Wojny na Bliskim Wschodzie skutkują gwałtownym wzrostem cen paliw kopalnych. Skutki tego wstrząsu cenowego odczuwalne są w gospodarkach wielu krajów. Komisja Europejska podjęła natychmiastowe działania, aby pomóc krajom UE we wspieraniu konsumentów i przedsiębiorstw, w tym osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji oraz sektorów, które najdotkliwiej odczuły skutki kryzysu.
Dzięki agendzie działań na rzecz czystej energii, której realizację przyspieszył plan REPowerEU, bezpieczeństwo dostaw energii w UE nadal jest zapewnione. UE nieustannie stara się zwiększyć odporność swojego systemu energetycznego i zmniejszyć zależność od paliw kopalnych. Globalne skoki cen są jednak nadal powodem do niepokoju.
Zapewnienie natychmiastowej pomocy
W kwietniu 2026 r. Komisja Europejska przedstawiła plan AccelerateEU. Jest to pakiet środków, których celem jest odciążenie gospodarstw domowych i przemysłu poprzez:
lepszą koordynację działań wewnątrz Unii, z dostawcami energii i z krajami partnerskimi
wspieranie państw UE w ochronie konsumentów i przedsiębiorstw przed gwałtownymi wzrostami cen
zmniejszanie zależności od ropy naftowej i gazu
promowanie elektryfikacji i czystej, rodzimej energii
pobudzanie inwestycji publicznych i prywatnych
W planie tym wzywa się kraje UE do ściślejszej koordynacji działań takich jak napełnianie magazynów gazu, ewentualne uwalnianie zapasów ropy naftowej oraz wykazywanie się elastycznością, aby zapobiec niedoborom.
Zaproponowano w nim również wprowadzenie tymczasowych i ukierunkowanych środków, takich jak pomoc państwa dla sektorów gospodarki najbardziej narażonych na skoki cen.
Komisja utworzyła obserwatorium paliw, które zestawia i monitoruje dane dotyczące podaży paliw transportowych (produkowanych w UE, importowanych do UE i eksportowanych z UE) oraz zapasów dostępnych w UE.
Aby uchronić gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa przed skokami cen, państwa UE mogą wprowadzić systemy wsparcia dochodu, bony energetyczne i programy leasingu socjalnego oraz obniżyć podatki od energii elektrycznej dla gospodarstw domowych znajdujących się w trudnej sytuacji.
Zapewnienie bezpieczeństwa dostaw
Komisja ściśle monitoruje, we współpracy z krajami UE, rynki energii za pośrednictwem specjalnej Grupy Zadaniowej ds. Unii Energetycznej, która niedawno uznała, że bezpieczeństwo dostaw energii nadal jest zapewnione.
Źródła pozyskiwania ropy naftowej, w tym oleju napędowego i paliwa lotniczego, oraz gazu na rynkach światowych są zdywersyfikowane. UE udało się odejść od nadmiernej zależności od jednego dostawcy gazu i zapewnić odpowiedni miks dostaw rurociągami i dostaw LNG z całego świata.
Aby ustabilizować najpilniejsze potrzeby energetyczne, w październiku 2026 r. przywódcy G-7 osiągnęli porozumienie w sprawie skoordynowanego uwolnienia na rynek 100 mln baryłek ropy w ciągu kolejnych czterech miesięcy, w tym, w ciągu pierwszych 20 dni, wypuszczenia znacznych zapasów z rezerw oleju napędowego.
Inwestycje w czystą energię i infrastrukturę
Aby zapewnić przystępną cenowo energię i niezależność energetyczną, UE przyspiesza rozwój infrastruktury i czystych technologii energetycznych. Najważniejsze inicjatywy w tym kontekście obejmują:
- pakiet dotyczący europejskich sieci energetycznych, umożliwiający efektywny przepływ energii elektrycznej przez granice i włączenie do systemu energetycznego tańszej i czystszej energii
- przedstawiony w lipcu 2026 r. plan działania na rzecz elektryfikacji, który ułatwi elektryfikację sektorów przemysłu, transportu i budownictwa. Określono w nim orientacyjny cel w zakresie elektryfikacji na poziomie 46 proc. do 2040 r., co mogłoby zmniejszyć import paliw kopalnych do UE o 260 mld euro rocznie do 2040 r.
W latach 2025–2026 na transgraniczne projekty energetyczne mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego i konkurencyjności przeznaczone zostanie prawie 2 mld euro w formie dotacji.
