Gotowość do szybkiej reakcji na kryzysy
Unia Europejska stoi w obliczu bezprecedensowych zagrożeń – począwszy od napięć i konfliktów geopolitycznych, przez zagrożenia dla cyberbezpieczeństwa i manipulację informacjami, a skończywszy na zmianie klimatu i rosnącym ryzyku katastrof naturalnych. Aby lepiej przewidywać te zagrożenia, zapobiegać im i reagować na nie, Komisja przedstawiła strategię na rzecz unii gotowości.
Celem strategii jest zwiększenie gotowości cywilnej i wojskowej UE na przyszłe kryzysy, tak aby w razie potrzeby wszystkie podmioty mogły reagować szybko i skutecznie. Strategia wesprze kraje UE w zwiększaniu gotowości – usprawni koordynację i podniesie skuteczność działań prowadzonych w ramach dotychczasowych strategii oraz będzie promować odporność na wszystkich poziomach społeczeństwa.
Filary strategii:
- zintegrowane podejście uwzględniające wszystkie zagrożenia: nacisk na gotowość i reagowanie na wszystkie rodzaje zagrożeń, a nie na każde z nich pojedynczo
- podejście obejmujące całe społeczeństwo: zaangażowanie wszystkich sektorów, organizacji i obywateli
- podejście obejmujące całą administrację: agencje i departamenty rządowe wspólnie koordynują działania, aby skuteczniej przeciwdziałać zagrożeniom.
W strategii przedstawiono konkretne działania, które pozwolą zrealizować cele unii gotowości.
Kluczowe działania w ramach strategii unii gotowości
Prognozowanie i przewidywanie
- opracowanie kompleksowej unijnej oceny ryzyka i zagrożeń
- stworzenie tablicy wskaźników kryzysu dla decydentów
- wzmocnienie Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego
- stworzenie unijnego katalogu szkoleń i platformy wymiany doświadczeń
- ustanowienie unijnego programu obserwacji Ziemi w ramach usługi rządowej (EOGS)
Zwiększanie odporności niezbędnych funkcji społecznych
- plan gotowości i reagowania na wypadek kryzysów zdrowotnych
- uwzględnienie gotowości jako zasadniczego elementu strategii politycznych i działań UE
- przyjęcie minimalnych wymogów dotyczących gotowości
- przegląd Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności
- złożenie wniosku w sprawie unijnej strategii gromadzenia zapasów
- złożenie wniosku w sprawie planu w zakresie przystosowania się do zmiany klimatu
- zapewnienie zaopatrzenia w wodę i w inne zasoby naturalne o krytycznym znaczeniu
Przygotowanie obywateli
- ulepszenie systemów wczesnego ostrzegania
- zwiększenie świadomości na temat ryzyka i zagrożeń
- promocja programów zwiększających świadomość, takich jak panele obywatelskie, kampanie internetowe oraz materiały służące komunikacji strategicznej i przeciwdziałaniu manipulacji informacjami
- opracowanie wytycznych dotyczących osiągnięcia samowystarczalności ludności na co najmniej 72 godziny
- włączenie tematu gotowości do szkolnych programów nauczania i kształcenia kadry pedagogicznej
- promowanie gotowości w programach skierowanych do młodzieży
- przyciąganie talentów, aby zwiększyć gotowość UE
Współpraca publiczno-prywatna
- utworzenie publiczno-prywatnej grupy zadaniowej ds. gotowości
- opracowanie publiczno-prywatnych protokołów działania na wypadek sytuacji wyjątkowej
- przegląd ram dotyczących udzielania zamówień publicznych
- utworzenie Europejskiego Centrum Eksperckiego w dziedzinie Bezpieczeństwa Badań Naukowych
Współpraca cywilno-wojskowa
- opracowanie kompleksowych ustaleń dotyczących gotowości cywilno-wojskowej
- stworzenie norm na potrzeby planowania i inwestycji przewidujących podwójne zastosowanie cywilno-wojskowe
- organizowanie regularnych unijnych ćwiczeń zwiększających powszechną gotowość na wielu płaszczyznach
Koordynacja reagowania kryzysowego
- utworzenie Węzła Koordynacji Kryzysowej UE
- wzmocnienie rescEU – unijnej rezerwy zdolności reagowania
Zwiększanie odporności dzięki partnerstwom zewnętrznym
- zwiększanie odporności wspólnie z krajami kandydującymi
- uwzględnienie kwestii gotowości i odporności w partnerstwach dwustronnych i instytucjach wielostronnych
- włączenie kwestii gotowości i odporności w ramy współpracy z NATO
- zwiększanie odporności za pośrednictwem zewnętrznych polityk gospodarczych i rozwojowych
Kontekst
W wytycznych politycznych przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen podkreśliła znaczenie wzmocnienia Europy, a także potrzebę wyznaczenia nowych celów w zakresie bezpieczeństwa i gotowości na wypadek kryzysu.
W sprawozdaniu Sauliego Niinistö w sprawie gotowości cywilnej i wojskowej UE podkreślono pilną potrzebę wzmocnienia Europy w tym zakresie tak, aby mogła ona sprostać wyzwaniom w dziedzinie bezpieczeństwa. Według sprawozdania odpowiedzialność za kwestię gotowości spoczywa zarówno na krajach UE, jak i na samej Unii, która powinna w tym zakresie bardziej wspierać kraje członkowskie.
Ostatnia aktualizacja strony: 23 maja 2025