Jakie działania podejmuje UE?
UE odgrywa ważną rolę w koordynowaniu reakcji na klęski żywiołowe w całej Europie i poza nią, a także w radzeniu sobie z epidemiami, powodziami, burzami, pożarami lasów, trzęsieniami ziemi i katastrofami spowodowanymi przez człowieka.
Pomoc w zakresie ochrony ludności niesiona jest, zanim dojdzie do katastrofy, lub tuż po niej. Taka pomoc może polegać na dostawach np. leków, sprzętu do budowania schronień i urządzeń do oczyszczania wody. Często wysyłane są wyspecjalizowane zespoły, np. strażacy, zespoły poszukiwawczo-ratownicze lub eksperci, które oceniają i koordynują działania pomocowe w terenie. Ważnym elementem udzielanej pomocy jest również repatriacja obywateli Unii.
Główne cele:
- ratowanie i ochrona życia
- przynoszenie ulgi w cierpieniu ludzi i zapobieganie mu
- ochrona integralności i godności ludności, która ucierpiała wskutek zagrożeń naturalnych i kryzysów spowodowanych przez człowieka.
Fakty i liczby
Obszary działania
Ramy współpracy między krajami Unii a 10 państwami uczestniczącymi w zakresie reagowania na zagrożenia naturalne i katastrofy spowodowane przez człowieka
Centrum koordynacji monitorujące wydarzenia na całym świecie przez całą dobę przez 7 dni w tygodniu i zapewniające szybkie udzielenie wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych
Budowanie bardziej odpornych systemów reagowania za sprawą wczesnego ostrzegania i informowania
Wspieranie krajów Unii w sytuacji, gdy skala i skutki kryzysu są bezprecedensowe
Szybka pomoc medyczna i wsparcie ekspertów do spraw zdrowia publicznego w razie stanu zagrożenia zdrowia w UE i poza nią
Strategiczna rezerwa europejskich zdolności do reagowania w przypadku katastrof: od samolotów i śmigłowców gaśniczych po artykuły medyczne i szpitale polowe
Reakcja UE na pożary roślinności w Europie i poza jej granicami
Wsparcie w udzielaniu pomocy konsularnej obywatelom w sytuacjach nadzwyczajnych, na przykład w kontekście operacji ewakuacyjnych
Wsparcie UE na rzecz działań w zakresie zapobiegania, gotowości, reagowania i odbudowy
Najważniejsze osiągnięcia
- Unijny Mechanizm Ochrony Ludności można uruchomić w Unii i poza nią, co umożliwia każdemu państwu zwrócenie się o pomoc. W 2024 r. mechanizm uruchomiono 58 razy w reakcji m.in. na (i) wojnę w Ukrainie i konflikt na Bliskim Wschodzie, (ii) powodzie we Francji, Czechach, Polsce, Bośni i Hercegowinie oraz Hiszpanii; (iii) pożary roślinności w Europie i Ameryce Łacińskiej; (iv) cyklon tropikalny Chido, który uderzył w Majottę.
- W odpowiedzi na wojnę w Ukrainie Unia prowadzi największą w historii operację nadzwyczajną w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności. Wszystkie 27 państw Unii i 6 państw uczestniczących zaoferowało pomoc rzeczową, w tym miliony produktów, takich jak zestawy pierwszej pomocy, sprzęt do budowania schronień, sprzęt gaśniczy, pompy wodne, agregaty prądotwórcze i paliwo. UE koordynuje również ewakuację medyczną ukraińskich pacjentów wymagających pilnego leczenia i zapewnia im transport do szpitali w całej Europie.
- rescEU jest strategiczną rezerwą europejskich zdolności reagowania na klęski i katastrofy oraz zapasów, która jest w pełni finansowa przez UE. Obejmuje flotę samolotów i śmigłowców gaśniczych, samolot do ewakuacji medycznych oraz szereg podstawowych zapasów. Należą do nich szpitale polowe, środki transportu, produkty energetyczne i sprzęt do budowania schronień, krytyczne środki medyczne oraz sprzęt do reagowania na sytuacje wyjątkowe związane z zagrożeniami chemicznymi, biologicznymi, radiologicznymi i jądrowymi.
- Dzięki połączeniu zdolności w zakresie ochrony ludności wspólna reakcja jest silniejsza i spójniejsza. W sezonie pożarów roślinności w 2024 r. Cypr, Czechy, Niemcy, Grecja, Hiszpania, Francja, Chorwacja, Włochy, Portugalia i Szwecja udostępniły innym krajom Unii 24 samoloty i 4 śmigłowce gaśnicze na wypadek sytuacji nadzwyczajnej.
- Dzięki programowi „Europejski Korpus Medyczny” w odpowiedzi na stany zagrożenia zdrowia w UE i poza nią możliwe jest udzielenie szybkiej pomocy medycznej i dostęp do wiedzy fachowej w dziedzinie zdrowia publicznego. Niedawne działania pomocowe miały miejsce w odpowiedzi na COVID-19, wybuchy, trzęsienia ziemi i cyklony tropikalne.
W centrum uwagi
Zmiany klimatyczne sprawiają, że pożary wybuchają częściej i niosą ze sobą coraz większe zniszczenia. Skala zniszczeń w 2025 r. była rekordowa – pożary strawiły milion hektarów powierzchni UE. Dlatego Unia Europejska mobilizuje tego lata rekordową liczbą strażaków, samolotów i ekspertów ds. sytuacji nadzwyczajnych, stawiając sobie za cel ochronę ludzkiego życia, mienia i przyrody.
Ostatnia aktualizacja strony: 2 czerwca 2026