Het afgelopen jaar is de EU zich onvermoeibaar blijven inzetten voor de vrijheid en welvaart van onze burgers. Nu de wereld gevaarlijker is geworden, hebben we ook gestreefd naar een betere bescherming van onze lidstaten en van de Unie als geheel. En we hebben actie ondernomen om de fundamentele waarden waarop onze Unie is gebouwd, te beschermen.
We hebben dit gedaan door
- onze defensie te versterken
- onze buitengrenzen te beveiligen
- te reageren op dreigingen binnen en buiten onze Unie
- de nadruk te leggen op de opbouw van een zowel eerlijk als doeltreffend migratiestelsel
Onze waarden beschermen
Europa is een Unie van waarden. Democratie, de rechtsstaat en de grondrechten zijn niet alleen essentieel voor onze identiteit, maar ook voor hoe Europa werkt. De bescherming van deze kernwaarden tegen interne erosie en externe bedreigingen was dit jaar weer een centrale prioriteit.
De eerbiediging van de rechtsstaat waarborgen
De eerbiediging van de rechtsstaat is een voorwaarde voor EU-financiering. Dit jaar hebben we bemoedigende ontwikkelingen gezien, met name in Hongarije. Hieruit blijkt het belang van robuuste waarborgen voor EU-middelen en hoe deze waarborgen kunnen bijdragen tot hervormingen die zowel de lidstaten als de EU als geheel versterken.
Het jaarlijkse rechtsstaatverslag helpt democratische achteruitgang te voorkomen voordat het gebeurt en bevat aanbevelingen om de rechtsstelsels, de vrijheid en pluriformiteit van de media en de strijd tegen corruptie te versterken.
Het verband tussen EU-financiering en de rechtsstaat wordt verder versterkt in de voorstellen voor de volgende langetermijnbegroting van de EU. In die begroting zal de Commissie het toezicht op de naleving van de normen van de rechtsstaat en goed financieel beheer verbeteren, voortbouwend op de jaarlijkse rechtsstaatverslagen.
De democratie in Europa beschermen
De democratieën van Europa worden steeds vaker het doelwit van krachten die ernaar streven onze verkiezingen te ondermijnen, desinformatie te verspreiden en onze samenlevingen te verdelen. Als reactie daarop hebben we het Europees schild voor de democratie gelanceerd, een reeks maatregelen om
Om deze dreigingen beter te kunnen opsporen en erop te reageren, hebben we het Europees Centrum voor democratische veerkracht opgericht, waarbinnen expertise uit alle EU-landen wordt samengebracht.
De Commissie ondersteunt ook programma’s die gemeenschappen, vooral in plattelandsgebieden en kleine steden, helpen om mediageletterdheid onder jong en oud te bevorderen en het vertrouwen in het democratische debat te versterken.
Europeanen online beschermen
We maken een periode van ingrijpende technologische veranderingen door, die ongelooflijke kansen biedt, maar ook enorme uitdagingen met zich meebrengt. Europa is duidelijk: de regels voor onze digitale ruimte worden bepaald door democratische samenlevingen – niet door technologiebedrijven.
Met de digitaledienstenverordening en de digitalemarktenverordening beschikt Europa over krachtige instrumenten om ervoor te zorgen dat zijn regels worden nageleefd en dat platforms op een verantwoordelijke en eerlijke wijze te werk gaan. In het afgelopen jaar hebben we onderzoek gedaan naar
- TikTok, over zijn verslavende ontwerp
- Meta, omdat het zijn minimumleeftijdseisen niet heeft gehandhaafd
- X, voor gebruik door Grok bij het creëren en verspreiden van materiaal dat seksueel misbruik van kinderen weergeeft
We hebben ook e-commerceplatforms zoals AliExpress beboet voor de verkoop van illegale en onveilige producten, en Temu omdat het de risico’s van illegale producten niet naar behoren beoordeelt. Daarnaast hebben we misbruik van marktmacht door Apple, Meta en Google aangepakt.
De EU heeft ook vooruitgang geboekt bij het beschermen van kinderen en jongeren online, zodat zij veilig gebruik kunnen maken van de voordelen van de digitale wereld. Degenen die mentaal nog in ontwikkeling zijn, worden vaak het meest blootgesteld aan verslavende platformontwerpen, schadelijke inhoud en onlinedruk. Het is duidelijk dat kinderen voor ons geen handelswaar zijn en dat geen enkel bedrijf hun kwetsbaarheid mag uitbuiten. Voorzitter Von der Leyen heeft een speciaal panel voor de onlineveiligheid van kinderen opgericht, dat de voordelen, kansen en schade van sociale media voor kinderen heeft onderzocht en de Commissie aanbevelingen heeft gedaan voor nog betere bescherming.
