Wat doet de EU?
Democratie is een van de fundamentele waarden van de Europese Unie. De EU zet zich ervoor in om de democratische beginselen in al haar lidstaten te beschermen en te versterken, en om de Europeanen in staat te stellen hun rechten uit te oefenen en aan het openbare leven deel te nemen.
De Europese Commissie zet zich in om de fundamenten van de democratie te beschermen: vrije en eerlijke verkiezingen, een onafhankelijke rechterlijke macht, een vrije pers en een actief maatschappelijk middenveld. Tegelijkertijd vormen de achteruitgang van de democratie, desinformatie en buitenlandse inmenging steeds grotere dreigingen, die de EU-landen gezamenlijk moeten bestrijden.
De EU treedt op verschillende fronten op om de democratie te handhaven en te bevorderen, onder meer door:
- de integriteit van verkiezingen en politieke processen te beschermen
- de pluriformiteit van de media te verdedigen en onafhankelijke journalistiek te ondersteunen
- desinformatie en buitenlandse informatiemanipulatie te bestrijden
- de burgerparticipatie en de betrokkenheid van burgers bij de beleidsvorming te versterken
- democratisch bestuur te bevorderen, door middel van internationale partnerschappen en het uitbreidingsproces van de EU
Belangrijkste cijfers
Actiegebieden
Hoe de EU zich inzet om vrije verkiezingen te verdedigen, onafhankelijke media te ondersteunen en buitenlandse inmenging tegen te gaan
Desinformatie en informatiemanipulatie op het spoor komen en de maatschappelijke weerbaarheid vergroten
EU-regels om de onafhankelijkheid en pluriformiteit van de media te beschermen, spyware tegen journalisten te verbieden en te zorgen voor transparantie over media-eigendom
EU-regels die mensen die zich uitspreken over zaken van algemeen belang beschermen tegen onrechtmatige rechtszaken om hen het zwijgen op te leggen
Regels om ervoor te zorgen dat gesponsorde politieke inhoud duidelijk wordt gelabeld en dat bekend is hoe deze wordt gefinancierd
Een plek voor het delen van kennis en het coördineren van reacties op gemeenschappelijke dreigingen
Rechtstreekse inspraak van EU-burgers in de beleidsvorming van de Commissie, d.m.v. aanbevelingen voor wetgeving
Rechtstreekse verzoeken van burgers aan de Commissie om nieuwe wetgeving
Belangrijkste resultaten
- Op toonaangevende mondiale lijsten van democratische landen prijken de EU-landen keer op keer op de hoogste plaatsen. Dit laat zien hoe sterk de democratische instellingen zijn die een voorwaarde zijn voor het EU-lidmaatschap en die hierdoor worden versterkt.
- Met de Europese verordening mediavrijheid zijn voor het eerst EU-brede beperkingen ingevoerd op het gebruik van spyware tegen journalisten. Hierdoor zijn de persvrijheid en de democratische verantwoordingsplicht versterkt.
- Dankzij de verordening politieke reclame eist de EU als een van de eerste jurisdicties ter wereld volledige transparantie over de financiering van gesponsorde politieke online-inhoud: burgers hebben het recht om te weten wanneer en waarom zij politieke boodschappen ontvangen.
- Met het Europees burgerinitiatief, dat in 2026 vijftien succesvolle jaren viert, kunnen burgers hun ideeën doen omzetten in EU-wetgeving. Er zijn al meer dan 120 initiatieven gestart en meer dan 20 miljoen handtekeningen verzameld.
- Het uitbreidingsproces van de EU heeft geleid tot democratische hervormingen in kandidaat-lidstaten en potentiële kandidaat-lidstaten in heel Europa, onder meer op het gebied van de rechtsstaat, de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, verkiezingsprocessen en corruptiebestrijding.
- Sinds 2000 zijn in het kader van EU-verkiezingswaarnemingsmissies democratische processen in meer dan 65 landen wereldwijd gemonitord. Zo is de democratie tot ver buiten de grenzen van Europa ondersteund.
Uitgelicht
Door het nieuws scrollen, onze favoriete tv-serie streamen of een goede discussie voeren met vrienden in een café: de democratie in de EU geeft ons de vrijheid om dagelijks onze eigen keuzes te maken.
Tegenwoordig staan onze democratische principes echter steeds meer onder druk, ook in Europa. Onze vrijheden en manier van leven staan op het spel. Maar samen kunnen we het tij keren.
Lees wat de EU doet om de democratie te beschermen en hoe u hierbij kunt helpen.
Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 29 juni 2026.