Το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής της ΕΕ (ΣΕΔΕ)

Το ΣΕΔΕ της ΕΕ μειώνει το ανώτατο όριο εκπομπών κάθε χρόνο με προβλέψιμο τρόπο, στέλνοντας σαφές μακροπρόθεσμο μήνυμα στις εταιρείες ότι υπάρχει επιχειρηματικό ενδιαφέρον για καθαρές τεχνολογίες. Αυτό βοηθά τις επιχειρήσεις να προγραμματίζουν και να επενδύουν σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών, γνωρίζοντας ότι οι επενδύσεις τους θα παραμείνουν ανταγωνιστικές και θα προσφέρουν αποδόσεις με την πάροδο του χρόνου.

Η τιμολόγηση του άνθρακα αποτελεί κινητήρια δύναμη για τον βιομηχανικό εκσυγχρονισμό και στηρίζει τις επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες. Προγράμματα όπως το Ταμείο Καινοτομίας και το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, τα οποία χρηματοδοτούνται πλήρως από τα έσοδα του ΣΕΔΕ της ΕΕ, παρέχουν χρηματοδότηση για καθαρά έργα σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Η επανεξέταση του ΣΕΔΕ της ΕΕ θα βοηθήσει τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες να μειώσουν τις εκπομπές τους, ενώ παράλληλα θα διατηρούν την ανταγωνιστικότητά τους σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι κλάδοι όπου σημειώνεται κίνδυνος διαρροής άνθρακα (μεταφορά εκπομπών CO₂ από μια χώρα σε άλλη με λιγότερο αυστηρούς κλιματικούς κανόνες) θα συνεχίσουν να λαμβάνουν δωρεάν δικαιώματα για να παραμείνουν ανταγωνιστικοί. Η πρόσβαση σε τέτοια δωρεάν δικαιώματα θα εξαρτάται από τις επενδύσεις τους στην απανθρακοποίηση στην Ευρώπη.

Η επανεξέταση του ΣΕΔΕ της ΕΕ θα τονώσει επίσης τις επενδύσεις στην απανθρακοποίηση της βιομηχανίας μέσω της Τράπεζας για την Απανθρακοποίηση της Βιομηχανίας, του εργαλείου τόνωσης των επενδύσεων, καθώς και της συνέχισης του Ταμείου Καινοτομίας και του Ταμείου Εκσυγχρονισμού.

Για τους τομείς που καλύπτονται από τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ), η σταδιακή κατάργηση των δωρεάν δικαιωμάτων θα επιβραδυνθεί, με την τελική ημερομηνία κατάργησης να παρατείνεται έως το 2038. Αυτό θα συμβάλει στην προστασία των ευρωπαϊκών εταιρειών, ιδίως σε τομείς έντασης εμπορίου, από τον αθέμιτο ανταγωνισμό.

Έως το 2030, τα έσοδα από την τιμολόγηση του άνθρακα μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία περισσότερων από 1 εκατομμύριο νέων θέσεων εργασίας σε καθαρές βιομηχανίες, ενεργειακή απόδοση και πράσινες μεταφορές. Αυτή η δημιουργία θέσεων εργασίας θα υποστηριχθεί από την ανακύκλωση των εσόδων, προγράμματα επανεκπαίδευσης και περιφερειακές επενδύσεις στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ.

Η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα αυξάνει το ενεργειακό κόστος. Η τιμολόγηση των εκπομπών άνθρακα προωθεί τις επενδύσεις σε εγχώρια καθαρή ενέργεια, έτσι ώστε να παραμένουν περισσότερα κεφάλαια στις ευρωπαϊκές οικονομίες και να μειώνεται την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα.

Η τιμολόγηση του άνθρακα ενισχύει επίσης την καθαρή και οικονομικά προσιτή ενέργεια. Το 2023 σχεδόν το ήμισυ της ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ προερχόταν από ανανεώσιμες πηγές — και, αν συμπεριληφθεί και η πυρηνική ενέργεια, σχεδόν το 70 % παραγόταν από πηγές μηδενικών εκπομπών. Τα μηνύματα των τιμών από το ΣΕΔΕ καθιστούν ελκυστικότερες τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια και προτρέπουν τους καταναλωτές να στραφούν σε φθηνότερες, καθαρότερες πηγές ενέργειας.

Η τιμολόγηση του άνθρακα συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα. Αποτρέπει τη χρήση ορυκτών καυσίμων, γεγονός που μειώνει τους επιβλαβείς ρύπους όπως τα οξείδια του θείου (SOx), τα οξείδια του αζώτου (NOx) και τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια (PM2.5).

Με τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, η τιμολόγηση του άνθρακα μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου άσθματος, παθήσεων του αναπνευστικού συστήματος, καρδιαγγειακών παθήσεων και πρόωρων θανάτων. Ο καθαρότερος αέρας συνεπάγεται εξοικονόμηση δαπανών υγειονομικής περίθαλψης και βελτιώνει την ποιότητα ζωής, ιδίως στις αστικές περιοχές.

Τα έσοδα από την τιμολόγηση των εκπομπών άνθρακα ωφελούν άμεσα την κοινωνία, την οικονομία και την καθημερινή ζωή των πολιτών. Από την έναρξη των δημοπρασιών το 2013, το ΣΕΔΕ της ΕΕ έχει αποφέρει έσοδα ύψους περίπου 270 δισ. EUR για τις χώρες της ΕΕ. Τα κονδύλια αυτά επανεπενδύθηκαν απευθείας σε καθαρές δημόσιες συγκοινωνίες, ενεργειακά αποδοτικές κατοικίες και σύγχρονες υποδομές που βελτιώνουν την καθημερινή ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων.

Τα έσοδα αυτά έχουν στηρίξει έργα όπως τα νέα πράσινα λεωφορεία στην Ουγγαρία, η διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας στην Εσθονία ή ένα πρόγραμμα κουπονιών κινητικότητας στην Ιταλία. Στο πλαίσιο της επανεξέτασης, μεγαλύτερο μερίδιο των εσόδων αυτών θα επανεπενδυθεί στους κλάδους παραγωγής που καλύπτονται από το ΣΕΔΕ, ώστε να συμβάλει στην επιτάχυνση της απανθρακοποίησης της βιομηχανίας.