Dit alles wordt ondersteund door de app voor leeftijdsverificatie om kinderen te beschermen tegen schadelijke inhoud. Via het actieplan tegen cyberpesten zal preventie en bewustmaking worden bevorderd, en wordt een onlineveiligheidsmechanisme ingevoerd waarmee kinderen en jongeren cyberpesten gemakkelijk kunnen melden.
Europa laat zien dat technologische vooruitgang hand in hand moet gaan met democratische waarden en de bescherming van zijn burgers.
Een defensie-unie tot stand brengen
Europa heeft momenteel te maken met de gevaarlijkste veiligheidssituatie in generaties. Dit betekent dat we ons vermogen om agressie af te schrikken, moeten versterken. Sinds 2020 zijn de defensie-uitgaven van de EU-landen met bijna 80% gestegen. Dit wordt op EU-niveau ondersteund door de grootste mobilisatie op defensiegebied in de geschiedenis van onze Unie.
- 81.00%van de Europeanen is voorstander van nauwere samenwerking op het gebied van defensie, het hoogste aantal in de voorbije twintig jaar
- 74.00%van de Europeanen is tevreden met investeringen in defensie of vindt dat die moeten worden verhoogd
- 66.00%van de Europeanen vindt dat de EU meer moet doen om hen te beschermen tegen wereldwijde crises en veiligheidsrisico’s
EU-landen ondersteunen met defensie-investeringen
Het ReArm Europe-plan/Readiness 2030 mobiliseert 800 miljard euro om defensievermogentekorten te dichten, de industriële capaciteit te versterken en investeringen in onze collectieve veiligheid te versnellen. De routekaart voor Readiness 2030 bevat concrete mijlpalen en tijdschema’s hiervoor.
De kern van deze inspanning is SAFE, in het kader waarvan de EU-landen samen 150 miljard euro aan leningen voor defensie-investeringen kunnen krijgen.
Tekstversie
ReArm Europe-plan/Readiness 2030
SAFE
- 18 nationale plannen voor SAFE-leningen zijn goedgekeurd voor overheidsopdrachten op defensiegebied
- €150 miljard beschikbaar > €12 miljard uitbetaald
Nationale ontsnappingsclausule
- 18 landen hebben de nationale ontsnappingsclausulegeactiveerd
- Daardoor kunnen de nationale defensie-uitgaven stijgen tot 1,5% van het bbp zonder risico op een buitensporigtekortprocedure
Defensievermogen ontwikkelen - een gecoördineerde aanpak
Investeren zonder plan is niet genoeg. Daarom gaan deze investeringen gepaard met een gecoördineerde aanpak voor het ontwikkelen van het defensievermogen.Daarom zijn in de routekaart van 2030 defensievermogenscoalities opgenomen, waarin EU-landen samen gemeenschappelijke eisen vaststellen, gezamenlijk defensievermogen ontwikkelen en deze op grote schaal aankopen.
Dit nieuwe model geeft al vorm aan Europese vlaggenschipprojecten op defensiegebied
Hierbij gaat het steeds om strategisch defensiematerieel dat zo duur, complex of urgent is dat landen het alleen niet kunnen ontwikkelen.
Een sterke industriële basis ontwikkelen
Om op de vereiste schaal en met de vereiste snelheid te produceren wat onze strijdkrachten nodig hebben, moet Europa zijn industriële basis versterken. Via het nieuwe programma voor de Europese defensie-industrie zal de Commissie 1,5 miljard euro vrijmaken om de productiecapaciteit uit te breiden, gezamenlijke aanbestedingen te versterken en kritieke afhankelijkheden te verminderen.
De EU combineert ook Oekraïense expertise op het slagveld met Europese industriële capaciteit via het EU-bureau voor defensie-innovatie in Kiev, om de EU te helpen defensiematerieel van de volgende generatie te ontwikkelen.
Een proactieve aanpak van de Europese defensie
Innovatie zal een doorslaggevende rol spelen op het slagveld van de toekomst. Via het Europees Defensiefonds en het nieuwe AGILE-instrument investeren we in Europese innovatoren om baanbrekende ideeën om te zetten in reëel defensievermogen.
