Riachtanach don saol
Is acmhainn riachtanach é an t-uisce.
Cothaíonn sé ár modh maireachtála, ár ngeilleagar agus ár mbia. Ach sa lá atá inniu ann, tá ár soláthar uisce i mbaol.
Ní mór don Eoraip slándáil uisce a chinntiú agus a bheith ullamh do thubaistí a bhaineann le huisce. Faoi 2030, beidh an t-éileamh domhanda ar uisce 40% níos mó ná na hacmhainní atá ar fáil, agus ní mór iarrachtaí a dhéanamh chun a chinntiú go mbeidh sé ar fáil agus go mbeidh sé ar ardchaighdeán ar fud an domhain.
Sin an fáth a bhfuil straitéis athléimneachta maidir le huisce forbartha ag an gCoimisiún Eorpach chun cabhrú leis an Aontas feabhas a chur ar an dóigh a mbainistímid an t-uisce agus, ag an am céanna, ár ngnólachtaí a dhéanamh níos iomaíche agus níos nuálaí.
Arbh eol duit?
- Uisce glan
Cearta bunúsacha an duine is ea uisce óil sábháilte agus an tsláintíocht.
- Tionchar ar an tsláinte
Leanann truailleáin an-mharthanach, amhail PFAS, de bheith ag carnadh in uiscí an Aontais agus meastar go gcosnaíonn na tionchair ar an tsláinte dá mbarr idir €52 bhilliún agus €84 bhilliún in aghaidh na bliana.
- Deis ghnó
Is ceannaire domhanda í an Eoraip i dteicneolaíocht an uisce, agus is aici atá 40% de na paitinní uile ar fud an domhain. Gineann a tionscal uisce €107 mbilliún agus tacaíonn sé sin le 1.7 milliún post.
Ár gcuspóirí
Oibreoidh an Coimisiún i dtreo na hathléimneachta maidir le huisce tríd an méid seo a leanas a dhéanamh:
An timthriall uisce a athchóiriú agus a chosaint
- Timthriall an uisce a athbhunú agus a chosaint ón bhfoinse go dtí an fharraige chun athléimneacht in aghaidh tuilte, triomach agus ganntanais uisce a chinntiú, trí dhlíthe an Aontais atá ann cheana maidir le fionnuisce a chur i bhfeidhm go héifeachtach.
- Cleachtais atá cliste ó thaobh an uisce de agus bonneagar glas a ghlacadh chun coinneáil uisce ar talamh a fheabhsú, truailliú uisce a chosc agus dul i ngleic le truailleáin in uisce óil, ina measc sin substaintí sárfhluarailcile agus polafluarailcile (PFAS).
Geilleagar a thógáil atá cliste ó thaobh an uisce de
- Treoir a chur ar fáil maidir le conas tomhaltas uisce a laghdú agus éifeachtúlacht uisce a fheabhsú 10% san Aontas faoi 2030.
- Sceitheadh i bpíopaí a laghdú agus bonneagar uisce a nuachóiriú trí mhaoiniú poiblí agus príobháideach agus trí réitigh dhigiteacha a ghlacadh.
Rochtain ar uisce glan inacmhainne a chinntiú do chách
- Feasacht an phobail a mhúscailt trí oideachas agus malartú dea-chleachtas a chur chun cinn maidir le huisce a shábháil, agus tacú le beartais fhónta praghsála uisce.
- Ról an Aontais Eorpaigh a neartú i dtaca leis an athléimneacht maidir le huisce a chur chun cinn ar fud an domhain trí chomhpháirtíochtaí agus comhar idirnáisiúnta.
Tuilleadh eolais faoin straitéis athléimneachta maidir le huisce
An dóigh a mbainfimid amach é
Is iad seo a leanas príomhréimsí gníomhaíochta an Aontais:
- rialachas agus cur chun feidhme
- infheistíochtaí agus bonneagar poiblí agus príobháideach
- dlús a chur faoin digitiú agus an intleacht shaorga
- nuáil agus taighde a mhéadú
- slándáil agus ullmhacht
An dul chun cinn a leanúint
Tá breis agus 50 príomhghníomhaíocht sa Straitéis lena dtreorófar an tAontas i dtreo athléimneacht uisce. Is féidir súil a choinneáil ar an dul chun cinn le Rianaire Gníomhaíochtaí na Straitéise Athléimneachta Uisce.
Cúlra
Tá an straitéis athléimneachta maidir le huisce fréamhaithe go daingean i bhfís 2050 a chuir an tAontas chun cinn ag Comhdháil Uisce 2023 na Náisiún Aontaithe. Is tosaíocht de chuid an Choimisiúin Eorpaigh í an athléimneacht maidir le huisce mar a d’fhógair an tUachtarán von der Leyen i dTreoirlínte Polaitiúla 2024-2029.
Ó mhí na Nollag 2025 ar aghaidh, reáchtálfaidh an Coimisiún fóram um athléimneacht maidir le huisce gach dara bliain. Tiocfaidh geallsealbhóirí agus páirtithe leasmhara le chéile ann chun machnamh a dhéanamh ar an dul chun cinn atá déanta maidir le hathléimneacht uisce a fheabhsú ar fud gach leibhéil rialtais, earnáil an ghnó agus na sochaí sibhialta, agus chun monatóireacht a dhéanamh ar chur i bhfeidhm na straitéise sin.
Athbhreithníodh an leathanach seo den uair dheireanach an 29 Meitheamh 2026