Umowa handlowa między UE a Mercosurem

Umowa handlowa między UE a Mercosurem: dlaczego jest ważna

Na podstawie umowy handlowej między UE a Mercosurem, tymczasowo stosowanej od 1 maja 2026 r., powstała strefa handlowa licząca łącznie 700 mln osób. Umowa została uzgodniona przez UE oraz południowoamerykański blok handlowy obejmujący Argentynę, Brazylię, Paragwaj i Urugwaj. Umowa pobudza rozwój europejskiej gospodarki i globalnych partnerstw, chroni rolników i konsumentów oraz normy środowiskowe w UE. Pozwala:

usunąć bariery w handlu
stworzyć miejsca pracy i możliwości biznesowe
zapewnić silne zabezpieczenia, aby przestrzegane były przepisy UE i zasady uczciwej konkurencji.

Do roku 2040 umowa handlowa między UE a Mercosurem ma przynieść rezultaty:

o ponad 77,6 mld EUR
wzrost PKB UE
Nawet o 50 mld EUR
wzrost rocznego eksportu z UE (+39 %)
aż 600 000
miejsc pracy w Europie

Szanse dla przedsiębiorstw w UE

Produkty przemysłowe

Dzięki umowie handlowej między UE a Mercosurem niższe są cła na:
– samochody (poprzednio: do 35 proc.)
– maszyny (poprzednio: 14–20 proc.)
– produkty farmaceutyczne (poprzednio: do 14 proc.)
i wiele innych produktów. Unijne przedsiębiorstwa zaoszczędzą ponad 4 mld euro rocznie.

Surowce krytyczne

Kraje Mercosuru są kluczowymi dostawcami materiałów niezbędnych do transformacji ekologicznej i cyfrowej. Na przykład Unia Europejska importuje z krajów Mercosuru 82 proc. niobu niezbędnego do produkcji magnesów nadprzewodzących stosowanych w skanerach do rezonansu magnetycznego i w leczeniu nowotworów. Umowa między UE a Mercosurem zapewnia zrównoważony dostęp do surowców krytycznych.

Zamówienia publiczne

Przedsiębiorstwa z UE mogą ubiegać się o zamówienia publiczne w krajach Mercosuru.
Rynek federalnych zamówień publicznych w Brazylii wart jest ponad 8 mld euro rocznie.

Korzyści dla unijnych rolników i konsumentów

Umowa handlowa między UE a Mercosurem prowadzi do obniżenia niegdyś wysokich ceł na kluczowe unijne produkty rolno-spożywcze, takie jak wino i napoje spirytusowe (do 35 proc.), czekolada (20 proc.) czy oliwa z oliwek (do 31,5 proc.). Eksport produktów rolnych z UE ma wzrosnąć o blisko 50 proc.

Oczekiwane korzyści wynikające z obniżonych ceł

Na umowie korzystają również unijni rolnicy i producenci żywności, ponieważ pozwala ona:

wspierać wzrost eksportu tradycyjnych unijnych produktów rolno-spożywczych wysokiej jakości
chronić autentyczne produkty UE (oznaczenia geograficzne) przed ich podrabianiem w krajach Mercosuru, gdyż zapewni elementy identyfikacji wizualnej i wyłączność rynkową, a tym samym położy kres nieuczciwej konkurencji
ograniczać import produktów rolno-spożywczych na preferencyjnych warunkach – import wołowiny i drobiu jest ograniczony do zaledwie 1,5 proc. i 1,3 proc. całkowitej rocznej produkcji w UE. Istnieje również dodatkowa ochrona importu produktów: ryżu, miodu, etanolu.

W miarę wdrażania umowy Komisja Europejska będzie ściśle monitorować rozwój sytuacji na rynku, zwłaszcza w rolnictwie. W razie potrzeby zastosowane zostaną zabezpieczenia chroniące wrażliwe produkty europejskie przed jakimkolwiek gwałtownym wzrostem importu i tym samym chroniące europejskich rolników oraz zapewniające sprawiedliwe i zrównoważone partnerstwo z Mercosurem. Ponadto, w razie zakłóceń na rynku, rolników w UE chronić będzie sieć bezpieczeństwa o wartości 6,3 mld euro.