Gereedheid betekent ook dat onze strijdkrachten snel en op grote schaal kunnen worden ingezet, waar ze ook nodig zijn. Het nieuwe pakket militaire mobiliteit creëert:
Partnerschappen met betrouwbare partners in de hele wereld
Onafhankelijkheid is niet hetzelfde als er helemaal alleen voor staan. Daarom verdiepen we de samenwerking op het gebied van defensie en veiligheid met betrouwbare partners over de hele wereld. We hebben onze industriële samenwerking met Canada in het kader van SAFE versterkt en een defensiepartnerschap met Australië, Ghana, IJsland en India gesloten.Deze partnerschappen creëren nieuwe mogelijkheden voor industriële samenwerking en nauwere samenwerking op het gebied van gedeelde veiligheidsproblemen.
Oostelijke grensregio’s versterken
De oostelijke grensregio’s van Europa bevinden zich in de frontlinie van een veranderende veiligheidsomgeving. De Commissie heeft een nieuwe strategie vastgesteld om de welvaart, veerkracht en veiligheid van deze regio’s te versterken, terwijl de nieuwe EastInvest-faciliteit grensregio’s zal helpen gemakkelijker toegang te krijgen tot financiering en advies.
Een veilige Unie
De veiligheid van Europa is van veel meer afhankelijk dan van traditionele defensie alleen. Of het nu gaat om gerichte cyberaanvallen op logistieke hubs, buitenlandse inmenging in democratische processen of gewelddadig extremisme, de dreigingen waarmee we worden geconfronteerd, zijn vaak specifiek ontworpen om onder de drempel van een gewapend conflict te opereren.
Hybride dreigingen bestrijden
Een van de snelst groeiende veiligheidsproblemen waarmee Europa wordt geconfronteerd, zijn drones. Het afgelopen jaar hebben schendingen van het luchtruim met drones ertoe geleid dat Europese burgers overhaast naar schuilplaatsen moesten en vliegtuigen aan de grond moesten blijven. De EU werkt aan manieren om deze dreiging het hoofd te bieden, waaronder:
Europa heeft ook bijna dagelijks te maken met cyberaanvallen op essentiële diensten, bedrijven en overheden. Om dit aan te pakken, heeft de Commissie de cyberbeveiligingsverordening aangescherpt. Hierdoor moeten producten die op de Europese markt worden gebracht beschikken over ingebouwde cyberbeveiliging en worden kwetsbaarheden in kritieke ICT-toeleveringsketens aangepakt.
Tegelijkertijd pakken we de risico’s van de meest geavanceerde AI-modellen voor cyberbeveiliging aan via het EU-actieplan inzake cyberbeveiliging en artificiële intelligentie.
Terrorisme en radicalisering bestrijden
Ook de dreiging van terrorisme en gewelddadig extremisme blijft toenemen. Terroristische groeperingen maken steeds vaker gebruik van digitale technologieën, sociale media, AI en cryptovaluta om mensen aan te werven en hun activiteiten te financieren en te organiseren. Met de ProtectEU-agenda voor de preventie en bestrijding van terrorisme versterkt Europa de samenwerking tussen rechtshandhavingsinstanties, verbetert het de uitwisseling van inlichtingen, pakt het de financiering van terrorisme aan en ontwikkelt het nieuwe instrumenten om radicalisering op te sporen en te voorkomen voordat radicalisering uitmondt in geweld.
Georganiseerde misdaad aanpakken
Criminele netwerken die betrokken zijn bij drugshandel, vuurwapensmokkel, witwassen van geld en cybercriminaliteit, zijn internationaal actief en maken steeds meer gebruik van digitale technologieën om hun werkterrein uit te breiden. De Commissie heeft haar respons op meerdere fronten versterkt met
Samen natuurrampen aanpakken
Deze zomer werd Europa opnieuw getroffen door verwoestende natuurbranden, ernstige droogte en overstromingen. Het bosbrandseizoen is uitzonderlijk ernstig geweest. Half augustus was het verbrande gebied al ruim twee keer zo groot als gemiddeld in die periode van het jaar.
In de aanloop naar de zomer werden honderden brandweerlieden en tientallen bluswagens en -vliegtuigen alvast in de landen die het grootste risico liepen geplaatst. Sindsdien is het Uniemechanisme voor civiele bescherming (UCPM) 11 keer geactiveerd door 9 getroffen landen, voor het eerst ook door België en Nederland vanwege natuurbranden.
