Δράσεις της ΕΕ για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης

Η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αυξάνει τις τιμές των ορυκτών καυσίμων και το κόστος των εισαγωγών. Η ΕΕ εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και, ως εκ τούτου, οι κλυδωνισμοί των τιμών στο εξωτερικό μεταφράζονται αμέσως σε υψηλότερο κόστος στο εσωτερικό. Εν μέσω της αστάθειας στις παγκόσμιες αγορές, η ΕΕ είναι καλά προετοιμασμένη, αλλά εντείνει τη δράση της τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.

Το 2025 η Επιτροπή ενέκρινε το σχέδιο δράσης για οικονομικά προσιτή ενέργεια, με συγκεκριμένα βραχυπρόθεσμα και διαρθρωτικά μέτρα για τη μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας, τη μείωση της έκθεσης σε κλυδωνισμούς των τιμών και την προστασία των καταναλωτών. Ως ουσιαστικό μέρος αυτού του σχεδίου δράσης, η δέσμη ενεργειακών μέτρων για τους πολίτες καθορίζει συγκεκριμένες δράσεις για τη μείωση των λογαριασμών, την προστασία των καταναλωτών και την αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας, συμβάλλοντας

• μετάβαση σε φθηνότερο προμηθευτή ενέργειας. Οι καταναλωτές θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν κατά μέσον όρο 150 ευρώ ετησίως.

• μείωση φόρων και εισφορών στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Έτσι, τα νοικοκυριά θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν κατά μέσον όρο 200 ευρώ ετησίως.

• παροχή πιο διαφανών πληροφοριών σχετικά με τους λογαριασμούς και τις συμβάσεις ενέργειας. Αυτό βοηθά τους καταναλωτές να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις.

Οι χώρες της ΕΕ ενθαρρύνονται να βοηθήσουν τους ευάλωτους καταναλωτές, με στοχευμένη εισοδηματική στήριξη, ενεργειακά κουπόνια, και τη μείωση των ενεργειακών φόρων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να κάνουν χρήση των ήδη υφιστάμενων κανόνων για την προστασία των ευάλωτων καταναλωτών από την αποσύνδεση από τον ενεργειακό εφοδιασμό τους. 

Οι σχεδιαζόμενες δράσεις της ΕΕ θα επικεντρωθούν στα εξής:

• ισχυρό συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών, για παράδειγμα όσον αφορά την πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου, ώστε να αποτρέπεται η ταυτόχρονη είσοδος πολλών χωρών στην αγορά, καθώς και όσον αφορά τις συντονισμένες απελευθερώσεις αποθεμάτων

• μέτρα για τα κράτη μέλη με σκοπό την καλύτερη προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών και τομέων από τις υψηλές τιμές της ενέργειας και ένα νέο προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων

• μέτρα για τη μείωση της ζήτησης με πλήρη ταυτόχρονο σεβασμό της ελεύθερης επιλογής των καταναλωτών, όπως η ανακαίνιση κτιρίων ή η ανανέωση εξοπλισμού σε βιομηχανικές δραστηριότητες

Δεν υπάρχει άμεση ανησυχία για την ασφάλεια του εφοδιασμού της ΕΕ. Ο εφοδιασμός μας τόσο με πετρέλαιο —συμπεριλαμβανομένων του ντίζελ και των καυσίμων αεριωθουμένων— όσο και με φυσικό αέριο διαφοροποιείται στις παγκόσμιες αγορές. Η ΕΕ έχει μεταβεί επιτυχώς από την υπερβολική εξάρτηση από έναν μόνο προμηθευτή φυσικού αερίου σε ένα μείγμα εφοδιασμού με αγωγούς και ΥΦΑ από ολόκληρο τον κόσμο.

Το υψηλό ενεργειακό κόστος της Ευρώπης επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την εξάρτησή της από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Η επέκταση του όγκου και του εύρους των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα συμβάλει στη μείωση του κόστους του ενεργειακού εφοδιασμού και των τιμών ενέργειας για τη βιομηχανία και τους ιδιώτες. Τα κράτη μέλη που έχουν υψηλό μερίδιο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και πυρηνικής ενέργειας έχουν γενικά τιμές ηλεκτρικής ενέργειας χαμηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ. Από το 2021 η ΕΕ έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο όσον αφορά την επέκταση της δυναμικότητας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο μείγμα ηλεκτρικής ενέργειας να αυξάνεται από 36 % σε 48 % έως το 2025. Μαζί με την πυρηνική ενέργεια, πάνω από το 70 % της ηλεκτρικής μας ενέργειας παράγεται πλέον από πηγές ενέργειας χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών.

