Besluitvorming in de Commissie

De besluiten van de Commissie worden genomen via een collegiaal en welomschreven proces, dat wordt geregeld door de Verdragen en het reglement van orde van de Commissie. Commissiebesluiten kunnen van wetgevende aard zijn, zoals tot andere instellingen gerichte wetgevingsvoorstellen, of rechtshandelingen, zoals uitvoeringshandelingen en gedelegeerde handelingen. Zij kunnen ook van niet-wetgevende aard zijn, zoals mededelingen over beleidsstrategieën en verslagen aan de andere EU-instellingen, of besluiten om een inbreukprocedure in te stellen.

De Commissie stelt wetgevingsvoorstellen vast krachtens haar initiatiefrecht (artikel 17, lid 2, van het Verdrag betreffende de Europese Unie). Dit betekent dat de Commissie verantwoordelijk is voor het opstellen en voorstellen van nieuwe wetten en andere rechtshandelingen waarover met het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie moet worden onderhandeld voordat die worden vastgesteld. Vanwege deze onderhandelingen kan de uiteindelijke EU-wet aanzienlijk afwijken van het door de Commissie ingediende voorstel. 

Het Europees Parlement en de Raad kunnen de Commissie verzoeken een passend voorstel in te dienen met betrekking tot aangelegenheden waarvoor zij een handeling van de Unie nodig achten ter uitvoering van de Verdragen.

Indien de Commissie daartoe door de Raad en het Parlement is gemachtigd, kan zij ook gedelegeerde of uitvoeringshandelingen vaststellen. Gedelegeerde handelingen wijzigen niet-essentiële onderdelen van een rechtsinstrument of vullen die aan. Uitvoeringshandelingen zijn nodig om de uniforme uitvoering van het Unierecht te waarborgen. In het proces tot vaststelling van deze handelingen raadpleegt de Commissie ook de lidstaten en, waar nodig, andere belanghebbenden via deskundigengroepen (voor gedelegeerde handelingen) en werkt zij onder toezicht van de lidstaten in comités (voor uitvoeringshandelingen).
 

Planning

De initiatieven van de Commissie, met name wetgevings- en beleidsvoorstellen, worden ruim van tevoren gepland. Deze planning begint zodra de politieke prioriteiten van de Commissie zijn vastgelegd aan het begin van het nieuwe vijfjarige mandaat, wanneer de nieuwgekozen voorzitter de politieke beleidslijnen aan het Europees Parlement voorlegt en de missies voor de leden van het nieuwe college vaststelt. Ieder jaar worden de prioriteiten voor het komende jaar uiteengezet in de toespraak van de voorzitter over de Staat van de Unie en in de intentieverklaring. Deze politieke richtsnoeren worden vervolgens in het werkprogramma van de Commissie in concrete acties omgezet. Dat bevat de initiatieven die volgens de planning de komende 12 maanden worden goedgekeurd. Dit belet de Commissie niet om aanvullende voorstellen aan te nemen, bijvoorbeeld in geval van dringende en onvoorziene behoeften.

 Er bestaat een afzonderlijk proces voor de planning van de langetermijnbegroting van de EU. 

Beleidsbepaling en raadpleging van burgers en belanghebbenden

Het EU-beleid moet in het belang zijn van burgers, bedrijven en andere belanghebbenden in de EU. De instrumenten voor betere regelgeving waarborgen dat nieuw beleid op feiten en grondige raadplegingen gebaseerd is en in overeenstemming is met de beginselen van subsidiariteit en evenredigheid.

Alvorens nieuw beleid of nieuwe wetgeving voor te stellen, of het bestaande beleid of de bestaande wetgeving te herzien, doet de Commissie het volgende:

• zij bereidt een “verzoek om input” voor, dat een beschrijving van het initiatief bevat en burgers en belanghebbenden uitnodigt om documentatie in te dienen en hun mening te geven, en dat in alle EU-talen wordt vertaald. In de meeste gevallen is dit een openbare raadpleging op het internet via een speciaal webportaal “Geef uw mening - Geef uw mening en feedback”, waarmee feedback in alle EU-talen kan worden gegeven. De Commissie gebruikt de antwoorden bij de ontwikkeling van initiatieven;
• zij evalueert eerdere acties op aanverwante gebieden om de efficiëntie, doeltreffendheid, relevantie, EU-meerwaarde en samenhang ervan te beoordelen, en neemt deze input in aanmerking bij de voorbereiding van de beleids- of programma-evaluatie;
• zij let er in het bijzonder op om de wetgeving zo eenvoudig mogelijk te houden en de potentiële toepassingskosten voor bedrijven en burgers te minimaliseren, volgens het “one in, one out”-beginsel, om de lasten van de rapportagevereisten met ten minste 25 % te verminderen (en met ten minste 35 % voor kleine en middelgrote ondernemingen);
• zij vergaart via een effectbeoordelingdocumentatie om te beoordelen of EU-maatregelen gerechtvaardigd zijn en, zo ja, hoe die het best kunnen worden opgezet om de betreffende beleidsdoelstellingen te verwezenlijken. Hierbij worden de ecologische, sociale en economische gevolgen van uiteenlopende beleidsopties geanalyseerd, met inachtneming van de beginselen van subsidiariteit (geen EU-optreden als een kwestie doeltreffend door de EU-lidstaten kan worden aangepakt) en evenredigheid (het EU-optreden gaat niet verder dan wat nodig is om de doelstellingen te verwezenlijken);
• zij maakt gebruik van strategische prognoses om te waarborgen dat beleid en initiatieven voor toekomstige uitdagingen geschikt zijn en de EU toekomstige kansen kan benutten. Zij zorgt er ook voor dat haar voorstellen standaard digitaal zijn en het “beginsel van eenmalige gegevensverstrekking” in acht nemen alvorens aanvullende vereisten in te voeren. 

Burgers kunnen via een Europees burgerinitiatief nieuw EU-beleid of wetgeving voorstellen op terreinen waar de EU bevoegd is.

Deelnemen aan een openbare raadpleging

Interne raadpleging

Nadat het initiatief concreet vorm heeft gekregen, wordt het voor evaluatie en feedback aan alle betrokken diensten van de Commissie toegezonden. Dit proces waarborgt dat bij de besluitvorming alle beschikbare interne deskundigheid wordt benut en iedere afdeling de gelegenheid krijgt om aan het voorstel bij te dragen en mogelijke problemen in kaart te brengen. Pas nadat hun feedback in overweging is genomen en, indien van toepassing, in het ontwerpinitiatief is opgenomen, kan het ter goedkeuring aan het college worden voorgelegd.