Wat is het EU-ETS?
Het emissiehandelssysteem (ETS) is een wereldwijde koolstofmarkt. Het is het belangrijkste instrument van de EU om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.
Binnen dit systeem moeten bedrijven betalen voor hun broeikasgasuitstoot en worden zij aangemoedigd om vervuiling op de meest kosteneffectieve manier terug te dringen. Het opgehaalde geld helpt de transitie naar schonere energie en technologieën te financieren.
Het EU-ETS is het belangrijkste EU-instrument dat schone investeringen lonend maakt, koplopers beloont en economische transformatie ondersteunt, en zo bijdraagt aan het concurrentievermogen en de onafhankelijkheid van de EU.
De EU herziet dit systeem nu, om het aan te passen aan de veranderende behoeften van Europa. Tegelijkertijd zal het ETS2 de koolstofbeprijzing uitbreiden tot andere sectoren dan het bestaande EU-ETS. Het zal ook gaan gelden voor o.a. gebouwen, wegvervoer en andere sectoren.
Hoe werkt het EU-ETS?
Hoe werkt het?
Het systeem stelt elk jaar een absoluut uitstootplafond vast. Daaronder mogen bedrijven handelen in uitstootrechten.
Het EU-ETS geldt sinds 2005 voor elektriciteitsopwekking en energie-intensieve industrieën. Het werd in 2012 uitgebreid met de luchtvaart en in 2024 met het zeevervoer. Het geldt in alle EU-landen, IJsland, Liechtenstein en Noorwegen. Sinds 2020 is het ook gekoppeld aan het Zwitserse emissiehandelssysteem.
Voordelen van EU-ETS
Het EU-ETS heeft indrukwekkende resultaten opgeleverd. Sinds 2005 is de uitstoot van de betrokken sectoren met meer dan 50% gedaald.
Bron: Europees Milieuagentschap
Sinds 2013 heeft het EU-ETS ruim 270 miljard euro aan opbrengsten opgeleverd, waarvan ongeveer driekwart aan de EU-landen is toegewezen. Daarnaast geeft de EU 255 miljard euro aan gratis uitstootrechten aan bedrijven, om de transitie te ondersteunen.
- Investering van het Innovatiefondsruim €15.00miljardin schone technologieën en innovatieve projecten sinds 2020
- Het EU-ETS heeft geleid tot€270.00miljardaan veilingopbrengsten sinds 2013
- Uitbetalingen van het moderniseringsfondsruim €23.00miljardsinds 2021
- Toewijzingen van de EU€255.00miljardaan gratis emissierechten tussen 2013 en 2025
Hoe wordt het EU-ETS gemoderniseerd?
De Europese economie en de wereldwijde situatie blijven echter in beweging, en daarom moet het EU-ETS meebewegen. De nieuwe industriële behoeften van de EU en de uitdagende geopolitieke context vragen om een hervorming van het systeem.
Door deze hervorming krijgen schone investeringen meer steun en komt er een duidelijk, voorspelbaar traject om bedrijven te helpen hun uitstoot te verminderen en tegelijkertijd concurrerend te blijven.
Hoe gaat het EU-ETS veranderen?
Door de herziening zal het EU-ETS de Europese industrie meer ondersteunen. Tegelijkertijd blijft het een belangrijk instrument om de EU-klimaatdoelstellingen te verwezenlijken.
ETS2 — de nieuwe EU-CO<sub>2</sub>markt voor de gebouwensector, de wegvervoerssector en aanvullende sectoren
ETS2 is de nieuwe koolstofmarkt van de EU die bedoeld is om de uitstoot van sectoren die niet onder het bestaande EU-ETS vielen te helpen verminderen, voornamelijk wegvervoer, gebouwen en enkele andere kleine sectoren. Het wordt in 2028 volledig operationeel en wordt niet beïnvloed door de hervormingsvoorstellen.
Net als het oorspronkelijke ETS zal het functioneren via handel onder een absoluut uitstootplafond. Het verschil is dat ETS2 gaat gelden voor brandstofleveranciers, niet rechtstreeks voor huishoudens of individuele consumenten.