Η ΕΕ ρυθμίζει ενεργά τις αγορές ενέργειας για την πρόληψη της αθέμιτης τιμολόγησης, της κατάχρησης της αγοράς και των πρακτικών που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υπερβολική χρέωση των καταναλωτών. Ο κανονισμός για την ακεραιότητα και τη διαφάνεια στην ενεργειακή αγορά (REMIT) αποτελεί βασική πολιτική της ΕΕ για την προστασία των πολιτών και των επιχειρήσεων της ΕΕ από την κατάχρηση της αγοράς ενέργειας. Αποτρέπει τη χειραγώγηση της αγοράς, επιβάλλοντας την αναφορά συναλλαγών, καθορίζοντας πλαίσια παρακολούθησης των τιμών και επιτρέποντας στις ρυθμιστικές αρχές να διερευνούν και να επιβάλλουν κυρώσεις για παραβιάσεις, όπως η εκμετάλλευση εμπιστευτικών πληροφοριών.

Στην ανακοίνωση AccelerateEU, η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να λαμβάνουν μέτρα για τη φορολόγηση των απροσδόκητων κερδών, ώστε να διασφαλίζεται η κοινωνική δικαιοσύνη· η Επιτροπή θα σεβαστεί τις αποφάσεις των κρατών μελών και θα αξιολογήσει τα εν λόγω εθνικά μέτρα και τον αντίκτυπό τους στην ενιαία αγορά. 

Εάν μια αεροπορική εταιρεία ακυρώσει ή αλλάξει πτήση για την οποία έχετε ήδη κάνει κράτηση, λόγω της αύξησης των τιμών των καυσίμων, προστατεύεστε από τους κανόνες της ΕΕ.

• Εάν η πτήση σας από ή προς την ΕΕ ακυρωθεί, δικαιούστε νέα κράτηση ή επιστροφή χρημάτων. 
  Εάν η ματαίωση πραγματοποιηθεί λιγότερο από 14 ημέρες πριν από την πτήση, δικαιούστε επίσης αποζημίωση. 
  Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα των επιβατών
• Για τα οργανωμένα ταξίδια, οι ταξιδιωτικές εταιρείες μπορούν να αυξήσουν την τιμή των διακοπών σας έως και 8 % μετά την πληρωμή του πακέτου, αλλά μόνο εάν η αύξηση είναι δικαιολογημένη και ενημερωθείτε το αργότερο 20 ημέρες πριν από την αναχώρηση. Εάν η αύξηση της τιμής υπερβαίνει το 8 %, έχετε δικαίωμα ακύρωσης.
  Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις οργανωμένες διακοπές

Επί του παρόντος, δεν υπάρχουν ελλείψεις καυσίμων αεριωθουμένων στην ΕΕ. Η διασφάλιση ότι οι αεροπορικές εταιρείες διαθέτουν τα καύσιμα που χρειάζονται αποτελεί προτεραιότητα της ΕΕ.

Σε περίπτωση ακυρώσεων της τελευταίας στιγμής λόγω έλλειψης καυσίμων αεριωθουμένων, οι θιγόμενοι επιβάτες δικαιούνται επιστροφή χρημάτων, μεταφορά με άλλο δρομολόγιο ή επιστροφή, βοήθεια στον αερολιμένα και αποζημίωση. Οι αεροπορικές εταιρείες απαλλάσσονται από την υποχρέωση αποζημίωσης μόνον εάν αποδείξουν ότι η ματαίωση προκλήθηκε από έκτακτες περιστάσεις, όπως τοπική έλλειψη καυσίμων. Η Επιτροπή δεν θεωρεί τις υψηλές τιμές των καυσίμων έκτακτη περίσταση.

Για να διασφαλιστεί η διαφανής τιμολόγηση των αεροπορικών ναύλων, ο κανονισμός για τις αεροπορικές γραμμές απαιτεί από τις αεροπορικές εταιρείες να αναγράφουν εκ των προτέρων τις τελικές τιμές των εισιτηρίων. Ως εκ τούτου, δεν επιτρέπεται η αναδρομική επιβολή πρόσθετων τελών, όπως οι προσαυξήσεις καυσίμων. Για τα πακέτα διακοπών, η οδηγία για τα οργανωμένα ταξίδια μπορεί να επιτρέπει αυξήσεις τιμών μόνο εάν αυτό ορίζεται στη σύμβαση και υπό συγκεκριμένες συνθήκες.