Il-liġi primarja: it-Trattati tal-UE
Kull azzjoni li tieħu l-UE hija bbażata fuq it-trattati. Dawn il-ftehimiet, li jintrabtu bihom l-Istati Membri tal-UE, u li b’mod partikolari huma t-Trattat ta’ Ruma u t-Trattat ta’ Maastricht, jistabbilixxu l-għanijiet tal-Unjoni Ewropea, ir-regoli li jridu jimxu bihom l-istituzzjonijiet tal-UE, kif jittieħdu d-deċiżjonijiet, u r-relazzjoni bejn l-UE u l-membri tagħha.
It-trattati huma l-punt tat-tluq tal-liġi tal-UE u għalhekk jissejħu l-liġi primarja. L-UE tista’ tgħaddi l-liġijiet biss fl-oqsma ta’ politika fejn l-Istati Membri jkunu awtorizzawha tagħmel dan permezz tat-trattati tal-UE. Dan huwa magħruf bħala l-prinċipju tal-għoti tal-kompetenzi.
L-Istati Membri kollha jinnegozjaw it-Trattati tal-UE bejniethom u jilħqu qbil fuqhom, biex imbagħad jirratifikawhom fil-parlamenti tagħhom, ġieli wara referendum. Maż-żmien, it-trattati tal-UE ġew emendati biex jilqgħu stati membri ġodda, jirriformaw l-istituzzjonijiet tal-UE u biex jagħtu lill-UE oqsma ġodda ta’ responsabbiltà.
Atti leġiżlattivi tal-liġi sekondarja
Il-corpus ta’ liġijiet li jiġi mill-prinċipji u l-għanijiet tat-trattati hu magħruf bħala l-liġi sekondarja. L-atti tal-liġi sekondarja jinkludu atti leġiżlattivi u atti mhux leġiżlattivi.
L-atti leġiżlattivi huma deċiżjonijiet li jiġu adottati skont waħda mill-proċeduri leġiżlattivi stipulati fit-trattati tal-UE (il-proċedura leġiżlattiva ordinarja jew speċjali).
Bħalissa hemm ħames tipi ta’ atti leġiżlattivi, li jinkludu regolamenti, direttivi, deċiżjonijiet, rakkomandazzjonijiet u opinjonijiet.
Ir-regolamenti
Ir-regolamenti huma atti legali li jorbtu fl-intier tagħhom. Huma applikabbli direttament u b’mod uniformi għall-Istati Membri kollha tal-UE malli jidħlu fis-seħħ, mingħajr il-ħtieġa li jiġu trasposti fil-liġi nazzjonali.
Id-direttivi
Id-Direttivi jistabbilixxu objettivi li l-Istati Membri tal-UE jkunu obbligati jiksbuhom, iżda jħalluhom liberi jagħżlu huma kif jaslu biex jirrealizzawhom.
Ladarba tiġi adottata direttiva fil-livell tal-UE, l-Istati Membri tal-UE jridu jadottaw miżuri biex dik id-direttiva jinkorporawha fil-liġi nazzjonali (jittrasponuha). L-awtoritajiet nazzjonali jridu jikkomunikaw dawn il-miżuri lill-Kummissjoni Ewropea.
It-traspożizzjoni fil-liġi nazzjonali tkun trid issir sad-data ta’ skadenza li jkun hemm fid-direttiva (ġeneralment fi żmien sentejn). Meta pajjiż ma jittrasponix direttiva, il-Kummissjoni tista’ tagħti bidu għal proċedimenti ta’ ksur.
Id-deċiżjonijiet
Id-deċiżjonijiet huma vinkolanti fl-intier tagħhom. Deċiżjoni li tispeċifika lil min hija indirizzata tkun torbot biss lilhom.
Ir-rakkomandazzjonijiet
Ir-rakkomandazzjonijiet mhumiex vinkolanti. Jippermettu lill-istituzzjonijiet tal-UE jesprimu l-opinjoni tagħhom u jissuġġerixxu linja ta’ azzjoni mingħajr ma jimponu ebda obbligu legali lil min tkun indirizzata.
L-opinjonijiet
L-opinjonijiet mhumiex vinkolanti. Jippermettu lill-istituzzjonijiet tal-UE jagħmlu dikjarazzjoni mingħajr ma jimponu ebda obbligu legali dwar is-suġġett tal-opinjoni.
Il-corpus ta’ liġijiet li jiġi mill-prinċipji u l-għanijiet tat-trattati hu magħruf bħala l-liġi sekondarja. L-atti tal-liġi sekondarja jinkludu atti leġiżlattivi u atti mhux leġiżlattivi.
Atti mhux leġiżlattivi huma deċiżjonijiet li ma jiġux adottati bil-proċedura leġiżlattiva ordinarja jew speċjali, iżda b’regoli speċifiċi. Biex att mhux leġiżlattiv jiġi adottat, irid l-ewwel ikun hemm att leġiżlattiv li jagħti s-setgħa biex jiġi adottat.
Hemm żewġ tipi ta’ atti mhux leġiżlattivi: atti delegati u atti ta’ implimentazzjoni.