Utrzymanie wysokich standardów UE w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa żywności

Europejczycy mają dostęp do bezpiecznej i zdrowej żywności dzięki najsurowszym normom zdrowotnym i żywnościowym na świecie. Nowa umowa zapewnia respektowanie tych norm. W tym celu

dozwolony jest wyłącznie import zgodny z surowymi przepisami UE dotyczącymi bezpieczeństwa żywności
UE zachowuje pełną kontrolę nad dalszym wzmacnianiem ochrony zdrowia i bezpieczeństwa w Europie
inspekcje i audyty w krajach eksportu i na granicach UE są surowsze

UE i jej państwa członkowskie kontrolują import poprzez połączenie kontroli w innych krajach oraz kontroli na granicach UE. Te kontrole mają zastosowanie do wszystkich krajów, niezależnie od tego, czy zawarły one umowę handlową z UE. W ciągu najbliższych dwóch lat takich kontroli będzie więcej.

Środki te zapewniają, aby importowana żywność pozostała bezpieczna i zdrowa, a jednocześnie wspierają bezpieczeństwo żywnościowe.

Promowanie wspólnych wartości i zrównoważonego rozwoju

Umowa ta jest czymś więcej niż tylko paktem handlowym. Zapewnia ona ramy współpracy w zakresie pilnych kwestii globalnych, takich jak prawa człowieka i zmiana klimatu, gdyż:

zobowiązuje strony do skutecznego wdrażania porozumienia klimatycznego z Paryża
oferuje konkretne i wymierne zobowiązania dotyczące zachowania różnorodności biologicznej ekosystemów i przeciwdziałania wylesianiu
wzmacnia prawa pracownicze
zachęca do odpowiedzialnego prowadzenia działalności gospodarczej
wzmacnia ochronę i egzekwowanie praw własności intelektualnej – sektory intensywnie korzystające z praw własności intelektualnej odpowiadają za ponad 47 proc. PKB UE i ponad 80 proc. eksportu z UE.

Często zadawane pytania

Dlaczego UE wynegocjowała umowę o partnerstwie z Mercosurem?

Mercosur stanowi duży rynek dla unijnego eksportu. Dotychczas przedsiębiorstwa z UE wyeksportowały do czterech państw założycielskich Mercosuru:

towary o wartości 55 mld euro (w 2024 r.)
usługi o wartości 29 mld euro (w 2023 r.)

Przedsiębiorstwa europejskie napotykają wiele barier w handlu przy eksporcie do krajów Mercosuru, co utrudnia im konkurowanie na uczciwych warunkach.

Nawet w 2023 r., gdy utrzymywały się bariery w handlu, wymiana handlowa z UE stanowiła 16,9 proc. całkowitej wymiany handlowej Mercosuru. Umowa handlowa mogłaby zwiększyć eksport z UE na rynek Mercosuru liczący 295 mln osób.

Czy UE zawarła umowy handlowe z innymi krajami Ameryki Łacińskiej?

UE zawarła już umowy handlowe z niemal wszystkimi innymi krajami w Ameryce Łacińskiej. Podpisanie umowy z krajami Mercosuru pozwala Unii w jeszcze większym stopniu rozszerzyć preferencyjny dostęp eksporterów z UE i wzmocnić więzi polityczne z państwami Ameryki Łacińskiej.

Co przyniesie umowa między UE a Mercosurem?

Umowa partnerstwa między UE a Mercosurem:

ułatwi unijnym przedsiębiorstwom sprzedaż i inwestowanie w krajach Mercosuru
zapewni stały dostęp do surowców i tym samym zwiększy bezpieczeństwo gospodarcze
pomoże krajom UE i Mercosuru w kształtowaniu reguł handlu światowego zgodnie z najwyższymi standardami UE
będzie dla świata silnym sygnałem świadczącym o poparciu handlu opartego na zasadach i odrzuceniu protekcjonizmu
jeszcze bardziej zintegruje łańcuchy wartości między tymi dwoma regionami, tym samym pomagając tamtejszym gałęziom przemysłu w utrzymaniu konkurencyjności na światowym rynku
będzie promować wartości europejskie przez zobowiązania dotyczące zrównoważonego rozwoju, zmiany klimatu i praw pracowniczych.