Veilige buitengrenzen
Veiligheid vereist veilige buitengrenzen. Europa bouwt aan een evenwichtig migratie- en asielstelsel dat menselijkheid, verantwoordelijkheid en solidariteit combineert met veiligheid. Een eerlijk en stevig stelsel. Europa werkt ook aan een efficiënter grensbeheer.
De regels van het migratie- en asielpact zijn in juni 2026 in werking getreden, wat betekent dat Europa nu over een gemeenschappelijk kader beschikt om migratie op een eerlijke en ordelijke manier te beheren, op basis van solidariteit tussen de EU-landen.
Tekstversie
Een gemeenschappelijk EU-systeem om migratie te beheren
Veilige buitengrenzen
- Solide screening
- Eurodac-databank voor asiel en migratie
- Grensprocedure en terugkeer
- Crisisprotocollen en maatregelen tegen instrumentalisering
Snelle en doeltreffende procedures
- Duidelijke asielregels
- Rechten van mensen waarborgen
- EU-normen voor de erkenning van de vluchtelingenstatus
- Misbruik voorkomen
Doeltreffend systeem van solidariteit en verantwoordelijkheid
- Permanent solidariteitskader
- Operationele en financiële steun
- Duidelijkere regels over de verantwoordelijkheid voor asielaanvragen
- Secundaire bewegingen voorkomen
Migratie integreren in internationale partnerschappen
- Irregulier vertrek voorkomen
- Migrantensmokkel bestrijden
- Samenwerking op het gebied van terugname
- Legale mogelijkheden bevorderen
In juli 2026 heeft de Commissie ook een nieuwe sanctieregeling voorgesteld om migrantensmokkel en andere illegale activiteiten van buiten de Unie te bestrijden.
Deze zomer, toen duizenden irreguliere migranten vanuit Marokko probeerden Ceuta binnen te komen, bood de Commissie Spanje onmiddellijk haar financiële en operationele steun aan. Hoewel de situatie problematisch blijft, zijn nieuwe illegale pogingen om de grens over te steken voorkomen. Onze samenwerking met Meta, TikTok en onafhankelijke factcheckers is van cruciaal belang geweest om te voorkomen dat criminele netwerken desinformatie verspreiden. We hebben ook de strijd tegen migrantensmokkel opgevoerd.
Het nieuwe inreis-uitreissysteem is in april 2026 in gebruik genomen en biedt betrouwbaardere informatie over onderdanen van landen buiten de EU die de EU inreizen, wat de veiligheidscontroles verbetert. Door de allereerste EU-visumbeleidsstrategie wordt de veiligheidsscreening voor wie naar de EU wil komen strenger. Tegelijkertijd zal deze strategie helpen om het talent aan te trekken dat Europa nodig heeft om te groeien.
Een Unie voor iedereen
De afgelopen jaren zijn voor veel Europese huishoudens moeilijk geweest. De hoge inflatie, de stijgende huisvestingskosten en de druk op het gezinsbudget hebben gevolgen gehad voor gemeenschappen in de hele Unie. Het aanpakken van deze problemen is niet alleen een kwestie van sociale rechtvaardigheid, maar ook van cruciaal belang voor het concurrentievermogen van Europa.
De stijgende kosten van levensonderhoud aanpakken
In de Europese Unie loopt nog steeds een op de vijf mensen het risico op armoede of sociale uitsluiting. De allereerste EU-strategie tegen armoede bevat een routekaart voor de lange termijn om armoede tegen 2050 uit te bannen, terwijl elk kind dankzij de versterkte Europese kindergarantie toegang heeft tot de diensten en ondersteuning die het nodig heeft om te gedijen, ongeacht zijn achtergrond of omstandigheden.
