Η αδικαιολόγητη στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και η εργαλειοποίηση του εφοδιασμού με αέριο εκ μέρους της πρώτης οδήγησαν σε μια άνευ προηγουμένου ενεργειακή κρίση στην ΕΕ. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την απότομη αύξηση των τιμών της ενέργειας και έχει προκαλέσει δυσκολίες στους Ευρωπαίους.Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών, η ΕΕ εφάρμοσε μέτρα έκτακτης ανάγκης το 2022 με σκοπό τη σταθεροποίηση των τιμών της ενέργειας και τη διασφάλιση της πρόσβασης στον εφοδιασμό με αέριο κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Όσον αφορά το μέλλον, η Επιτροπή επικεντρώνεται πλέον στην αντιμετώπιση του επίμονα υψηλού ενεργειακού κόστους που επηρεάζει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της ΕΕ. Για τον σκοπό αυτό, τον Φεβρουάριο του 2025 η Επιτροπή παρουσίασε ένα νέο σχέδιο δράσης που αποσκοπεί στη μείωση του ενεργειακού κόστους, την ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης, την προσέλκυση επενδύσεων και την ενίσχυση της ετοιμότητας για πιθανές ενεργειακές κρίσεις. REPowerEU Τον Μάιο του 2022 η Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο REPowerEU για την ταχεία μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα με την επιτάχυνση της καθαρής μετάβασης και με τη συνένωση δυνάμεων για την επίτευξη ενός πιο ανθεκτικού ενεργειακού συστήματος στο πλαίσιο μιας πραγματικής Ενεργειακής Ένωσης.Χάρη στο REPowerEU προστατέψαμε τους πολίτες και τις επιχειρήσεις από τις ενεργειακές ελλείψεις, υποστηρίξαμε την Ουκρανία αποδυναμώνοντας την πολεμική μηχανή της Ρωσίας και επιταχύναμε τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια.Κατά τα πρώτα τρία χρόνια από τη δρομολόγησή του:μειώσαμε την κατανάλωση αερίου κατά 13 %ξεπεράσαμε την εξάρτησή μας από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμαεξασφαλίσαμε την πρόσβαση σε ασφαλή και οικονομικά προσιτή ενέργειαπαραγάγαμε, για πρώτη φορά στα χρονικά, περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από αιολικές και ηλιακές πηγές παρά από αέριοαυξήσαμε ταχέως τις εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας Διασφαλίζοντας τον εφοδιασμό μας με αέριο για το χειμώνα Το καλοκαίρι του 2022 η Επιτροπή πρότεινε νέους κανόνες για να διασφαλίσει ότι η Ευρώπη διέθετε επαρκή εφοδιασμό με αέριο ώστε να αντεπεξέλθει σε τυχόν αιφνίδιες διαταραχές εκ μέρους της Ρωσίας κατά τους χειμερινούς μήνες.Σύμφωνα με τους νέους κανόνες αποθήκευσης αερίου, οι χώρες της ΕΕ πρέπει να έχουν γεμίσει τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης στο 90 % μέχρι την 1η Νοεμβρίου κάθε έτους. Στην αρχή της χειμερινής περιόδου 2024-2025, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου ήταν κατά 95 % πλήρεις, με το κατώτατο όριο του 90 % να έχει ήδη καλυφθεί τον Αύγουστο του 2024.Επιπλέον, οι χώρες της ΕΕ συμφώνησαν επί κανονισμού για την εθελοντική μείωση της ζήτησης αερίου κατά 15 % για τη χειμερινή περίοδο 2022-2023, περίοδος που αργότερα επεκτάθηκε ώστε να καλύψει και τον χειμώνα του 2023-2024. Τον Μάρτιο του 2024 το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση για τη συνέχιση της λήψης εθελοντικών μέτρων έως τον Μάρτιο του 2025, με σκοπό τη διατήρηση συλλογικής μείωσης της ζήτησης αερίου κατά 15 %, σε σύγκριση με τη μέση ζήτηση μεταξύ Απριλίου 2017 και Μαρτίου 2022.