Jak import z krajów Mercosuru wpłynie na rynek UE?

Umowa z Mercosurem będzie miała zrównoważony wpływ na rynek UE. Zapewnia ona lepsze warunki dla handlu niektórymi produktami. Umowa wprowadza jednak również limity (kontyngenty) ilości produktów z krajów Mercosuru, które mogą korzystać z lepszych warunków wymiany handlowej. Dlatego obniżone cła nie obejmują wszystkich produktów ani nie obowiązują w sposób nieograniczony. Dotyczy to przede wszystkim produktów rolnych, w przypadku których UE otwiera swój rynek jedynie w ograniczonym zakresie i z zastrzeżeniem wielu warunków, takich jak przestrzeganie unijnych przepisów bezpieczeństwa i rozsądny wzrost importu.

Czy umowa naprawdę polega na tym, że wymieniamy samochody produkowane w UE na produkty rolne, takie jak wołowina?

Nie. Umowa jest wyważonym porozumieniem, które przynosi korzyści wszystkim sektorom gospodarki UE.

Eksport przemysłowy z UE stanowi 91 proc. naszego całego eksportu w skali światowej, dlatego umowę przedstawia się czasami jako „sprzyjającą eksportowi samochodów”. Umowa stwarza jednak również wiele możliwości dla eksportu produktów sektora rolno-spożywczego. Przewiduje się, że dzięki niej eksport produktów rolno-spożywczych z UE do krajów Mercosuru wzrośnie o 50 proc., co oznacza 1,2 mld euro dodatkowej wartości eksportu renomowanych unijnych produktów spożywczych i napojów.

Wynika to z obniżenia, dzięki obowiązującej umowie, bardzo wysokich ceł Mercosuru nakładanych na produkty importowane z UE. Wcześniej eksport produktów rolno-spożywczych z UE do krajów Mercosuru stanowił jedynie 6 proc. naszego eksportu do tego regionu, głównie ze względu na bardzo wysokie cła ze strony Mercosuru. Jednak po zawarciu tej umowy cła będą stopniowo znoszone na takie produkty jak wino (które obecnie podlega cłu w wysokości do 35 proc.), oliwa z oliwek, (obecnie cło do 31,5 proc.), oraz sery (obecnie cło do 28 proc).

Czy zachowano demokratyczną kontrolę nad sposobem zawarcia umowy?

Umowa UE-Mercosur podlega kontroli demokratycznej na każdym etapie.

Rządy krajów UE i posłowie do Parlamentu Europejskiego aktywnie uczestniczyli w 25-letnim procesie negocjacyjnym. Komisja Europejska wynegocjowała umowę handlową w imieniu UE na podstawie mandatu udzielonego przez wszystkie kraje UE. Proces ten był przejrzysty, a jego uczestnicy odpowiadają za swoje działania. Parlament Europejski powołał również specjalną grupę monitorującą, która ma za zadanie dokładnie obserwować przebieg negocjacji.

Ostatecznie decyzję o podpisaniu i zawarciu umowy podejmują przedstawiciele 27 rządów uczestniczący w Radzie, na zasadzie większości kwalifikowanej. Rządy krajów UE upoważniły Komisję do tymczasowego stosowania umowy UE-Mercosur, gdy tylko kraje Mercosuru ją ratyfikują. Dzięki temu unijne firmy mogą korzystać z umowy już od 1 maja 2026 r. Umowa oficjalnie wejdzie w życie po wyrażeniu na to zgody przez Parlament Europejski.

Które produkty rolne są najbardziej wrażliwe i w jaki sposób są chronione?

Najbardziej wrażliwe sektory to wołowina, drób i cukier. Aby chronić je przed zagraniczną konkurencją, w umowie:

ustalono limity (kontyngenty), czyli jakie ilości można importować
cła importowe są stopniowo obniżane.

