Wat doet de EU?
De EU werkt nauw samen met haar partners in het zuidelijke Middellandse Zeegebied om gedeelde welvaart, stabiliteit en veiligheid te bevorderen. Het versterken van onze partnerschappen met landen in Noord-Afrika, het Midden-Oosten en de Golfregio blijft een strategische prioriteit voor Europa. Ter ondersteuning van deze werkzaamheden heeft de Commissie een speciaal directoraat-generaal opgericht.
We bouwen voort op praktische samenwerking die iedereen ten goede komt — van intermenselijke contacten, versterking van de economieën tot het stimuleren van duurzame ontwikkeling en gezamenlijke veerkracht. Daartoe brengt de Commissie tal van beleidsterreinen samen en helpt zij partnerlanden met technische expertise en financiële steun via EU-instrumenten.
De samenwerking met het zuidelijke nabuurschap omvat tien partnerlanden: Algerije, Egypte, Israël, Jordanië, Libanon, Libië, Marokko, Palestina*, Syrië en Tunesië. Daarnaast werkt de EU samen met de landen in de Golfregio (6 GCC-landen — Bahrein, Koeweit, Saudi-Arabië, Oman, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten — plus Irak, Jemen en Iran), waarbij de nadruk ligt op handel, investeringen, connectiviteit en partnerschappen op het gebied van schone technologie en hernieuwbare energie.
Belangrijkste cijfers
Actiegebieden
Nieuw samenwerkingskader voor intermenselijke contacten, versterking van de economieën en veiligheid in het Middellandse Zeegebied en daarbuiten
Bilaterale partnerschappen die gericht zijn op investeringen, handel, energie, migratie enz.
Strategisch kader ter bevordering van stabiliteit, veiligheid en economische welvaart in Noord-Afrika en het Midden-Oosten
Versterking van partnerschappen met regionale belanghebbenden ter bevordering van vrede en stabiliteit in de ruimere regio en in Europa
Ontwikkeling van een hechter, toekomstgericht partnerschap met de landen van de regio, onder meer door middel van strategische partnerschapsovereenkomsten
Investeringen stimuleren om projecten op het gebied van infrastructuur, energietransitie of cultureel erfgoed in het Middellandse Zeegebied te ondersteunen
Belangrijkste resultaten
- Met Global Gateway-projecten in het zuidelijke Middellandse Zeegebied was tegen het najaar van 2025, twee jaar eerder dan gepland, €30 miljard aan publieke en particuliere investeringen gemobiliseerd. Deze projecten werden ondersteund met een financieel pakket van de EU van €7 miljard. De digitale onderzeese kabel Medusa en grootschalige waterontziltingsinstallaties verbeteren de levenskwaliteit van mensen.
- De EU is de grootste verstrekker van externe bijstand aan Palestina*, met €1,36 miljard voor 2021-2024 en €1,6 miljard voor 2025-2027. De steun omvat gezondheidszorg, onderwijs en sociale diensten voor Palestijnse vluchtelingen, toegang tot water en energie, en salarissen voor ambtenaren.
- In 2014 werd het Regionaal Trustfonds van de Europese Unie in respons op de crisis in Syrië (Madad) opgericht om te voorzien in de kritieke behoeften van meer dan 5 miljoen Syrische vluchtelingen. Gedurende het tienjarig bestaan van Madad ging €2,38 miljard van donoren, waaronder de EU-lidstaten, naar 129 cruciale projecten om basisdiensten te verlenen aan 11 miljoen mensen in nood.
- De EU ondersteunt micro- en kleine ondernemingen en vrouwelijke ondernemers in de regio bij de toegang tot financiering. Het Sanad-fonds heeft meer dan €1,4 miljard aan subleningen verstrekt ter ondersteuning van ruim 445 000 banen in het zuidelijke Middellandse Zeegebied en Afrika.
- In het kader van Erasmus+ werden tussen 2022 en 2025 in het zuidelijke Middellandse Zeegebied projecten voor capaciteitsopbouw op het gebied van beroepsonderwijs en -opleiding ondersteund, die als motor fungeren voor duurzame sociaal-economische ontwikkeling in de regio.
- Tijdens de COVID-19-gezondheidscrisis heeft de EU meer dan € 2,3 miljard aan steun vrijgemaakt voor landen in het zuidelijke Middellandse Zeegebied. De samenwerkingsprogramma’s van de EU werden aangepast om de nationale gezondheidszorgstelsels te ondersteunen met beschermingsmiddelen, opleiding en ziekenhuishulp.
Uitgelicht
Het Midden-Oosten en Noord-Afrika beschikken over een aantal van ’s werelds meest overvloedige en kostenconcurrerende bronnen van hernieuwbare energie. Met de grootschalige opwekking van wind- en zonne-energie zal deze regio een grote rol spelen bij de energietransitie in het Middellandse Zeegebied. Om een indruk te geven van de strategische omvang van deze kans: het potentieel wordt geraamd op meer dan 2 300 GW, ruim het dubbele van de huidige geïnstalleerde capaciteit van de EU.
Het T-MED-initiatief moet de regio in drie opzichten ten goede komen:
- inclusieve sociaal-economische ontwikkeling door middel van investeringen, waardecreatie, ontwikkeling van vaardigheden en het scheppen van banen
- grotere energiezekerheid en industrieel concurrentievermogen via gediversifieerde, betaalbare en hernieuwbare energie
- versnelde decarbonisatie door middel van hernieuwbare elektriciteit, hernieuwbare waterstof, de uitrol van schone technologie en grensoverschrijdende netwerken.
* Deze benaming mag niet worden uitgelegd als een erkenning van een staat Palestina en laat de individuele standpunten van lidstaten ter zake onverlet.
Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 27 mei 2026.