UE dokonała również przeglądu swojego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS), aby jeszcze bardziej zmniejszyć zależność od paliw kopalnych i pobudzić inwestycje w odnawialne źródła energii i energię jądrową. Najważniejsze działania w tym kontekście obejmują:
Po tym, jak Rosja wywołała kryzys energetyczny w 2022 r., UE zjednoczyła siły, aby zabezpieczyć dostawy energii, ustabilizować ceny i przyspieszyć proces czystej transformacji. Od tego czasu Europa zmniejszyła zależność od rosyjskich paliw kopalnych i prowadzi działania, aby energia była bardziej przystępna cenowo i dostępna dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.
Często zadawane pytania
Skąd bierzemy energię?
W Unii Europejskiej energia dostępna w naszych domach pochodzi z różnych źródeł, zarówno z UE, jak i spoza jej terytorium.
Więcej informacji na temat produkcji unijnej i energii importowanej przez UE.
Dlaczego ceny rosną?
Trwający konflikt na Bliskim Wschodzie powoduje wzrost cen paliw kopalnych i kosztów importu. UE nadal w dużym stopniu korzysta z importowanych paliw kopalnych, w związku z czym wstrząsy cenowe poza jej terytorium natychmiast przekładają się na wyższe koszty w państwach członkowskich.
W obliczu zmienności na rynkach światowych UE jest dobrze przygotowana, ale intensyfikuje działania zarówno w perspektywie krótko-, jak i długoterminowej.
Czy UE wspiera obywateli borykających się z wysokimi kosztami energii?
W 2025 r. Komisja przyjęła Plan działania na rzecz przystępnej cenowo energii, zawierający konkretne środki krótkoterminowe i strukturalne mające na celu obniżenie rachunków za energię elektryczną i zmniejszenie ryzyka skoków cen.
Zasadniczym elementem tego planu działania jest pakiet energetyczny dla obywateli, w którym określono konkretne działania mające na celu obniżenie rachunków, ochronę konsumentów i rozwiązanie problemu ubóstwa energetycznego poprzez:
ułatwienie zmiany dostawcy energii na tańszego – konsumenci będą mogli zaoszczędzić średnio 150 euro rocznie
obniżenie podatków i opłat naliczanych na rachunkach za energię elektryczną – może to przynieść gospodarstwom domowym oszczędności rzędu 200 euro rocznie
zapewnienie bardziej przejrzystych informacji na rachunkach za energię i w umowach – ułatwi to konsumentom podejmowanie świadomych decyzji.
Państwa UE są zachęcane do udzielania pomocy konsumentom znajdującym się w trudnej sytuacji poprzez ukierunkowane wsparcie dochodu, bony energetyczne i obniżenie podatków od energii elektrycznej.
W jaki sposób UE planuje chronić gospodarstwa domowe przed skutkami kryzysu energetycznego?
UE wprowadziła nowe przepisy dotyczące rynku energii elektrycznej i gazu, aby zapewnić gospodarstwom domowym lepszą ochronę przed skokami cen. Obejmują one:
- większe możliwości wyboru umowy podpisywanej z dostawcą energii: formuły ze stałą ceną i ze zmienną ceną, przy czym stała stawka oferuje większą przewidywalność
- jaśniejsze informacje i lepsze zabezpieczenia przy wyborze i zmianie dostawcy energii
- większą ochronę odbiorców w trudnej sytuacji przed odłączeniem energii elektrycznej lub gazu
- w wyjątkowej sytuacji kraje UE mogą tymczasowo ustalić ceny energii elektrycznej poniżej poziomu kosztów, dla zużycia w określonych granicach.
Czy będą przerwy w dostawach energii?
Bezpieczeństwo dostaw energii w Unii jest nadal zapewnione. Źródła pozyskiwania ropy naftowej, w tym oleju napędowego i paliwa lotniczego, oraz gazu na rynkach światowych są zdywersyfikowane. UE udało się odejść od nadmiernej zależności od jednego dostawcy gazu i zapewnić odpowiedni miks dostaw rurociągami i dostaw LNG z całego świata.
Jak inwestycje UE w odnawialne źródła energii przyczyniają się do łagodzenia w Europie skutków globalnego kryzysu energetycznego?
Wysokie koszty energii w Europie w dużej mierze są spowodowane zależnością od importowanych paliw kopalnych. Zwiększenie zdolności i rozszerzenie gamy odnawialnych źródeł energii przyczyniłoby się do obniżenia kosztów dostaw i cen energii dla przemysłu i obywateli.
W państwach członkowskich, w których udział odnawialnych źródeł energii i energii jądrowej jest wysoki, ceny energii elektrycznej są na ogół niższe od średniej UE.