Betaalbaarheid is nergens directer voelbaar dan op het gebied van huisvesting. Een veilig en betaalbaar huis is de basis waarop mensen hun leven opbouwen. Daarom is betaalbare huisvesting een prioriteit voor de EU. Om dit probleem aan te pakken, heeft de Commissie:
Tekstversie
Europees plan voor betaalbare huisvesting
- de huizenprijzen in de EU zijn tussen 2013 en 2024 60% gestegen, sneller dan de gezinsinkomens
- de gemiddelde huurprijs is in dezelfde periode 20% gestegen
- het aantal bouwvergunningen voor woningen is sinds 2021 22% gedaald
De doelen van het Europees plan voor betaalbaar wonen:
- Minder bureaucratie voor snel meer woningen
- Meer productiviteit en innovatie in de bouw
- Publieke en particuliere investeringen aantrekken, onder meer door de staatssteunregels te herzien
- Speculatie op de woningmarkt tegengaan
- Kortetermijnverhuur aanpakken in gebieden met een overspannen woningmarkt
- De zwaarst getroffenen helpen, zoals daklozen en jongeren
Gezinnen blijven de gevolgen voelen van de energiecrisis die buiten de EU-grenzen is ontstaan. Met het energiepakket voor burgers versterkt de Europese Unie de bescherming van kwetsbare consumenten, helpt zij afsluitingen te voorkomen, verbetert zij de transparantie en geeft zij huishoudens meer controle over hun energiekeuzes en -rekeningen.
Consumenten beschermen
Hoewel de Europese consumenten wereldwijd een van de hoogste beschermingsniveaus genieten, hebben de toename van digitale diensten en de explosieve groei van de elektronische handel nieuwe uitdagingen met zich meegebracht. Met de Consumentenagenda 2030 versterkt Europa de consumentenbescherming, ook online, met bijzondere aandacht voor kinderen en kwetsbare consumenten, door
Tegelijkertijd helpen nieuwe douaneregels, waaronder een invoerheffing van 3 euro op pakketten van buiten de EU met een waarde van minder dan 150 euro, een gelijk speelveld tussen onlineplatforms en traditionele detailhandelaren te creëren. Ook zorgen ze ervoor dat producten die in Europa worden verkocht, voldoen aan de normen die consumenten verwachten.
Reizen per trein makkelijker maken
Internationaal reizen per trein kan nog steeds onnodig ingewikkeld zijn. Voor een reis met meerdere spoorwegexploitanten zijn vaak meerdere kaartjes nodig, die via verschillende systemen worden verkocht, met beperkte bescherming als iemand een aansluiting mist. Dankzij het nieuwe initiatief Eén reis, één kaartje van de Commissie
Een inclusievere Unie
Iedereen in de Europese Unie moet zich veilig kunnen voelen en waardig en respectvol worden behandeld. We werken aan een Unie van gelijkheid. Gelijkheid gaat niet alleen over de bescherming van rechten; het gaat ook om het creëren van samenlevingen waaraan iedereen ten volle kan deelnemen en waarin iedereen het gevoel heeft dat hij of zij erbij hoort. Het afgelopen jaar heeft de Commissie een aantal belangrijke nieuwe strategieën gepresenteerd:
- Oktober 2025Strategie voor gelijkheid van lhbtiq’ers 2026-2030
zal leiden tot betere bescherming tegen discriminatie, steun voor gelijke rechten in de hele Unie en samenwerking met de EU-landen om veiligere en inclusievere samenlevingen tot stand te brengen
- Januari 2026EU-strategie tegen racisme 2026-2030
zal leiden tot een structurele aanpak van discriminatie, een krachtiger optreden tegen haatmisdrijven en haatzaaiende uitlatingen en ervoor zorgen dat racismebestrijding in de beleidsvorming wordt geïntegreerd
- Maart 2026Allereerste strategie voor intergenerationele rechtvaardigheid
zal ervoor zorgen dat in de huidige beleidsbeslissingen evenveel rekening wordt gehouden met jonge, oudere en toekomstige generaties
- Maart 2026Strategie voor gendergelijkheid
zal de belemmeringen wegnemen die nog steeds bestaan in het onderwijs, in de gezondheidszorg, op de arbeidsmarkt en in het openbare leven, en tegelijkertijd nieuwe uitdagingen aanpakken, zoals onlinegeweld en vooringenomenheid van AI-modellen.
In maart 2026 heeft de Commissie Mairead McGuinness benoemd tot speciaal gezant voor de bevordering van de vrijheid van godsdienst of levensovertuiging buiten de EU. De Commissie is het afgelopen jaar ook blijven werken aan de uitvoering van de EU-strategie ter bestrijding van antisemitisme 2021-2030 en de strategie inzake de rechten van personen met een handicap 2021-2030.
Op deze pagina vindt u een selectie van de resultaten van het afgelopen jaar.
Download de brochure (pdf) voor meer informatie.
Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 11 september 2026.




