An misean
Is í Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (www.eppo.europa.eu) oifig ionchúisimh neamhspleách dhíláraithe an Aontais Eorpaigh, a bhfuil an inniúlacht aici coireanna in aghaidh bhuiséad an Aontais, amhail calaois, éilliú nó calaois thromchúiseach trasteorann CBL, a imscrúdú, a ionchúiseamh agus breithiúnas a thabhairt ina leith. An Rialachán lena mbunaítear Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, glacadh é an 12 Deireadh Fómhair 2017 agus tháinig sé i bhfeidhm an 20 Deireadh Fómhair 2017. Faoi láthair, tá 25 thír den Aontas rannpháirteach. Níl an Danmhairg ná Éire rannpháirteach in OIPE.
Sular tháinig OIPE i bhfeidhm, ba iad na húdaráis náisiúnta amháin a bhí in ann calaois i gcoinne bhuiséad an Aontais a imscrúdú agus a ionchúiseamh. Ach ní raibh cumhacht ar bith acu lasmuigh dá dteorainneacha féin. Comhlachtaí de chuid an Aontais atá ann cheana, cuir i gcás Eurojust, Europol agus Oifig Frith-Chalaoise an Aontais, níl na cumhachtaí is gá acu chun imscrúduithe coiriúla a dhéanamh ná iad a ionchúiseamh.
Dáta tosaithe
An 26 Bealtaine 2021 ghlac an Coimisiún Cinneadh Cur Chun Feidhme lena gcinntear an dáta a ghlacfaidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh ar láimh a cúraimí imscrúdaithe agus ionchúisimh. Chinn an Coimisiún an 1 Meitheamh 2021 a shocrú mar dháta tosaigh ghníomhaíochtaí oibríochtúla Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh.
An 1 Meitheamh 2021 sheol Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a cuid oibríochtaí agus thosaigh sí ag déanamh imscrúduithe agus ag ionchúiseamh coireanna a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais a rinneadh tar éis an 20 Samhain 2017. Déanfaidh institiúidí agus comhlachtaí den Aontas, chomh maith le húdaráis inniúla na mBallstát atá rannpháirteach in Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, aon iompar coiriúil a bhféadfadh sí a hinniúlacht a fheidhmiú ina leith a thuairisciú gan moill mhíchuí d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh. Is féidir le haon duine aonair cásanna líomhnaithe calaoise agus coireanna eile a dhéanann difear do bhuiséad an Aontais a thuairisciú go díreach d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh. Tá tuilleadh eolais ar fáil ar shuíomh gréasáin Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (Coir a thuairisciú do OIPE).
Struchtúr agus saintréithe
Is i Lucsamburg atá Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh lonnaithe.
Feidhmíonn Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh mar aon oifig amháin ar fud na dtíortha go léir den Aontas atá rannpháirteach inti, agus tugann sí le chéile iarrachtaí Eorpacha agus iarrachtaí náisiúnta forfheidhmithe dlí trí chur chuige aontaithe, éifeachtúil, gan uaim. Tá Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh eagraithe ar dhá leibhéal, is iad sin: an leibhéal lárnach agus an leibhéal náisiúnta. Tá an leibhéal lárnach comhdhéanta den Phríomh-Ionchúisitheoir Eorpach, Ionchúisitheoirí Eorpacha (ceann amháin in aghaidh na tíre rannpháirtí den Aontas), beirt díobh sin ina gcáil mar Leas-Phríomh-Ionchúisitheoirí Eorpacha agus an Stiúrthóir Riaracháin. Is iad an Príomh-Ionchúisitheoir Eorpach agus na hIonchúisitheoirí Eorpacha uile Coláiste Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh. Tá an leibhéal díláraithe comhdhéanta d’Ionchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha a bheidh lonnaithe sna tíortha den Aontas atá rannpháirteach. Déanann an leibhéal lárnach maoirseacht ar na himscrúduithe agus na hionchúisimh a dhéanfar ar an leibhéal náisiúnta. De ghnáth, láimhseálann na hIonchúisitheoirí Tarmligthe Eorpacha an cás sa Bhallstát ina ndearnadh an cion líomhnaithe agus déanann siad na himscrúduithe agus na hionchúisimh ina mBallstát.
Ráthaítear cearta na ndaoine atá faoi dhrochamhras agus na ndaoine atá cúisithe le coimircí cuimsitheacha nós imeachta bunaithe ar dhlí an Aontais agus ar an dlí náisiúnta atá ann cheana. Cinnteoidh Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh go n-urramóidh a gníomhaíochtaí na cearta a ráthaítear le Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, an ceart chun triail chóir a fháil agus cearta na cosanta ina measc. Gníomhartha nós imeachta Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, tá siad faoi réir athbhreithniú breithiúnach ag na cúirteanna náisiúnta. Tá dlínse ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh i líon teoranta cásanna ach is féidir léi a chinntiú go gcuirtear dlí an Aontais i bhfeidhm go comhsheasmhach trí réamhrialú.
Meastóireacht ar OIPE
An 18 Meán Fómhair 2026 ghlac an Coimisiún a chéad mheastóireacht riamh ar OIPE agus ar a chleachtais oibre. Is é conclúid na meastóireachta go raibh OIPE an-éifeachtach agus an-éifeachtúil ina cuid oibríochtaí, rud a léiríonn a breisluach go háirithe maidir le coireanna trasteorann CLA a imscrúdú agus a ionchúiseamh. Sainaithníodh sa mheastóireacht freisin réimsí a d’fhéadfaí a fheabhsú.
Staidéar lena dtacaítear leis an meastóireacht ar OIPE
Iarscríbhinn a ghabhann leis an staidéar
Treoir CLA
B’éigean do na Ballstáit Treoir (AE) 2017/1371 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil (‘Treoir CLA’) a thrasuí ina ndlíthe náisiúnta faoin 6 Iúil 2019. Leis na rialacha nua, méadaíodh leibhéal cosanta bhuiséad an Aontas trí shainmhínithe, smachtbhannaí agus tréimhsí teorann a chomhchuibhiú maidir le coireanna coiriúla a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais. Ní hamháin gur ionstraim bhunriachtanach í an Treoir chun dlí coiriúil na mBallstát a chomhchuibhiú i réimse na gcoireanna i gcoinne bhuiséad an Aontais ach leagtar síos léi freisin an bunús d’Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, a dhéanann na cionta sin a imscrúdú, a ionchúiseamh agus a fhorfheidhmiú amhail ón 1 Meitheamh 2021.
Folúntais
Is féidir teacht ar na folúntais ar www.eppo.europa.eu
Tuilleadh eolais
Bileoga eolais OIPE (iliomad teangacha)
Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh a bhunú - céim ar chéim (bileog eolais)