσιο των εορταστικών δράσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιεύει σειρά βίντεο που εκφράζουν τις φωνές των πολιτών σε ολόκληρη την ΕΕ. Μέσα από σύντομες συνεντεύξεις στο Άμστερνταμ, τη Μαδρίτη, την Κοπεγχάγη και το Βουκουρέστι μαθαίνουμε προσωπικές σκέψεις για το τι σημαίνουν τα θεμελιώδη δικαιώματα για τους ανθρώπους στην καθημερινή τους ζωή. Τα βίντεο αποσκοπούν στην ενημέρωση σχετικά με τον Χάρτη και στην ανάδειξη της σημασίας του για τα άτομα σε διάφορα κοινωνικά και πολιτιστικά πλαίσια.
Στις 7 Δεκεμβρίου 2025 γιορτάσαμε την 25η επέτειο του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, καθώς τα δικαιώματα, οι ελευθερίες και οι αρχές του παραμένουν εξίσου σημαντικά με όταν θεσπίστηκε.
Με αφορμή την επέτειο αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, από κοινού με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη δανική Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διοργάνωσαν τη διάσκεψη με τίτλο «25 Years of Rights : Reflecting on the Impact of the Charter» (25 χρόνια δικαιωμάτων: Αναλογιζόμαστε τον αντίκτυπο του Χάρτη) (10-11 Δεκεμβρίου 2025). Η διάσκεψη όχι μόνο αποτέλεσε σημαντικό ορόσημο, αλλά προσέφερε επίσης μια πλατφόρμα συζητήσεων και σκέψεων σχετικά με το μέλλον του Χάρτη.
Επίσης, στο πλαίσιο των εορταστικών δράσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε σειρά βίντεο που εκφράζουν τις φωνές των πολιτών σε ολόκληρη την ΕΕ. Μέσα από σύντομες συνεντεύξεις στο Άμστερνταμ, τη Μαδρίτη, την Κοπεγχάγη και το Βουκουρέστι μάθαμε προσωπικές σκέψεις για το τι σημαίνουν τα θεμελιώδη δικαιώματα για τους ανθρώπους στην καθημερινή τους ζωή. Σκοπός των βίντεο ήταν η ενημέρωση σχετικά με τον Χάρτη και η ανάδειξη της σημασίας του για τα άτομα σε διάφορα κοινωνικά και πολιτιστικά πλαίσια.
Δείτε όλα τα βίντεο #EUCHARTER25!
Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ
Η ΕΕ βασίζεται στις ουσιώδεις αξίες των θεμελιωδών δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Οι αξίες αυτές συνδέονται στενά μεταξύ τους, καθώς ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων είναι απαραίτητος στις δημοκρατικές κοινωνίες που βασίζονται στο κράτος δικαίου.
Η ΕΕ αποσκοπεί στην προστασία και την προώθηση των θεμελιωδών αξιών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων τόσο εντός όσο και εκτός αυτής. Η προστασία και η προώθηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων εντός της ΕΕ βασίζονται στις ιδρυτικές Συνθήκες και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όλα τους έχουν την ίδια αξία ως δεσμευτικό πρωτογενές δίκαιο. Ο Χάρτης έγινε νομικά δεσμευτικός για την ΕΕ με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, τον Δεκέμβριο του 2009.
Ο Χάρτης
Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων είναι η εσωτερική συμφωνία της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Προστατεύει και προωθεί τα θεμελιώδη δικαιώματα όλων των ατόμων εντός της ΕΕ. Ο Χάρτης είναι ένα σύγχρονο μέσο, το οποίο ερμηνεύεται λαμβανομένων υπόψη των κοινωνικών αλλαγών και των επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων. Επιπλέον, προβλέπει τα λεγόμενα θεμελιώδη δικαιώματα «τρίτης γενιάς», όπως το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων, οι εγγυήσεις για τη βιοηθική και το δικαίωμα στη χρηστή διοίκηση.
Ο Χάρτης περιλαμβάνει 50 θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες που ομαδοποιούνται σε έξι ενότητες: αξιοπρέπεια, ελευθερίες, ισότητα, αλληλεγγύη, δικαιώματα των πολιτών, δικαιοσύνη. Μετά από τις εν λόγω ενότητες ακολουθούν γενικές διατάξεις σχετικά με την ερμηνεία και την εφαρμογή τους.