Τον Απρίλιο του 2022 η Επιτροπή δρομολόγησε επίσης την ενεργειακή πλατφόρμα της ΕΕ, με σκοπό να βοηθήσει τις χώρες της ΕΕ να συνεργαστούν στις παγκόσμιες αγορές. Στόχος είναι να αποφευχθεί ο ανταγωνισμός μεταξύ των χωρών της ΕΕ, να αξιοποιηθεί η επιρροή της ΕΕ ώστε να εξασφαλιστούν διάφορες πηγές ενέργειας, να ενθαρρυνθεί ο ανταγωνισμός μεταξύ των κύριων παρόχων και να επιτευχθούν καλύτερες συνθήκες για τους καταναλωτές. Εγκαταστάσεις αποθήκευσης αερίου πλήρωση πριν από κάθε χειμώνα90 % πλήρωση μέχρι την 1η Νοεμβρίου κάθε έτους95 % μερίδιο πλήρωσης αερίου πριν από τον χειμώνα 2024-2025 Διαφοροποίηση των πηγών αερίου και επενδύσεις σε υποδομές Καθοριστικό στοιχείο για τη διασφάλιση ασφαλούς και οικονομικά προσιτού ενεργειακού εφοδιασμού αποτελεί η διαφοροποίηση των οδών εφοδιασμού. Τα τελευταία χρόνια η ΕΕ συνεργάζεται με διεθνείς εταίρους για τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού. Από το 2022 η Επιτροπή έχει συνάψει συμφωνίες με την Αίγυπτο, το Ισραήλ και το Αζερμπαϊτζάν για την εξαγωγή αερίου στην Ευρώπη. Η ΕΕ αύξησε επίσης τις εισαγωγές υγροποιημένου αερίου (ΥΦΑ) από τη Βόρεια Αμερική, την Αυστραλία, το Κατάρ και την Ανατολική Αφρική, και τις εισαγωγές αερίου μέσω αγωγών από τη Νορβηγία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Αζερμπαϊτζάν και τη Βόρεια Αφρική.Οι επενδύσεις σε τερματικούς σταθμούς ΥΦΑ και σε αγωγούς διασύνδεσης αερίου διασφαλίζουν ότι κάθε χώρα της ΕΕ μπορεί πλέον να λαμβάνει αέριο από τουλάχιστον δύο πηγές, ενώ είναι εφικτές οι αντίστροφες ροές μεταξύ γειτόνων. Για παράδειγμα, τον Μάιο του 2022 άρχισε να λειτουργεί ο αγωγός διασύνδεσης αερίου Πολωνίας-Λιθουανίας, ενισχύοντας τις δυνατότητες επιλογής και την ανθεκτικότητα της αγοράς αερίου της Βαλτικής. Ομοίως, τον Οκτώβριο του 2022 τέθηκε σε λειτουργία ο αγωγός διασύνδεσης αερίου Ελλάδας-Βουλγαρίας, ο οποίος διαδραμάτισε καίριο ρόλο στη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού με αέριο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας Πέρα από την εξασφάλιση πηγών από το εξωτερικό, πρέπει να χρησιμοποιούμε όσο το δυνατόν περισσότερο την εγχώρια παραγόμενη ενέργεια. Η ΕΕ κατέχει ήδη ηγετική θέση παγκοσμίως στην τεχνολογική ανάπτυξη όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το 2024, το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ενεργειακή κατανάλωση της ΕΕ ανερχόταν στο 25,2 %. Με την αναθεωρημένη οδηγία του Νοέμβριου του 2023 για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, οι χώρες της ΕΕ συμφώνησαν σε έναν συνολικό στόχο όσον αφορά την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές ύψους τουλάχιστον 42,5 % σε ενωσιακό επίπεδο έως το 2030, με σκοπό την επίτευξη τουλάχιστον του 45 %. Ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές στην ΕΕ25,2 % μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ενεργειακή κατανάλωση της ΕΕ το 202442,5 % συνολικός στόχος όσον αφορά την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές σε ενωσιακό επίπεδο έως το 2030 (με σκοπό την επίτευξη τουλάχιστον του 45 %) Μείωση των λογαριασμών για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις Ως απάντηση στην εργαλειοποίηση της ενέργειας εκ μέρους της Ρωσίας, οι χώρες της ΕΕ συμφώνησαν τον Οκτώβριο του 2022 σε επείγουσα παρέμβαση για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Η εν λόγω παρέμβαση περιλάμβανε έκτακτα μέτρα:μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας (κατά 10 % συνολικά, με υποχρεωτική μείωση κατά 5 % κατά τις ώρες αιχμής)επιβολή ανώτατου ορίου στα έσοδα (180 ευρώ ανά MWh) από τους παραγωγούς ενέργειας χαμηλού κόστους (πυρηνική ενέργεια, λιγνίτης, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας) και αναδιανομή του πλεονάσματος στους πελάτεςθέσπιση προσωρινής συνεισφοράς αλληλεγγύης επί των πλεοναζόντων κερδών στους τομείς του πετρελαίου, του αερίου, του άνθρακα και των διυλιστηρίων, και ανακατεύθυνση των κεφαλαίων προς τους καταναλωτές ενέργειας.Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης έληξαν το 2023. Τον Φεβρουάριο του 2023, οι χώρες της ΕΕ συμφώνησαν επίσης σε μηχανισμό διόρθωσης της αγοράς για την αποφυγή διαταραχών στην αγορά ενέργειας και στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Σε περίπτωση ανάγκης, θα ενεργοποιούνταν αυτόματαεάν η τιμή του επόμενου μήνα στο χρηματιστήριο αερίου [Title Transfer Facility (TTF)] υπερέβαινε τα 180 ευρώ ανά MWh για 3 εργάσιμες ημέρες και,εάν η τιμή αυτή ήταν κατά 35 ευρώ υψηλότερη από την τιμή αναφοράς για το υγροποιημένο φυσικό αέριο (ΥΦΑ) στις παγκόσμιες αγορές για τις ίδιες 3 εργάσιμες ημέρες.Ο μηχανισμός ίσχυε έως τον Ιανουάριο του 2025 και δεν χρειάστηκε ποτέ να ενεργοποιηθεί, χάρη σε παράγοντες όπως η διαρθρωτική μείωση της ζήτησης, οι αξιόπιστες εισαγωγές αερίου μέσω αγωγών και ΥΦΑ από αξιόπιστους εταίρους, και η ενίσχυση των υποδομών εισαγωγών. Σχέδιο δράσης για την οικονομικά προσιτή ενέργεια Ωστόσο, οι τιμές της ενέργειας στην ΕΕ παραμένουν διαρθρωτικά υψηλές, γεγονός που πλήττει τους πολίτες της ΕΕ και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της ΕΕ. Ως εκ τούτου, τον Φεβρουάριο του 2025 η Επιτροπή πρότεινε το σχέδιο δράσης για την οικονομικά προσιτή ενέργεια, το οποίο καθορίζει συγκεκριμένα βραχυπρόθεσμα μέτρα με σκοπό να μειωθεί το ενεργειακό κόστος για τους πολίτες, τις επιχειρήσεις, τη βιομηχανία και τις κοινότητες σε ολόκληρη την ΕΕ, θα ολοκληρωθεί η Ενεργειακή Ένωση, θα προσελκυστούν επενδύσεις και θα προετοιμαστούμε καλύτερα για ενδεχόμενες ενεργειακές κρίσεις.Σύμφωνα με εκτιμήσεις, αυτό θα επιτρέψει να εξοικονομηθούν συνολικά 45 δισ. ευρώ το 2025, με σταδιακή αύξηση έως και 130 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030, και 260 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2040.Συνολική εκτιμώμενη εξοικονόμηση 45 δισ. ευρώ το 2025έως και 130 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030έως και 260 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2040 Συναφείς σύνδεσμοι REPowerEUΤιμές της ενέργειας στην ΕΕ Όλοι μαζί για την οικονομική προσιτότηταYou are EU
