Jakie działania podejmuje UE?
Skuteczne zarządzanie granicami zapewnia funkcjonowanie i bezpieczeństwostrefy Schengen – obszaru pozbawionego granic wewnętrznych, na którym obywatele UE, mieszkańcy państw trzecich i odwiedzający mogą bezpiecznie i swobodnie podróżować. Strefa Schengen gwarantuje możliwość swobodnego przemieszczania się ponad 450 mln obywateli w 29 krajach.
Ten wyjątkowy układ przyczynia się również do poprawy konkurencyjności jednolitego rynku i wzrostu gospodarczego w całej Unii Europejskiej, ułatwiając swobodny przepływ osób, towarów i usług. Swoboda przemieszczania się stanowi element europejskiego stylu życia i jest bardzo ceniona zarówno przez obywateli, jak i przedsiębiorstwa.
Państwa strefy Schengen ściśle współpracują w kwestiach bezpieczeństwa i migracji. Współpraca ta obejmuje wspólną politykę wizową, wspólne operacje policyjne, wymianę informacji w czasie rzeczywistym między organami ścigania, a także procedury odsyłania osób nieposiadających prawa pobytu.
Wielkoskalowe systemy informatyczne, takie jak System Informacyjny Schengen (SIS), odgrywają kluczową rolę w zarządzaniu granicami. Pomagają one identyfikować zagrożenia, a jednocześnie chronią prawa podstawowe, w tym dane osobowe.
Strefa Schengen w liczbach
Obszary działania
Przepisy dotyczące przekraczania granic zewnętrznych UE, w tym rodzaje wymaganych wiz, procedury wydawania i kontroli wiz oraz kontrole bezpieczeństwa na granicach
Warunki wjazdu na terytorium Unii Europejskiej
Przepisy dotyczące dokumentów niezbędnych do przemieszczania się w strefie Schengen
Mechanizmy umożliwiające współpracę między organami ścigania
Ramy zapewniające skuteczne funkcjonowanie strefy Schengen
Najważniejsze osiągnięcia
- W 2025 r. UE obchodzi 40. rocznicę powstania strefy Schengen. 29 państw (25 państw UE i 4 państwa stowarzyszone) jest pełnoprawnymi członkami strefy Schengen pozbawionej granic wewnętrznych, gdzie 450 mln osób może podróżować bez kontroli paszportowych. To ważne dla milionów ludzi, którzy codziennie przekraczają granice, oraz dla 32 mln firm, które mogą korzystać z łatwiejszego dostępu do rynku wewnętrznego.
- Przeniesienie kontroli granicznych na wspólne granice zewnętrzne zmniejszyło biurokrację, kolejki i koszty. Diametralnie poprawiły się jakość życia, warunki pracy i komfort podróżowania.
- Zmniejszeniu barier wewnętrznych towarzyszyła także ściślejsza współpraca między służbami policyjnymi, organami celnymi i organami kontroli granic zewnętrznych, co przyczyniło się do zwiększenia bezpieczeństwa Europy, wzmocnienia naszych granic zewnętrznych oraz skuteczniejszego zarządzania migracją. Ma to zasadnicze znaczenie dla zwalczania terroryzmu, przestępczości zorganizowanej i zagrożeń hybrydowych.
- System Informacyjny Schengen (SIS) jest najszerzej stosowanym i największym systemem wymiany informacji do celów bezpieczeństwa i zarządzania granicami w Europie, który umożliwia organom wymianę informacji dotyczących bezpieczeństwa i dostęp do nich w czasie rzeczywistym w całej strefie Schengen.
- Strefa Schengen jest główną siłą napędową konkurencyjności i czynnikiem umożliwiającym funkcjonowanie jednolitego rynku. Ponieważ pracownicy i towary mogą się swobodnie przemieszczać, przedsiębiorstwa są w stanie ograniczać koszty administracyjne i jednocześnie uzyskiwać dostęp do większych rynków.
- To samo dotyczy sektora turystyki i sektora kultury. Dzięki strefie Schengen podróżowanie stało się prostsze, a Europa zyskała na atrakcyjności jako kierunek turystyczny. Odwiedzający z państw nienależących do strefy Schengen, którzy posiadają wizę Schengen, mogą wjeżdżać do wszystkich 29 państw. To z kolei przynosi bezpośrednie korzyści dla lokalnych przedsiębiorstw i gospodarek.
W centrum uwagi
Sprawozdanie w sprawie stanu strefy Schengen z 2026 r.
Strefa Schengen umożliwia ponad 450 mln obywateli UE swobodne podróżowanie po Unii oraz pracę, naukę i zamieszkanie w innym kraju UE, a jednocześnie ułatwia handel, turystykę i swobodny przepływ towarów.
W sprawozdaniu w sprawie stanu strefy Schengen z 2026 r. omówiono najważniejsze osiągnięcia ostatniego roku. W 2025 r. spadła liczba osób nielegalnie przekraczających granice UE (w porównaniu z 2024 r.). Jednocześnie wspólne wysiłki umożliwiły skuteczniejsze powroty osób nieposiadających prawa do pozostania w UE.
Aby zapewnić trwałą odporność strefy Schengen w dzisiejszych warunkach geopolitycznych, priorytety na nadchodzący rok obejmują stałe korzystanie z nowego systemu wjazdu/wyjazdu (EES), który został w pełni uruchomiony w kwietniu 2026 r., oraz zwiększenie zdolności operacyjnych i sprawniejsze organizowanie powrotów. Kontynuowane będą również prace nad wzmocnieniem wspólnego zarządzania strefą Schengen.
Wydarzenia
The CERIS workshop on Innovation Uptake brings together experts, policymakers, security practitioners and innovators from across Europe to share experiences and lessons learnt. They will discuss ongoing and upcoming opportunities to foster the uptake of innovative security solutions.
Join EMN Austria’s national conference on the future of Schengen. Taking place in person and in English, this full-day event will bring together experts and stakeholders to discuss key challenges and opportunities shaping the Schengen Area.
Ostatnia aktualizacja strony: 18 maja 2026