Misja
Prokuratura Europejska (www.eppo.europa.eu) to niezależna, zdecentralizowana prokuratura Unii Europejskiej. W ramach swoich kompetencji może prowadzić dochodzenia, postępowania karne i doprowadzać do osądzenia sprawców takich przestępstw na szkodę budżetu UE jak nadużycia finansowe, korupcja lub poważne międzynarodowe oszustwa związane z VAT. Rozporządzenie ustanawiające Prokuraturę Europejską zostało przyjęte 12 października 2017 r. i weszło w życie 20 listopada 2017 r. W EPPO uczestniczą obecnie 25 państwa członkowskie. Poza jej strukturami pozostają Dania i Irlandia.
Zanim EPPO rozpoczęła działalność jedynie organy krajowe mogły prowadzić dochodzenia i ścigać nadużycia finansowe przynoszące szkodę budżetowi UE. Jednak zakres ich uprawnień ograniczały granice państwowe. Istniejące organy UE, takie jak Eurojust, Europol i Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF), nie posiadają niezbędnych uprawnień do prowadzenia dochodzeń i ścigania przestępstw.
Data rozpoczęcia działalności
26 maja 2021 r. Komisja przyjęła decyzję wykonawczą, w której określiła datę, kiedy EPPO ma podjąć zadania związane z prowadzeniem postępowań przygotowawczych oraz z wnoszeniem i popieraniem oskarżeń. Rozpoczęcie działalności operacyjnej EPPO Komisja wyznaczyła na 1 czerwca 2021 r.
1 czerwca 2021 r. EPPO rozpoczęła działalność i zaczęła prowadzić postępowania przygotowawcze oraz wnosić i popierać oskarżenia w sprawach o przestępstwa naruszające interesy finansowe Unii, popełnione po 20 listopada 2017 r. Od tamtej pory instytucje i organy UE, a także właściwe organy państw członkowskich uczestniczących w EPPO muszą bez zbędnej zwłoki zgłaszać jej wszelkie czyny zabronione, w odniesieniu do których mogłaby ona wykonywać swoje kompetencje. Domniemane przypadki nadużyć finansowych i innych przestępstw mających wpływ na budżet Unii może również zgłaszać bezpośrednio EPPO każda osoba fizyczna. Więcej informacji można znaleźć na stronie internetowej EPPO (zgłaszanie przestępstwa Prokuraturze Europejskiej).
Struktura i charakterystyka
Prokuratura Europejska ma siedzibę w Luksemburgu.
Działa jako jeden urząd we wszystkich uczestniczących państwach UE i gwarantuje jednolite, spójne oraz skuteczne działanie europejskich i krajowych organów ścigania. Prokuratura Europejska działa na dwóch poziomach: centralnym i krajowym. Do poziomu centralnego należy Europejski Prokurator Generalny, prokuratorzy europejscy (po jednym z każdego uczestniczącego państwa członkowskiego), w tym dwóch powołanych w charakterze zastępców Europejskiego Prokuratora Generalnego, oraz dyrektor administracyjny. Europejski Prokurator Generalny i wszyscy prokuratorzy europejscy tworzą kolegium Prokuratury Europejskiej. Poziom zdecentralizowany (krajowy) to delegowani prokuratorzy europejscy, którzy są rozmieszczeni w poszczególnych państwach członkowskich. Poziom centralny nadzoruje dochodzenia i postępowania karne prowadzone na szczeblu krajowym. Co do zasady delegowani prokuratorzy europejscy zajmują się sprawą w tym państwie członkowskim, w którym popełniono domniemane przestępstwo, i to na jego terytorium prowadzą postępowanie przygotowawcze oraz wnoszą i popierają oskarżenie
Kompleksowe gwarancje proceduralne oparte na obowiązującym prawie unijnym i krajowym pozwalają chronić prawa podejrzanych i oskarżonych. Prokuratura Europejska w prowadzonych czynnościach przestrzega praw gwarantowanych w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w tym prawa do rzetelnego procesu sądowego i praw do obrony. Czynności proceduralne Prokuratury Europejskiej podlegają co do zasady kontroli sądowej prowadzonej przez sądy krajowe. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy w ograniczonej liczbie spraw, ale – w drodze orzeczeń w trybie prejudycjalnym – może zapewniać spójne stosowanie prawa UE.
Ocena EPPO
18 września 2026 r. Komisja przyjęła pierwszą w historii ocenę EPPO i jej metod pracy. W ocenie stwierdzono, że EPPO działa bardzo skutecznie i wydajnie, co potwierdza jej wartość dodaną, zwłaszcza w przypadku prowadzenia postępowań przygotowawczych oraz wnoszenia i popierania oskarżeń o transgraniczne przestępstwa przestępstw przeciwko interesom finansowym UE. W ramach oceny określono również obszary wymagające poprawy.
Badanie przeprowadzone na potrzeby oceny EPPO
Dyrektywa PIF
Do 6 lipca 2019 r. państwa członkowskie miały dokonać transpozycji do prawa krajowego dyrektywy (UE) 2017/1371 w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii („dyrektywa PIF”). Nowe przepisy zwiększają poziom ochrony budżetu UE poprzez harmonizację definicji, sankcji i terminów przedawnienia przestępstw przeciwko interesom finansowym Unii. Dyrektywa ta jest nie tylko zasadniczym instrumentem harmonizacji prawa karnego państw członkowskich w dziedzinie przestępstw przeciwko budżetowi Unii, ale stanowi również podstawę powołania Prokuratury Europejskiej, która od 1 czerwca 2021 r. prowadzi dochodzenia, ściga przestępstwa i egzekwuje kary.
Oferty pracy
Oferty pracy można znaleźć na stronie internetowej: www.eppo.europa.eu.
Więcej informacji
Materiały informacyjne o EPPO (w różnych językach)
Ustanowienie Prokuratury Europejskiej – krok po kroku (materiał informacyjny)