Wat doet de EU?
De EU zet zich in voor de bescherming van democratie, vrijheid, gelijkheid en de rechtsstaat in alle EU-landen. Deze waarden zijn opgenomen in het Handvest van de grondrechten van de EU, dat ervoor zorgt dat iedereen in de EU waardig, rechtvaardig en gelijk wordt behandeld.
De EU zorgt ervoor dat deze rechten worden gerespecteerd. Dat doet zij door toezicht te houden op de manier waarop de EU-landen de wetgeving van de EU toepassen en door in actie te komen wanneer democratische beginselen in gevaar zijn.
Voor burgers betekent dit dat hun rechten in verband met het EU-burgerschap, zoals het recht om vrij in de EU te reizen en te wonen, worden beschermd, dat beslissingen van de rechter in andere EU-landen gemakkelijk worden erkend en dat dankzij strenge privacyregels hun gegevens worden beschermd (AVG). De EU houdt toezicht op de preventie en bestrijding van corruptie in EU-landen en wil deze verbeteren. De EU verdedigt ook de vrijheid van meningsuiting en bevordert gelijkheid door middel van antidiscriminatiebeleid.
De EU zet zich in voor de bestrijding van alle vormen van discriminatie, op grond van geslacht, ras, etnische afstamming, taal, godsdienst, handicap, leeftijd, seksuele geaardheid, genderidentiteit of andere factoren. De EU bevordert en beschermt ook de rechten van kinderen. Daartoe stelt de Commissie specifieke strategieën en actieplannen op.
Maatschappelijke organisaties en mensenrechtenactivisten zijn belangrijke partners bij het beschermen van deze waarden. De EU steunt hun inspanningen voor sterke democratie, sterke rechtspraak en sterke rechten in de hele EU.
In cijfers
Actiegebieden
Regels voor de privacy van burgers
EU-acties om de rechtsstaat te beschermen
Gelijkheid bevorderen en grondrechten beschermen
Lees hoe de EU het strafrecht versterkt, grensoverschrijdende samenwerking bevordert en zorgt voor eerlijke processen
Maatregelen om burgers en bedrijven te helpen in grensoverschrijdende zaken
Betere toegang, efficiëntie en samenwerking dankzij digitalisering
Rechten van EU-burgers
Bescherming en ondersteuning van maatschappelijk organisaties en mensenrechtenverdedigers
Acties voor de democratie en voor vrije verkiezingen
Acties om corruptie te voorkomen en te bestrijden
Regels over de vestiging en grensoverschrijdende activiteiten van bedrijven
Lees hoe de EU mensen die inbreuken op het EU-recht melden, beschermt
Belangrijkste resultaten
- Iedereen die de nationaliteit van een EU-land heeft, is automatisch EU-burger. Dit brengt rechten en mogelijkheden met zich mee, van wonen en werken overal in de EU tot deelname aan het democratische proces.
- De algemene verordening gegevensbescherming (AVG) geeft mensen sterke controle over hun persoonsgegevens. Het is dan ook een van de strengste privacywetten ter wereld.
- De EU staat in voor de democratie, bevordert vrije en eerlijke verkiezingen en beschermt het kiesrecht van EU-burgers, onder meer met het actieplan voor Europese democratie en het pakket voor de verdediging van de democratie.
- Alle EU-landen moeten de grondrechten, zoals de vrijheid van meningsuiting, gelijkheid en non-discriminatie, maar ook privacy respecteren. Het Handvest van de grondrechten van de EU garandeert deze rechten voor iedereen die in de EU woont.
- De EU zet zich in voor onafhankelijke rechtbanken en eerlijke processen, vanwege het essentiële belang van rechtszekerheid voor burgers en bedrijven.
- Zij zorgt ook voor toegang tot de rechter in grensoverschrijdende burgerlijke en handelszaken, met inbegrip van het familierecht, door procedures eenvoudiger, goedkoper en voorspelbaarder te maken.
- Het EU-vennootschapsrecht biedt een breed en digitaal rechtskader voor 20 miljoen bedrijven en 2 miljoen partnerschappen in de EU. Dit is belangrijk voor het concurrentievermogen van EU-bedrijven en biedt hun rechtszekerheid. De EU-regels beschermen ook de rechten van aandeelhouders en verplichten grote bedrijven om negatieve effecten op de mensenrechten en het milieu in hun waardeketens aan te pakken.
- Om criminaliteit doeltreffender te bestrijden, heeft de EU de regels voor de omschrijving van en sancties voor bepaalde strafbare feiten geharmoniseerd en heeft zij landen geholpen samen te werken door elkaars rechterlijke beslissingen te erkennen, van het verzamelen van bewijsmateriaal tot het confisqueren van illegaal vermogen.
- De EU zet zich ook in om de detentieomstandigheden te verbeteren. De Commissie heeft een aanbeveling gedaan over procedurele rechten van verdachten en beklaagden die onderworpen zijn aan voorlopige hechtenis en over materiële detentieomstandigheden.
- Ook beschermt de EU de rechten van slachtoffers van misdrijven door middel van wetten en strategieën zoals de EU-strategie inzake de rechten van slachtoffers.
- De justitiële autoriteiten werken via Eurojust samen om ernstige grensoverschrijdende criminaliteit te bestrijden. Het Europees Openbaar Ministerie (EOM) onderzoekt en vervolgt strafbare feiten die de EU-begroting schaden, zoals fraude en corruptie.
- Dankzij een sterk rechtskader zorgt de bescherming van klokkenluiders ervoor dat mensen die inbreuken op het EU-recht melden, worden beschermd.
Uitgelicht
De herziene “gedragscode voor de bestrijding van illegale haatzaaiende uitlatingen op het internet +” is opgenomen in het kader van de wetgeving over digitale diensten, waarin vrijwillige gedragscodes voor de aanpak van risico’s online worden aangemoedigd.
De gedragscode + zal leiden tot een strenger optreden van onlineplatforms tegen inhoud die in de EU- en nationale wetgeving als illegale haatzaaiende uitlatingen wordt gedefinieerd. De geïntegreerde gedragscode zal de naleving en effectieve handhaving van de wetgeving over digitale diensten vergemakkelijken, wat betreft de risico’s op verspreiding van illegale inhoud op hun diensten.
Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 3 maart 2026.