Επεξηγήσεις σχετικά με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων
Στρατηγική για την ενίσχυση της εφαρμογής του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στην ΕΕ
Στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ενίσχυση της εφαρμογής του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στην ΕΕ προτείνονται δράσεις για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής του Χάρτη από τα κράτη μέλη· την ενδυνάμωση των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των υπερασπιστών των δικαιωμάτων και των επαγγελματιών του κλάδου της δικαιοσύνης· την προώθηση της χρήσης του Χάρτη ως πυξίδας για τα θεσμικά όργανα της ΕΕ· και την περαιτέρω ευαισθητοποίηση των πολιτών ως προς τα δικαιώματα που έχουν δυνάμει του Χάρτη.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με:
- τις ετήσιες εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή του Χάρτη
- τα σημεία επαφής για τον Χάρτη
- την κατάρτιση περί θεμελιωδών δικαιωμάτων
- την ενημέρωση για τον Χάρτη
- τα θεμελιώδη δικαιώματα στις εκτιμήσεις επιπτώσεων
- τη χρηματοδότηση για τη στήριξη της εφαρμογής των θεμελιωδών δικαιωμάτων
- έναν ζωντανό χώρο της κοινωνίας των πολιτών για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων
Πώς να καταγγείλετε παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων σας
Η ΕΕ παρέχει τρόπους για την αντιμετώπιση και την καταγγελία παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ.
Για να μάθετε περισσότερα σχετικά με το:
- πότε εφαρμόζεται ο Χάρτης
- πώς να καταγγείλετε παραβίαση των δικαιωμάτων σας
Περιφερειακές και διεθνείς διαστάσεις του Χάρτη
Η ΕΕ έχει δεσμευτεί να προωθήσει την προαγωγή των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο διεθνές πλαίσιο.
Για να μάθετε περισσότερα σχετικά με:
- τη σχέση μεταξύ του Χάρτη και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου
- την εξωτερική δράση της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα
Ο ρόλος του FRA και του EIGE
Ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (FRA) ιδρύθηκε το 2007 για να παρέχει συνδρομή και πολύτιμες γνώσεις σχετικά με τα θεμελιώδη δικαιώματα στα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ, καθώς και στα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης. Ο FRA ιδρύθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 168/2007 του Συμβουλίου [όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/555 του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2022]. Ο FRA σχεδιάζει την έρευνά του με βάση ένα εξαμηνιαίο ενιαίο έγγραφο προγραμματισμού.
Ο FRA συλλέγει και δημοσιεύει συναφείς, αντικειμενικές, αξιόπιστες και συγκρίσιμες πληροφορίες και δεδομένα σχετικά με την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, και προωθεί τον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών για την ενημέρωση σχετικά με τα θεμελιώδη δικαιώματα και τη διάδοση του έργου του.
Ο FRA συλλέγει επίσης και δημοσιεύει δεδομένα και πληροφορίες σχετικά με τον Χάρτη, μεταξύ άλλων μέσω της Charterpedia, μιας διαδικτυακής πύλης πληροφόρησης για τα θεμελιώδη δικαιώματα. Έχει επίσης δημιουργήσει διαδικτυακά μαθήματα κατάρτισης σχετικά με τον Χάρτη.
Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE) επικουρεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη στην ενσωμάτωση της αρχής της ισότητας των φύλων στις πολιτικές τους και στην καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φύλου. Παρέχει έρευνα και πληροφορίες υψηλής ποιότητας ώστε να μπορεί να τα στηρίξει στις προσπάθειές τους να εξαλείψουν τις ανισότητες μεταξύ των φύλων. Το EIGE ιδρύθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1922/2006.
Πρόσθετοι πόροι
- Στρατηγική για την ενίσχυση της εφαρμογής του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων στην ΕΕ
- Analysis of the targeted consultations for the Commission’s new Charter strategy (Ανάλυση των στοχευμένων διαβουλεύσεων σχετικά με τη νέα στρατηγική της Επιτροπής για τον Χάρτη), 2020
- Διαδικτυακή πύλη της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης — Θεμελιώδη δικαιώματα
- Σύνοψη της νομοθεσίας της ΕΕ για τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις — Eur-Lex
- Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Jurisprudence relative à l'ordre juridique de l’Union européenne — Les droits fondamentaux
- Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Ενημερωτικό δελτίο — Πεδίο εφαρμογής του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ
- Διαδικτυακή πύλη της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης — Αναγνωριστικό Ευρωπαϊκής Νομολογίας (ECLI)
- Ένωση Συμβουλίων Επικρατείας και Ανωτάτων Διοικητικών Δικαστηρίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Βάση δεδομένων «εθνικές αποφάσεις»
- Δίκαιες δίκες — Εργαλεία επαγγελματιών σχετικά με το δίκαιο της ΕΕ — Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (2020)
- Feasibility study for financial support for litigating cases relating to violations of democracy, rule of law and fundamental rights (Μελέτη εφικτότητας σχετικά με τη χρηματοδοτική στήριξη της εκδίκασης υποθέσεων που σχετίζονται με παραβιάσεις της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων)
- Ευρωπαϊκό Δίκτυο Κατάρτισης Δικαστικών (EJTN)
Παραδείγματα σχετικών τομέων πολιτικής: