Τι κάνει το ΣΕΔΕ της ΕΕ;
Το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής της ΕΕ (ΣΕΔΕ της ΕΕ) είναι παγκόσμια αγορά δικαιωμάτων εκπομπής άνθρακα. Αποτελεί το κύριο εργαλείο της ΕΕ για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Σύμφωνα με το σύστημα αυτό, οι εταιρείες πρέπει να πληρώνουν για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, γεγονός που τις ωθεί να μειώσουν τη ρύπανση με τον πλέον οικονομικά αποδοτικό τρόπο. Τα χρήματα που συγκεντρώνονται συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της μετάβασης σε καθαρότερη ενέργεια και καθαρότερες τεχνολογίες.
Το ΣΕΔΕ της ΕΕ καθιστά τις καθαρές επενδύσεις αποδοτικές, ανταμείβει τους πρωτοπόρους και στηρίζει τον οικονομικό μετασχηματισμό, συμβάλλοντας έτσι στην ανταγωνιστικότητα και την ανεξαρτησία της ΕΕ.
Η ΕΕ επανεξετάζει αυτόν τον καιρό το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής της για να διασφαλίσει ότι προσαρμόζεται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της Ευρώπης. Ταυτόχρονα, το ΣΕΔΕ2 θα επεκτείνει την τιμολόγηση του άνθρακα πέραν του υφιστάμενου ΣΕΔΕ της ΕΕ, ώστε να συμπεριληφθούν τα κτίρια, οι οδικές μεταφορές και άλλοι πρόσθετοι τομείς.
Το ΣΕΔΕ της ΕΕ εφαρμόζεται στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και στις ενεργοβόρες βιομηχανίες από το 2005. Επεκτάθηκε στις αεροπορικές μεταφορές το 2012 και στις θαλάσσιες μεταφορές το 2024. Λειτουργεί σε όλες τις χώρες της ΕΕ, καθώς και στην Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία. Από το 2020 συνδέεται επίσης με το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής της Ελβετίας (ελβετικό ΣΕΔΕ).
Τα οφέλη του ΣΕΔΕ της ΕΕ
Το ΣΕΔΕ της ΕΕ έχει αποφέρει πραγματικά αποτελέσματα. Από το 2005, οι εκπομπές από τους καλυπτόμενους τομείς έχουν μειωθεί κατά περισσότερο από 50 %.
Πηγή: Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος
Από το 2013 το ΣΕΔΕ της ΕΕ έχει αποφέρει έσοδα άνω των 270 δισ. EUR, εκ των οποίων περίπου τα τρία τέταρτα έχουν διατεθεί στα κράτη μέλη. Επιπλέον, η ΕΕ έχει διαθέσει δωρεάν δικαιώματα αξίας περίπου 255 δισ. EUR για τη στήριξη της μετάβασης.
- Το Ταμείο Καινοτομίας έχει επενδύσειπάνω από EUR15.00δισ.στον τομέα των καθαρών τεχνολογιών και των καινοτόμων έργων από το 2020
- Το ΣΕΔΕ της ΕΕ έχει δημιουργήσειEUR270.00δισ.σε έσοδα από πλειστηριασμούς από το 2013
- Το Ταμείο Εκσυγχρονισμού έχει εκταμιεύσειπάνω από EUR23.00δισ.από το 2021
- Η ΕΕ έχει διαθέσειEUR255.00δισ.αξία δωρεάν δικαιωμάτων μεταξύ 2013 και 2025
Πώς εκσυγχρονίζεται το ΣΕΔΕ της ΕΕ;
Καθώς η οικονομία της Ευρώπης και οι παγκόσμιες προκλήσεις εξελίσσονται, το ΣΕΔΕ της ΕΕ πρέπει να εξελίσσεται κι αυτό. Οι νέες βιομηχανικές ανάγκες της ΕΕ και το δύσκολο γεωπολιτικό πλαίσιο απαιτούν μεταρρύθμιση του συστήματος.
