Civiele bescherming

Wat de EU doet

De EU speelt een cruciale rol bij het coördineren van de respons op rampen in heel Europa en daarbuiten, in het geval van epidemieën, overstromingen, stormen, bosbranden, aardbevingen en door de mens veroorzaakte catastrofen.

Bijstand op het gebied van civiele bescherming bestaat uit hulp die wordt verleend vóór of onmiddellijk na een ramp. Denk bijvoorbeeld aan leveringen van geneesmiddelen, spullen voor onderdak en waterzuiveringseenheden. Er worden vaak gespecialiseerde teams, zoals brandweer- of opsporings- en reddingsteams, ingezet, samen met deskundigen die de hulpverlening ter plaatse beoordelen en coördineren. Daarnaast is de repatriëring van EU-burgers een belangrijk onderdeel van de verleende hulp.

Belangrijkste doelen:

levens redden en sparen
menselijk lijden voorkomen en verlichten
integriteit en waardigheid beschermen van bevolkingsgroepen die getroffen worden door natuurrampen en door de mens veroorzaakte crises

EU pre-positioning Romanian firefighters in France

Feiten en cijfers

Meer dan 800 Aantal keer dat het EU-mechanisme voor civiele bescherming is geactiveerd om te reageren op noodsituaties sinds 2001

Meer dan 3 miljard euro van het EU-Solidariteitsfonds voor EU-lidstaten en toetredingslanden die zijn getroffen door natuurrampen en noodsituaties op het gebied van de volksgezondheid sinds 2019

285 Aantal humanitaire luchtbrugoperaties in reactie op tientallen crises wereldwijd tussen 2020 en 2024

Actiegebieden

EU-mechanisme voor civiele bescherming

Samenwerkingskader tussen de EU-landen en tien deelnemende landen bij de respons op natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen

Coördinatiecentrum voor respons in noodsituaties (ERCC)

Coördinatiecentrum dat 24 uur per dag en 7 dagen per week gebeurtenissen wereldwijd monitort en zorgt voor een snelle inzet van noodhulp

Europese systemen voor vroegtijdige waarschuwing en informatie

Veerkrachtigere responssystemen opbouwen via vroegtijdige waarschuwing en informatie

Instrument voor noodhulp

Ondersteuning van EU-landen bij een crisis met ongekende omvang en impact

Europees medisch korps

Snelle medische bijstand en expertise op het gebied van de volksgezondheid bij een noodsituatie op gezondheidsgebied binnen en buiten de EU

rescEU

Strategische reserve van Europese responscapaciteit bij rampen, van blusvliegtuigen en -helikopters tot medische artikelen en veldziekenhuizen

Natuurbranden

EU-respons op bosbranden in Europa en daarbuiten

Ondersteuning van consulaire bijstand

Bijstand voor consulaire ondersteuning van burgers in noodsituaties, bijvoorbeeld bij evacuatieoperaties

Europees rampenrisicobeheer

EU-steun voor maatregelen op het gebied van preventie, paraatheid, respons en herstel

Belangrijkste resultaten

Het EU-mechanisme voor civiele bescherming kan binnen en buiten de EU worden ingezet: elk land kan om bijstand verzoeken. In 2024 is het mechanisme 58 keer geactiveerd om te reageren op onder meer i) de oorlog in Oekraïne en het conflict in het Midden-Oosten, ii) overstromingen in Frankrijk, Tsjechië, Polen, Bosnië en Herzegovina en Spanje; iii) bosbranden in Europa en Latijns-Amerika; iv) de tropische cycloon Chido in Mayotte.
In reactie op de oorlog in Oekraïne heeft de EU haar grootste noodoperatie ooit uitgevoerd in het kader van het EU-mechanisme voor civiele bescherming. Alle 27 EU-lidstaten en zes deelnemende landen hebben hulp in natura aangeboden, waaronder miljoenen artikelen zoals EHBO-kits, onderdak, brandbestrijdingsapparatuur, waterpompen, stroomgeneratoren en brandstof. De EU coördineert ook de medische evacuaties van Oekraïense patiënten die dringend hulp nodig hebben. Ze worden overgebracht naar ziekenhuizen in heel Europa.
RescEU is een strategische reserve van Europese responscapaciteit en voorraden bij rampen, die volledig door de EU wordt gefinancierd. Ze bestaat uit een vloot van blusvliegtuigen en -helikopters, een medisch evacuatievliegtuig en verschillende essentiële voorraden, zoals veldhospitalen, transportmiddelen, spullen voor energie en onderdak, kritieke medische benodigdheden en uitrusting om te reageren op chemische, biologische, radiologische en nucleaire noodsituaties.
Het bundelen van capaciteit op het gebied van civiele bescherming zorgt voor een sterkere en coherentere collectieve respons. Voor het bosbrandseizoen 2024 hebben Cyprus, Tsjechië, Duitsland, Griekenland, Spanje, Frankrijk, Kroatië, Italië, Portugal en Zweden 24 blusvliegtuigen en vier helikopters ter beschikking gesteld aan andere lidstaten voor noodgevallen.
Dankzij het Europees medisch korps is snelle medische bijstand en expertise op het gebied van de volksgezondheid mogelijk in reactie op noodsituaties op gezondheidsgebied binnen en buiten de EU. Het korps is recent ingezet in reactie op corona, explosies, aardbevingen en tropische cyclonen.

Uitgelicht

Krachtiger EU-optreden tegen bosbranden

Sinds 2006 is in de EU meer dan 1 miljoen hectare bosgrond verbrand. Bosbranden in Europa komen steeds vaker voor en worden steeds heviger door de klimaatverandering. Tegelijkertijd hebben veranderingen in de samenleving en economie gevolgen voor het landschap, waardoor ook het brandrisico toeneemt. De Europese Commissie heeft een nieuwe aanpak voorgesteld om bosbranden te voorkomen, zich erop voor te bereiden, erop te reageren en de schade te herstellen. Hierbij bouwt zij voort op het EU-mechanisme voor civiele bescherming, rescEU en de strategie voor een paraatheidsunie, om Europa veerkrachtiger te maken en de samenwerking, paraatheid en bescherming voor mens en natuur te verbeteren.

Meer lezen