Sprawozdanie na temat praworządności w UE: poczyniono postępy, ale konieczne są dalsze działania

Praworządność to fundament naszej demokracji, kluczowy dla przyszłości naszej gospodarki i bezpieczeństwa Europy. W najnowszym rocznym sprawozdaniu na temat praworządności Komisja Europejska analizuje rozwój sytuacji w zakresie praworządności we wszystkich państwach UE, a także w czterech krajach objętych procesem rozszerzenia: Albanii, Czarnogórze, Macedonii Północnej i Serbii. Tak, jak w poprzednich latach, sprawozdanie jest wynikiem ścisłego dialogu z organami krajowymi i zainteresowanymi podmiotami, mającego na celu wzmocnienie praworządności. Ustalenia w ramach tego raportu stanowią istotną zachętę do przeprowadzania reform.

Tegoroczne sprawozdanie potwierdza pozytywną trajektorię zmian w wielu państwach UE, w których przeprowadzono istotne reformy w czterech kluczowych obszarach: system wymiaru sprawiedliwości, ramy walki z korupcją, wolność i pluralizm mediów oraz instytucjonalne mechanizmy kontroli i równowagi. Choć niektóre państwa Unii nadal mierzą się z wyzwaniami, a w kilku z nich sytuacja jest poważna, ogólne zaangażowanie we wzmacnianie praworządności pozostaje jednak silne i wykonano znaczną liczbę zaleceń sformułowanych w sprawozdaniu z 2024 r. 

Ponieważ praworządność ma duże znaczenie dla przedsiębiorstw prowadzących działalność transgraniczną, w sprawozdaniu z 2025 r. podkreślono kwestie, które mają bezpośredni związek z właściwym funkcjonowaniem jednolitego rynku, takie jak należyte stanowienie prawa i przepisy dotyczące zamówień publicznych. 

Oto główne ustalenia sprawozdania na temat praworządności:

• System wymiaru sprawiedliwości – wiele państw UE poczyniło postępy w reformowaniu wymiaru sprawiedliwości, w tym we wzmacnianiu niezależności rad sądownictwa oraz wprowadzaniu dodatkowych zabezpieczeń dotyczących powoływania sędziów i autonomii prokuratorów. Wiele państw zgłasza jednak, że zasoby ich systemów wymiaru sprawiedliwości są przeciążone, co wpływa na jakość i skuteczność wymiaru sprawiedliwości. W krajach objętych procesem rozszerzenia należy zająć się przypadkami nadmiernych wpływów i prób podważenia niezależności sędziów.
• Ramy walki z korupcją – kilka państw członkowskich opracowało nowe strategie antykorupcyjne i wzmocniło swoje zdolności instytucjonalne, w tym poprzez zwiększenie zasobów organów ścigania, prokuratury i sądownictwa. Konieczne są jednak dalsze działania w celu wzmocnienia ram zapobiegawczych. Kraje objęte procesem rozszerzenia poczyniły postępy we wzmacnianiu ram prawnych i instytucjonalnych, ale muszą jeszcze usprawnić prowadzenie postępowań przygotowawczych i głównych w sprawach dotyczących korupcji.
• Wolność i pluralizm mediów – w państwach UE trwają reformy mające na celu dostosowanie przepisów krajowych do nowych przepisów europejskiego aktu o wolności mediów. W obliczu ciągłych zagrożeń coraz więcej uwagi poświęca się bezpieczeństwu i ochronie dziennikarzy. Nadal potrzebne są dalsze działania, aby zapewnić bezpieczeństwo dziennikarzy i poprawić gwarancje niezależności niektórych mediów publicznych i organów regulacyjnych ds. mediów, zwiększyć przejrzystość własności oraz zapewnić większą sprawiedliwość i przejrzystość przydzielania reklam państwowych. W krajach objętych procesem rozszerzenia utrzymują się obawy związane z upolitycznieniem organów regulacyjnych ds. mediów i z mianowaniem członków zarządu nadawców medialnych.
• Instytucjonalne mechanizmy kontroli i równowagi – w wielu państwach członkowskich trwają reformy, mające na celu m.in. lepsze włączenie zainteresowanych podmiotów w proces legislacyjny i poprawę jakości prawodawstwa. W kilku państwach UE utrzymują się przeszkody związane z finansowaniem lub rejestracją organizacji społeczeństwa obywatelskiego. W niektórych państwach UE organizacje te stoją w obliczu poważnych wyzwań, takich jak nadmierne ograniczenia lub kontrole finansowe, czy nieodpowiednia ochrona. W krajach objętych procesem rozszerzenia wyzwania związane z procesami legislacyjnymi i nieskutecznymi konsultacjami publicznymi ograniczają pluralistyczne sprawowanie rządów.
• Wymiar jednolitego rynku – w tegorocznym sprawozdaniu położono szczególny nacisk na kwestie, które mogą wpłynąć na prawidłowe funkcjonowanie jednolitego rynku lub kształtować otoczenie biznesowe, w tym na należyte stanowienie prawa, przepisy dotyczące zamówień publicznych i stabilność otoczenia regulacyjnego.

Komisja zwróciła się teraz do Parlamentu Europejskiego i Rady o kontynuowanie debat – zarówno ogólnych, jak i dotyczących poszczególnych krajów – na podstawie obecnego sprawozdania oraz o wykorzystanie zaleceń do dalszego monitorowania postępów. Komisja zaprosiła również parlamenty narodowe, społeczeństwo obywatelskie i innych interesariuszy do dalszego krajowego dialogu na temat praworządności. Taki dialog powinien mieć również miejsce na szczeblu europejskim, przy zwiększonym zaangażowaniu obywateli.

Więcej informacji

Sprawozdanie na temat praworządności z 2025 r.

Sprawozdanie na temat praworządności z 2025 r. – pytania i odpowiedzi

Ochrona demokracji i wartości europejskich

Komunikat prasowy: Sprawozdanie na temat praworządności z 2025 r.: znaczenie praworządności dla demokracji, bezpieczeństwa i gospodarki Europy