Od 2021 r. UE znacznie zwiększyła swoje zdolności w zakresie energii ze źródeł odnawialnych, a do 2025 r. udział odnawialnych źródeł energii w koszyku energii elektrycznej wzrósł z 36 proc. do 48 proc. Jeśli uwzględnić energię jądrową, ponad 70 proc. naszej energii elektrycznej jest obecnie produkowane z niskoemisyjnych źródeł energii.
Czy UE podejmuje działania, aby powstrzymać przedsiębiorstwa energetyczne przed stosowaniem nadmiernych opłat?
UE aktywnie reguluje rynki energii, aby zapobiegać nieuczciwym cenom, nadużyciom na rynku i praktykom, które mogłyby prowadzić do nadmiernego obciążania konsumentów.
Rozporządzenie w sprawie integralności i przejrzystości hurtowego rynku energii (REMIT) jest głównym instrumentem polityki unijnej chroniącym obywateli i europejskie przedsiębiorstwa przed nadużyciami na rynku energii. Rozporządzenie ma zapobiegać manipulacjom na rynku, bowiem nakłada obowiązek zgłaszania transakcji, ustanawia ramy monitorowania cen oraz umożliwia organom regulacyjnym prowadzenie dochodzeń i nakładanie sankcji w przypadku naruszeń, takich jak wykorzystywanie informacji wewnętrznych.
W komunikacie w sprawie planu AccelerateEU Komisja potwierdziła, że państwa członkowskie mogą również wprowadzić środki dotyczące opodatkowania nieoczekiwanych zysków w celu zapewnienia sprawiedliwości społecznej. Komisja nie będzie ingerować w decyzje państw członkowskich i oceni te środki krajowe oraz ich wpływ na jednolity rynek.
Jakie prawa przysługują podróżnym w przypadku odwołania lotu lub wakacji z powodu wzrostu cen paliw?
Jeśli linia lotnicza odwoła lub zmieni już zarezerwowany lot, obowiązują zasady ochrony praw konsumentów przewidziane w przepisach unijnych.
- Jeśli odwołany zostanie lot z lub do UE, podróżnym przysługuje prawo do zmiany rezerwacji lub zwrotu kosztów.
Jeżeli lot zostaje odwołany mniej niż 14 dni przed terminem, przysługuje również prawo do odszkodowania.
Więcej informacji na temat praw pasażerów - W przypadku podróży zorganizowanych przedsiębiorstwa turystyczne mogą podwyższyć cenę pobytu do 8 proc. po tym, jak został on opłacony, ale tylko wtedy, gdy podwyżka jest uzasadniona, a informację o podwyżce przekazano co najmniej 20 dni przed wyjazdem. Jeżeli podwyżka ceny przekracza 8 proc., klient ma prawo zrezygnować z podróży.
Więcej informacji na temat podróży zorganizowanych
Linie lotnicze są zwolnione z obowiązku wypłacenia rekompensaty tylko wtedy, gdy udowodnią, że odwołanie było spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, takich jak lokalny niedobór paliwa. Komisja nie uważa wysokich cen paliwa za nadzwyczajną okoliczność.
W jaki sposób UE zapewni, by linie lotnicze nie obciążały pasażerów dodatkowymi kosztami?
Rozporządzenie w sprawie przewozów lotniczych zobowiązuje linie lotnicze do podawania z góry ostatecznych cen biletów, co ma zapewnić przejrzystość cen. W związku z tym pobieranie z mocą wsteczną dodatkowych opłat, takich jak dopłaty paliwowe, nie jest dozwolone.
W przypadku imprez turystycznych dyrektywa w sprawie imprez turystycznych zezwala na podwyższenie ceny tylko wtedy, gdy jest to zastrzeżone w umowie, i jedynie w określonych sytuacjach.
W jaki sposób UE będzie wspierać linie lotnicze w przypadku problemów z zaopatrzeniem w paliwo?
Aby uniknąć zamknięcia niektórych tras, linie lotnicze mogą być zwolnione z obowiązku stosowania zasady wynikającej z rozporządzenia ReFuelEU Aviation, zgodnie z którą muszą uzupełniać 90 proc. paliwa w unijnym porcie lotniczym, jeżeli wymogi bezpieczeństwa dotyczące przewozu dodatkowego paliwa mogłyby uniemożliwić loty ze względu na niewystarczającą ilość paliwa w docelowym porcie lotniczym.
Mogą one również być zwolnione ze zwyczajowych obowiązków dotyczących czasu na start lub lądowanie i nie są karane za uzasadnione niewykorzystanie takich przydziałów spowodowane problemami z zaopatrzeniem w paliwo.
Ostatnia aktualizacja strony: 8 października 2026