Europees Begrotingscomité: Vragen en antwoorden

Wat is dit comité en wat doet het?

Naar aanleiding van het verslag van de vijf voorzitters over de voltooiing van Europa’s economische en monetaire unie heeft de Commissie in oktober 2015 besloten een Europees Begrotingscomité op te richten als onafhankelijke adviesraad voor begrotingsaangelegenheden. Het Europees Begrotingscomité heeft als voornaamste taken:

Artikel 24 van Verordening (EU) 2024/1263

1.  een tijdige evaluatie achteraf verstrekken van de uitvoering van het begrotingskader van de Unie
2. advies uitbrengen over de toekomstige begrotingskoers voor de eurozone als geheel, en over de passende nationale begrotingskoers die volgens de regels van het stabiliteits- en groeipact daarmee in overeenstemming is
3. op verzoek van de Commissie of de Raad advies uitbrengen over de uitvoering van het stabiliteits- en groeipact, met inbegrip van de verlenging van de algemene ontsnappingsclausule overeenkomstig artikel 25 van Verordening (EU) 2024/1263
4. nauw samenwerken met onafhankelijke begrotingsinstellingen als bedoeld in artikel 8 bis van Richtlijn 2011/85/ EU
5. suggesties doen voor de toekomstige ontwikkeling van het begrotingskader.

Het Europees Begrotingscomité bestaat uit een voorzitter en vier leden en wordt ondersteund door een secretariaat. De voorzitter en de leden zijn internationaal gerenommeerde deskundigen op het gebied van begrotingsbeleid, overheidsfinanciën en macro-economie, met ervaring op het gebied van Europese economische governance en de begrotingsregels van de EU.

Waarom is het comité opgericht?

De economische en financiële crisis na 2007 heeft duidelijk gemaakt hoe belangrijk het is dat de lidstaten een verantwoord begrotingsbeleid voeren waarin de noodzaak van houdbare overheidsfinanciën wordt verzoend met de behoefte aan economische stabilisatie. Dit is bijzonder belangrijk voor de eurozone. Het Begrotingscomité verstrekt de Commissie en de Raad een evaluatie van de uitvoering van de begrotingsregels van de EU en gaat onder meer na of de feitelijke begrotingskoersen op het niveau van de eurozone en op nationaal niveau geschikt zijn.

Wanneer is het comité opgericht?

Het comité is op 21 oktober 2015 opgericht bij Besluit (EU) 2015/1937 van de Commissie van 21 oktober 2015 tot oprichting van een onafhankelijk adviserend Europees Begrotingscomité. 

Een nieuw besluit van de Commissie werd op 29 juli 2024 aangenomen bij Besluit (EU) 2024/2115 van de Commissie van 29 juli 2024 tot oprichting van een onafhankelijk adviserend Europees Begrotingscomité en tot intrekking van Besluit (EU) 2015/1937. Over het algemeen komt het maandelijks samen of, indien nodig, vaker.

Hoe worden de leden geselecteerd?

De gestructureerde en transparante selectieprocedure voor de vijf leden van het comité start met een open oproep tot het indienen van blijken van belangstelling. Een selectiecommissie, bestaande uit hoge ambtenaren van de Commissie, voert gesprekken en selecteert kandidaten voor de functie van voorzitter en leden van het comité. Vervolgens raadpleegt de Commissie het Europees Parlement, de Raad van Ministers en het Europees Parlement over de kandidaten op de shortlist.

Wat zijn de criteria voor de selectie van de leden van het comité?

De criteria voor de beoordeling van kandidaten omvatten:

• bewezen en relevante competentie en ervaring waaruit blijkt dat de kandidaat een internationaal erkende deskundige is op het gebied van macro-economie, overheidsfinanciën, begrotingsbeleid en -beheer;
• grondige kennis van de Europese begrotingsregels en de rol daarvan voor het functioneren van de EU en de EMU;
• bewezen en relevante competentie en ervaring op het gebied van economische beleidsvorming, bij voorkeur opgedaan tijdens werkzaamheden in instellingen voor beleidsvorming of beleidsadvies of in de academische wereld;
• kennis van de EU-instellingen en de EU-beleidsvormingsprocessen en de rol van de Europese Commissie;
• ervaring met het uitvoeren van economische analyses uit horizontaal, transnationaal oogpunt is een pluspunt.

