Od dziś kobiety w UE symbolicznie pracują za darmo

„Kobiety mają łatwą pracę, dlatego zarabiają mniej”.

„Kobietom nie zależy na karierze zawodowej, chcą opiekować się dziećmi”.

„Mężczyźni lepiej sprawdzają się jako liderzy”.

Wszyscy słyszeliśmy podobne stwierdzenia. I chociaż prawdą jest, że część kobiet przedkłada rodzinę nad karierę zawodową, to wiele kobiet, którym zależy na karierze, nadal napotyka bariery ograniczające im dostęp do wysokopłatnych stanowisk.

Już od najmłodszych lat dziewczynki chwali się za wygląd, a chłopców za to, co potrafią zrobić. Dziewczynkom kupuje się lalki i sukienki księżniczek, chłopcom – zestawy naukowe i T-shirty z wizerunkami superbohaterów. Społeczeństwo subtelnie skłania dziewczynki ku ścieżkom rozwoju zawodowego związanym z opieką, zdrowiem i edukacją, czyli dziedzinami, które są niedoceniane i gorzej opłacane. Przyczynia się to do luki płacowej między kobietami a mężczyznami, która wynosi około 24 proc.

Mimo to wiele kobiet, takich jak np. Maria, realizuje swoje pasje, nawet w dziedzinach tradycyjnie zdominowanych przez mężczyzn. Maria i jej kolega Aleks studiowali inżynierię lądową i wodną; oboje ukończyli studia z najlepszymi wynikami. Maria i Aleks przeszli pomyślnie bardzo konkurencyjną rekrutację na staże i pracowali równie intensywnie, aby móc otrzymać dobre referencje. Następnie weszli na rynek pracy:

• uprzedzenia społeczne / warunkowanie społeczne: Maria i Aleks ubiegali się o podobne stanowisko, ale Aleks zażądał wyższego wynagrodzenia początkowego, gdyż zawsze zachęcano go, by był asertywny i pewny siebie. Maria nie chciała zbytnio negocjować, obawiając się, że może zostać odebrana jako „trudna”. Świadoma, że pracodawca – mogąc obawiać się, że będzie chciała założyć rodzinę, może woleć zatrudnić mężczyznę w zespole, w którym większość stanowili mężczyźni, zadowoliła się mniejszą pensją;
• dyskryminacja płacowa / niewyjaśniona luka płacowa: przez trzy lata Maria i Aleks pracowali z pełnym zaangażowaniem. Po tym czasie Aleks awansował na stanowisko kierownicze, a Maria otrzymała niewielką podwyżkę;
• urlop macierzyński: kilka lat później Maria skorzystała z urlopu macierzyńskiego, a następnie przeszła na pracę w niepełnym wymiarze godzin i więcej czasu poświęcała na nieodpłatną pracę w domu; w tym czasie Alex nie musiał przerywać kariery, gdy miał dzieci;
• szklany sufit: w branży zdominowanej przez mężczyzn Maria rzadko napotykała kobiety na stanowiskach kierowniczych i przestała wierzyć, że może wspiąć się na wyższy szczebel; tymczasem Aleks znalazł mentora, który go zachęcał i inspirował;
• nieodpłatna praca w gospodarstwie domowym i opieka: kiedy rodzice Marii osiągnęli starszy wiek, Maria podjęła się nieodpłatnej opieki nad nimi po godzinach pracy na pełen etat. Wyczerpana, tymczasowo porzuciła myśli o karierze zawodowej i przestała starać się o awans.

Historia Marii i Aleksa jest fikcyjna, ale obrazuje rzeczywistość wielu kobiet w całej UE. Istnieje kilka powodów, dla których kobiety nadal zarabiają mniej niż mężczyźni i na które składa się złożona kombinacja czynników strukturalnych, społecznych i dyskryminacyjnych.

Wyobraźmy sobie, że od dziś do końca roku pracujemy bez otrzymywania wynagrodzenia. Przy luce płacowej między kobietami a mężczyznami w UE wynoszącej obecnie 12 proc. 17 listopada jest dniem, od kiedy kobiety symbolicznie „pracują za darmo”. Jeżeli obecne tempo postępów się utrzyma, luka ta może utrzymywać się przez dziesięciolecia. Czy przyszłe pokolenia będą patrzeć wstecz i zastanawiać się: „Jak można było pozwolić, żeby nic w tej kwestii się nie zmieniło?”, tak jak my teraz spoglądamy wstecz na czas, kiedy kobiety nie miały prawa głosu w wyborach?

Zlikwidowanie zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć i osiągnięcie równości płci to nie tylko kwestia sprawiedliwości, ale też ograniczenia ubóstwa, uwolnienia potencjału i wzmocnienia gospodarki. Dzień ten stał się okazją do potwierdzenia przez wiceprzewodniczącą wykonawczą Roxanę Mînzatu i komisarz Hadję Lahbib zaangażowania UE na rzecz Unii równości. Komisja kontynuuje prace nad zlikwidowaniem tej luki za pomocą nowych przepisów, takich jak m.in. dyrektywy w sprawie równości wynagrodzeń, równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, równowagi płci w organach spółek oraz przejrzystości wynagrodzeń.

Więcej informacji:

Oświadczenie z okazji Europejskiego Dnia Równej Płacy

Dzień Równej Płacy

Plan działania na rzecz praw kobiet

Badanie Eurostatu na temat zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć w UE 

Sprawiedliwość społeczna w Europie

Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn – wskaźnik równouprawnienia płci