UE może szybko zatrzymać lub ograniczyć import, jeżeli jego wzrost spowoduje poważną szkodę dla konkretnych sektorów gospodarki UE, a nawet jeżeli grozi spowodowaniem takiej szkody. Poziomy importu są ściśle monitorowane, aby zbadać wszelkie kwestie budzące obawy.

Przykłady:

Wołowina: 99 tys. ton wołowiny importowanej z krajów Mercosur będzie objęte obniżoną stawką celną 7,5 proc. Ta wielkość importu to 1,5 proc. obecnej produkcji wołowiny w UE. Oznacza to zatem, że jedynie bardzo niewielka ilość wołowiny z Mercosuru (odpowiadająca 1,5 proc. produkcji UE) zostanie wprowadzona na rynek UE po obniżonych stawkach celnych. Nie będzie natomiast bezcłowego kontyngentu na wołowinę.

Drób: 180 tys. ton drobiu importowanego z Mercosuru obejmie zniesienie ceł, które będzie wprowadzane stopniowo w ciągu pięciu lat. Oznacza to, że cła zostaną zniesione jedynie na równowartość 1,3 proc. obecnej produkcji drobiu w UE, a proces ten będzie przebiegał w sposób stopniowy i monitorowany.

Etanol: Zniesienie ceł będzie dotyczyło 450 tys. ton etanolu importowanego z krajów Mercosur. Będzie to ściśle ograniczone do zastosowań w przemyśle chemicznym.

Ryż: 60 tys. ton ryżu importowanego z Mercosuru obejmie zniesienie ceł, które będzie wprowadzane stopniowo w ciągu pięciu lat. UE nie jest samowystarczalna pod względem produkcji ryżu, ponieważ produkuje mniej niż 50 proc. swojego zapotrzebowania na ryż.

Miód: 45 tys. ton miodu importowanego z Mercosuru obejmie zniesienie ceł, które będzie wprowadzane stopniowo w ciągu pięciu lat. Będzie się to odbywać w sposób stopniowy i monitorowany.

Co UE importuje obecnie z krajów Mercosuru?

Około 13 proc. całego importu do UE w 2025 r. pochodziło z krajów Mercosuru. Większości tych produktów nie można wyprodukować ani łatwo znaleźć na naszych rynkach.

Do głównych produktów importowanych z krajów Mercosuru w 2025 r. należały:

- Rośliny oleiste i wysokobiałkowe (34 proc., o wartości 8,55 mld euro)

- Kawa, herbata, kakao i przyprawy (26,4 proc., o wartości 6,66 mld euro)

- Wołowina i cielęcina (7,7 proc., o wartości 1,94 mld euro)

- Owoce i orzechy (7,6 proc., o wartości 1,91 mld euro).

Jakie wsparcie jest dostępne dla rolników w UE, na których sytuację może wpłynąć ta umowa?

Rolnicy w UE będą chronieni przed wszelkimi potencjalnymi zakłóceniami na rynku, przede wszystkim za sprawą siatki bezpieczeństwa, o wartości 6,3 mld euro, którą Unia ustanawia w ramach kolejnego długoterminowego budżetu UE.

Czy umowa umożliwi import mięsa produkowanego z wykorzystaniem substancji zakazanych w UE, takich jak hormony lub niektóre antybiotyki?

Nie. Wszelka żywność importowana z państw trzecich musi spełniać te same wymogi sanitarne co żywność produkowana w UE. Jeżeli tak nie jest, produkty zostają zatrzymane na granicy UE.

Więcej pytań i odpowiedzi

Kontekst

Negocjacje w sprawie umowy między UE a Mercosurem rozpoczęły się w 2000 r. i od tamtej pory przebiegały wieloetapowo. Negocjacje zakończono 6 grudnia 2024 r., kiedy to Unia Europejska i cztery państwa założycielskie Mercosuru osiągnęły porozumienie polityczne w sprawie ambitnej, wyważonej i kompleksowej umowy o partnerstwie. 9 stycznia 2026 r. kraje UE formalnie zatwierdziły umowę handlową.

Po okresie tymczasowego stosowania Komisja będzie w dalszym ciągu dążyła do pełnego zawarcia umowy na podstawie traktatów UE.

Ostatnia aktualizacja strony: 30 kwietnia 2026