Τον Μάιο του 2022 η Επιτροπή παρουσίασε το σχέδιο REPowerEU για την ταχεία μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα με την επιτάχυνση της καθαρής μετάβασης και με τη συνένωση δυνάμεων για την επίτευξη ενός πιο ανθεκτικού ενεργειακού συστήματος στο πλαίσιο μιας πραγματικής Ενεργειακής Ένωσης.Χάρη στο REPowerEU προστατέψαμε τους πολίτες και τις επιχειρήσεις από τις ενεργειακές ελλείψεις, υποστηρίξαμε την Ουκρανία αποδυναμώνοντας την πολεμική μηχανή της Ρωσίας και επιταχύναμε τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια.Κατά τα πρώτα τρία χρόνια από τη δρομολόγησή του:μειώσαμε την κατανάλωση αερίου κατά 13 %ξεπεράσαμε την εξάρτησή μας από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμαεξασφαλίσαμε την πρόσβαση σε ασφαλή και οικονομικά προσιτή ενέργειαπαραγάγαμε, για πρώτη φορά στα χρονικά, περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από αιολικές και ηλιακές πηγές παρά από αέριοαυξήσαμε ταχέως τις εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας
Καθοριστικό στοιχείο για τη διασφάλιση ασφαλούς και οικονομικά προσιτού ενεργειακού εφοδιασμού αποτελεί η διαφοροποίηση των οδών εφοδιασμού. Τα τελευταία χρόνια η ΕΕ συνεργάζεται με διεθνείς εταίρους για τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού. Από το 2022 η Επιτροπή έχει συνάψει συμφωνίες με την Αίγυπτο, το Ισραήλ και το Αζερμπαϊτζάν για την εξαγωγή αερίου στην Ευρώπη. Η ΕΕ αύξησε επίσης τις εισαγωγές υγροποιημένου αερίου (ΥΦΑ) από τη Βόρεια Αμερική, την Αυστραλία, το Κατάρ και την Ανατολική Αφρική, και τις εισαγωγές αερίου μέσω αγωγών από τη Νορβηγία, το Ηνωμένο Βασίλειο, το Αζερμπαϊτζάν και τη Βόρεια Αφρική.Οι επενδύσεις σε τερματικούς σταθμούς ΥΦΑ και σε αγωγούς διασύνδεσης αερίου διασφαλίζουν ότι κάθε χώρα της ΕΕ μπορεί πλέον να λαμβάνει αέριο από τουλάχιστον δύο πηγές, ενώ είναι εφικτές οι αντίστροφες ροές μεταξύ γειτόνων. Για παράδειγμα, τον Μάιο του 2022 άρχισε να λειτουργεί ο αγωγός διασύνδεσης αερίου Πολωνίας-Λιθουανίας, ενισχύοντας τις δυνατότητες επιλογής και την ανθεκτικότητα της αγοράς αερίου της Βαλτικής. Ομοίως, τον Οκτώβριο του 2022 τέθηκε σε λειτουργία ο αγωγός διασύνδεσης αερίου Ελλάδας-Βουλγαρίας, ο οποίος διαδραμάτισε καίριο ρόλο στη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού με αέριο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Ως απάντηση στην εργαλειοποίηση της ενέργειας εκ μέρους της Ρωσίας, οι χώρες της ΕΕ συμφώνησαν τον Οκτώβριο του 2022 σε επείγουσα παρέμβαση για τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Η εν λόγω παρέμβαση περιλάμβανε έκτακτα μέτρα:μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας (κατά 10 % συνολικά, με υποχρεωτική μείωση κατά 5 % κατά τις ώρες αιχμής)επιβολή ανώτατου ορίου στα έσοδα (180 ευρώ ανά MWh) από τους παραγωγούς ενέργειας χαμηλού κόστους (πυρηνική ενέργεια, λιγνίτης, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας) και αναδιανομή του πλεονάσματος στους πελάτεςθέσπιση προσωρινής συνεισφοράς αλληλεγγύης επί των πλεοναζόντων κερδών στους τομείς του πετρελαίου, του αερίου, του άνθρακα και των διυλιστηρίων, και ανακατεύθυνση των κεφαλαίων προς τους καταναλωτές ενέργειας.Τα μέτρα έκτακτης ανάγκης έληξαν το 2023.