Η μεταρρύθμιση θα ενισχύσει τη στήριξη των καθαρών επενδύσεων και θα παράσχει μια σαφή και προβλέψιμη πορεία που θα βοηθήσει τις επιχειρήσεις να μειώσουν τις εκπομπές, παραμένοντας παράλληλα ανταγωνιστικές.
Τι θα αλλάξει στο ΣΕΔΕ της ΕΕ;
Η επανεξέταση θα ενισχύσει τη στήριξη που παρέχει το ΣΕΔΕ της ΕΕ για την ευρωπαϊκή βιομηχανία, ενώ παράλληλα θα το διατηρήσει ως βασικό εργαλείο για την επίτευξη των στόχων της Ευρώπης για το κλίμα.
ΣΕΔΕ2 — η νέα αγορά δικαιωμάτων εκπομπής της ΕΕ για κτίρια, οδικές μεταφορές και πρόσθετους τομείς
Το ΣΕΔΕ2 είναι η νέα αγορά δικαιωμάτων εκπομπής άνθρακα της ΕΕ που έχει σχεδιαστεί για να συμβάλει στη μείωση των εκπομπών από τομείς που δεν καλύπτονταν από το υφιστάμενο ΣΕΔΕ της ΕΕ, κυρίως τις οδικές μεταφορές, τα κτίρια και ορισμένους άλλους μικρότερους κλάδους παραγωγής. Θα τεθεί σε πλήρη λειτουργία το 2028 και δεν επηρεάζεται από τις μεταρρυθμιστικές προτάσεις.
Όπως και το αρχικό ΣΕΔΕ, θα λειτουργεί μέσω ενός συστήματος ανώτατων ορίων και εμπορίας, αλλά θα ρυθμίζει τις εκπομπές ανάντη: αυτό σημαίνει ότι θα ισχύει για τους προμηθευτές καυσίμων και όχι απευθείας για τα νοικοκυριά ή τους μεμονωμένους καταναλωτές.
Μέρος των παραγόμενων εσόδων θα χρησιμοποιηθεί για τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και πολύ μικρών επιχειρήσεων μέσω του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα με τους εξής τρόπους:
- συμβολή στην ανακαίνιση κτιρίων για τη βελτίωση της μόνωσης και της ενεργειακής απόδοσης
- αντικατάσταση των παρωχημένων συστημάτων θέρμανσης, ψύξης και μαγειρέματος με καθαρότερες επιλογές
- εγκατάσταση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως ηλιακών συλλεκτών
- βελτίωση της πρόσβασης σε μεταφορές μηδενικών εκπομπών, όπως οι ηλεκτρικές δημόσιες μεταφορές, και στην κοινόχρηστη κινητικότητα
- παροχή προσωρινής άμεσης χρηματοδοτικής βοήθειας σε όσους τη χρειάζονται περισσότερο
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί αλλάζει η Επιτροπή το ΣΕΔΕ της ΕΕ;
Το σύστημα πρέπει να εξελιχθεί ώστε να αντικατοπτρίζει τη μεταβαλλόμενη οικονομία της Ευρώπης και τις παγκόσμιες προκλήσεις. Η προσαρμογή της ετήσιας μείωσης του ανώτατου ορίου εκπομπών θα καταστήσει τη μετάβαση πιο σταδιακή και προβλέψιμη, παρέχοντας στις επιχειρήσεις περισσότερο χρόνο για να προγραμματίσουν, να επενδύσουν σε καθαρές τεχνολογίες και να παραμείνουν ανταγωνιστικές, συνεχίζοντας παράλληλα να μειώνουν τις εκπομπές.