Een deel van de opbrengst zal via het Sociaal Klimaatfonds worden gebruikt om kwetsbare huishoudens en micro-ondernemingen te ondersteunen door:
- gebouwen te helpen renoveren om de isolatie en energie-efficiëntie te verbeteren
- verouderde verwarmings-, koel- en kooksystemen te vervangen door schonere opties
- hernieuwbare energiebronnen, zoals zonnepanelen, te installeren
- de toegang tot uitstootvrij vervoer, zoals elektrisch openbaar vervoer, en tot gedeelde mobiliteit e verbeteren
- tijdelijke directe financiële hulp te bieden aan degenen die daar het meest behoefte aan hebben
Veelgestelde vragen
Waarom past de Commissie het EU-ETS aan?
Het systeem moet evolueren zodat het rekening houdt met de veranderende economie van Europa en de mondiale uitdagingen. Een aanpassing van de jaarlijkse verlaging van het emissieplafond zal de transitie geleidelijker en voorspelbaarder maken, waardoor bedrijven meer tijd krijgen om te plannen, te investeren in schone technologieën en concurrerend te blijven en tegelijkertijd de emissies te blijven verminderen.
Hoe zorgen de opbrengsten uit koolstofbeprijzing voor meer werkgelegenheid in de EU?
In de periode tot 2030 zouden inkomsten uit koolstofbeprijzing kunnen bijdragen tot het scheppen van meer dan 1 miljoen nieuwe banen in schone industrieën, energie-efficiëntie en groen vervoer. Deze banencreatie zal worden ondersteund door opbrengstenrecycling, omscholingsregelingen en regionale investeringen in het kader van het EU-ETS.
Hoe draagt koolstofbeprijzing bij tot een gezonder milieu?
Koolstofbeprijzing draagt bij tot schonere lucht. Het ontmoedigt het gebruik van fossiele brandstoffen en vermindert schadelijke vervuilende stoffen zoals zwaveloxiden (SOx), stikstofoxiden (NOx) en fijnstof (PM 2,5).
Door de luchtverontreiniging te verminderen, kan koolstofbeprijzing het risico op astma, ademhalingsziekten, hart- en vaatziekten en vroegtijdig overlijden helpen verminderen. Schonere lucht bespaart gezondheidszorgkosten en verbetert de levenskwaliteit, vooral in steden.
Welke voordelen heeft het EU-ETS voor de samenleving?
Koolstofopbrengsten komen rechtstreeks ten goede aan de samenleving, de economie en het dagelijks leven van de burger. Het EU-ETS heeft sinds de start van de veilingen in 2013 ongeveer 270 miljard euro aan inkomsten voor de EU-landen opgebracht. Dit geld is rechtstreeks geherinvesteerd in schoon openbaar vervoer, energie-efficiënte huisvesting en moderne infrastructuur die het dagelijks leven van miljoenen mensen verbetert.
Deze inkomsten hebben projecten ondersteund zoals nieuwe groene bussen in Hongarije, overstromingsrisicobeheer in Estland of een mobiliteitsvoucherprogramma in Italië. In het kader van de herziening zal een groter deel van deze inkomsten worden geherinvesteerd in de sectoren die onder het ETS vallen om de industrie sneller koolstofvrij te maken.
Is de EU de enige regio ter wereld met koolstofbeprijzing?
Koolstofbeprijzing is een beproefde aanpak die wereldwijd in steeds meer landen wordt toegepast. Het systeem bestaat al in landen als China, Zuid-Korea, Nieuw-Zeeland, Canada en verschillende staten van de VS. Er worden nieuwe systemen ontwikkeld in onder andere Brazilië, Turkije, Japan en India.
Tussen 2016 en 2026 is het aantal toegepaste koolstofbelastingen en ETS-regelingen meer dan verdubbeld, en daardoor ook het aandeel van de wereldwijde broeikasgasuitstoot dat onder een ETS valt. Voor bijna 30% van de wereldwijde uitstoot gelden nu koolstofbeprijzingsregelingen.
Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 24 september 2026.