Indien mogelijk zal bij de selectie gestreefd worden naar een evenwicht wat betreft de representativiteit, geslacht en geografische herkomst van de kandidaten, rekening houdend met de specifieke taken van het Europees Begrotingscomité en het soort deskundigheid dat wordt verlangd. 

Is het comité onafhankelijk of maakt het deel uit van de Commissie?

De leden van het comité moeten onafhankelijk optreden en vragen noch aanvaarden instructies van instellingen, organen of regeringen van de EU of de lidstaten, met inbegrip van de Europese Commissie. Zij zijn verplicht eventuele belangenconflicten bekend te maken. De onpartijdigheid van het advies van het comité wordt gewaarborgd door zijn evenwichtige samenstelling en een verscheidenheid aan ervaringen, achtergronden en standpunten.

De leden van het comité zijn niet in dienst bij de Commissie en verbinden zich ertoe onafhankelijke expertise te verstrekken. Hoewel het om praktische administratieve redenen noodzakelijk is het secretariaat van het Comité aan de Commissie toe te vertrouwen, bijvoorbeeld om toegang te krijgen tot dergelijke gegevens, is het Comité zorgvuldig opgezet als een volledig autonoom orgaan.

Het mandaat van het comité en de oprichting ervan zijn transparant omschreven in Besluit (EU) 2024/2115 van de Commissie van 29 juli 2024 tot oprichting van een onafhankelijk adviserend Europees Begrotingscomité en tot intrekking van Besluit (EU) 2015/1937. Het mandaat en de onafhankelijkheid ervan hebben dus een duidelijke rechtsgrondslag, in overeenstemming met de beste praktijken voor onafhankelijke organen.

Waarom neemt het comité geen begrotingsbesluiten?

In het verslag van de vijf voorzitters staat duidelijk dat het comité “moet adviseren, geen beleid voeren” en “handhaving van de regels moet de taak van de Europese Commissie blijven”.

Het mandaat van de Commissie is gebaseerd op het EU-Verdrag, waarin de rol van elke instelling in de economische en monetaire beleidsvorming duidelijk wordt omschreven. Een volledig onafhankelijk deskundigenorgaan kan geen begrotingsbesluiten nemen omdat dit een inbreuk zou zijn op de prerogatieven van de verschillende Eu-instellingen, onder meer de in het Verdrag vastgelegde verantwoordings- en besluitvormingsprocedures.

In dit verband is het belangrijk de rol van het comité dat op EU-niveau is opgericht om de Commissie en de Raad te adviseren, niet te vermengen met die van de nationale begrotingsraden die op nationaal niveau zijn opgericht.

Zijn de adviezen van het comité openbaar?

Overeenkomstig het besluit van de Commissie tot oprichting van het comité (artikel 7) worden alle verslagen en adviezen van het Europees Begrotingscomité openbaar gemaakt.

Beschikt het comité over voldoende middelen?

Tussen het comité en de betrokken diensten van de Commissie is een memorandum van overeenstemming ondertekend. Een secretariaat biedt het comité technische en praktische ondersteuning.

Wat is de relatie tussen het comité en de nationale begrotingsraden?

Alle lidstaten moeten een nationale begrotingsraad hebben in het kader van de “twopack”-verordeningen. Nationale begrotingsraden zijn onafhankelijke instanties die toezien op de naleving van de nationale begrotingsregels in de lidstaten.

Alle EU-lidstaten moeten een nationale begrotingsraad hebben in het kader van Richtlijn 2011/85 van de Raad. Nationale begrotingsraden zijn onafhankelijke instanties die toezien op de naleving van de nationale begrotingsregels in de lidstaten en macro-economische prognoses opstellen/beoordelen die aan de grond liggen van de nationale begroting.

Het comité mengt zich niet in de werkzaamheden van de nationale begrotingsraden, maar werkt met hen samen, met name om beste praktijken uit te wisselen en een gemeenschappelijk begrip te bevorderen over aangelegenheden die verband houden met de begrotingsregels van de EU. Een dergelijke samenwerking begunstigt en versterkt zowel het comité als de nationale begrotingsraden.