Πώς στηρίζουν τα έσοδα από την τιμολόγηση του άνθρακα τις θέσεις εργασίας στην ΕΕ;
Έως το 2030, τα έσοδα από την τιμολόγηση του άνθρακα μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία περισσότερων από 1 εκατομμύριο νέων θέσεων εργασίας σε καθαρές βιομηχανίες, ενεργειακή απόδοση και πράσινες μεταφορές. Αυτή η δημιουργία θέσεων εργασίας θα υποστηριχθεί από την ανακύκλωση των εσόδων, προγράμματα επανεκπαίδευσης και περιφερειακές επενδύσεις στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ.
Πώς συμβάλλει η τιμολόγηση του άνθρακα σε ένα πιο υγιεινό περιβάλλον;
Η τιμολόγηση του άνθρακα συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα. Αποτρέπει τη χρήση ορυκτών καυσίμων, γεγονός που μειώνει τους επιβλαβείς ρύπους όπως τα οξείδια του θείου (SOx), τα οξείδια του αζώτου (NOx) και τα λεπτά αιωρούμενα σωματίδια (PM2.5).
Με τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, η τιμολόγηση του άνθρακα μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου άσθματος, παθήσεων του αναπνευστικού συστήματος, καρδιαγγειακών παθήσεων και πρόωρων θανάτων. Ο καθαρότερος αέρας συνεπάγεται εξοικονόμηση δαπανών υγειονομικής περίθαλψης και βελτιώνει την ποιότητα ζωής, ιδίως στις αστικές περιοχές.
Ποια είναι τα οφέλη του ΣΕΔΕ της ΕΕ για την κοινωνία;
Τα έσοδα από την τιμολόγηση των εκπομπών άνθρακα ωφελούν άμεσα την κοινωνία, την οικονομία και την καθημερινή ζωή των πολιτών. Από την έναρξη των δημοπρασιών το 2013, το ΣΕΔΕ της ΕΕ έχει αποφέρει έσοδα ύψους περίπου 270 δισ. EUR για τις χώρες της ΕΕ. Τα κονδύλια αυτά επανεπενδύθηκαν απευθείας σε καθαρές δημόσιες συγκοινωνίες, ενεργειακά αποδοτικές κατοικίες και σύγχρονες υποδομές που βελτιώνουν την καθημερινή ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων.
Τα έσοδα αυτά έχουν στηρίξει έργα όπως τα νέα πράσινα λεωφορεία στην Ουγγαρία, τη διαχείριση των κινδύνων πλημμύρας στην Εσθονία ή ένα πρόγραμμα κουπονιών κινητικότητας στην Ιταλία. Στο πλαίσιο της επανεξέτασης, μεγαλύτερο μερίδιο των εσόδων αυτών θα επανεπενδυθεί στους κλάδους παραγωγής που καλύπτονται από το ΣΕΔΕ, ώστε να συμβάλει στην επιτάχυνση της απανθρακοποίησης της βιομηχανίας.
Είναι η ΕΕ η μόνη περιοχή στον κόσμο με τιμολόγηση του άνθρακα;
Η τιμολόγηση του άνθρακα είναι μια δοκιμασμένη προσέγγιση που χρησιμοποιείται σε αυξανόμενο αριθμό χωρών παγκοσμίως. Εφαρμόζεται ήδη σε χώρες όπως η Κίνα, η Νότια Κορέα, η Νέα Ζηλανδία, ο Καναδάς και πολλές πολιτείες των ΗΠΑ. Νέα συστήματα αναπτύσσονται στη Βραζιλία, την Τουρκία, την Ιαπωνία και την Ινδία, μεταξύ άλλων.
Πράγματι, μεταξύ του 2016 και του 2026, ο αριθμός των εφαρμοζόμενων φόρων άνθρακα και των ΣΕΔΕ υπερδιπλασιάστηκε, το ίδιο και το μερίδιο των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που καλύπτουν. Τα συστήματα τιμολόγησης του άνθρακα καλύπτουν πλέον σχεδόν το 30 % των παγκόσμιων εκπομπών.
Η τελευταία επικαιροποίηση της ιστοσελίδας έγινε την/στις 24 Σεπτεμβρίου 2026