Nowe przepisy na miarę aktualnych wyzwań
Nieracjonalna gospodarka zasobami przyrody, powodująca przede wszystkim degradację i zanieczyszczenie gleby, w dużym stopniu przyczynia się do kryzysu klimatycznego i kryzysu różnorodności biologicznej. Dotychczasowe koszty sięgają tysięcy istnień ludzkich i miliardów euro.
Gwałtownie wzrasta zagrożenie powodziami oraz skala susz, pożarów lasów i niedoborów wody. Zjawiska te zbierają tragiczne żniwo już w trzech czwartych krajów Europy.
Zanieczyszczenie i degradacja środowiska, susze, upały, powodzie i nieznane dotąd szkodniki – wszystko to powoduje spadek plonów i połowów. To z kolei nie tylko straty dla rolników i rybaków, ale również wzrost cen żywności, a więc koszt dla konsumentów.
Komisja Europejska wprowadza środki, które przyniosą długoterminowe korzyści gospodarcze, społeczne, zdrowotne i środowiskowe, a jednocześnie będą sprzyjać zrównoważonemu wykorzystaniu bogactw naturalnych UE.
Gleba jest niezbędnym do życia, żywym zasobem naturalnym, bez którego środowisko, gospodarka i społeczeństwo nie mają szans na przetrwanie. Glebę uznaje się za nieodnawialny zasób naturalny, w którym żyją obok siebie i współpracują ze sobą setki tysięcy różnych gatunków. Gleby pełnią wiele funkcji niezbędnych do zapobiegania klęskom żywiołowym, łagodzenia zmiany klimatu i zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego.
Zgodnie z nowymi przepisami o monitorowaniu gleby Unia zamierza do 2050 r. poprawić jakość gleb w Europie:
- wprowadzając wobec krajów UE wymóg monitorowania i oceny stanu gleby
- pomagając rolnikom i zarządcom gruntów w ulepszaniu stanu gleby i jej odporności
- rozwiązując problem terenów długotrwale zanieczyszczonych
- rozpowszechniając wiedzę na temat zdrowia gleby.
Dzięki nowym technologiom można skuteczniej zwiększać odporność zarówno rolnictwa, jak i gruntów leśnych, oraz chronić zbiory przed skutkami zmiany klimatu, spadku różnorodności biologicznej i degradacji środowiska. Nowe techniki genomowe (NGT) to innowacyjne narzędzia, dzięki którym nasz system żywnościowy może stać się bardziej zrównoważony i odporny.
Umożliwiają one opracowywanie ulepszonych odmian roślin, które są odporne na zmianę klimatu i szkodniki, wymagają mniejszej ilości nawozów i pestycydów oraz zapewniają wyższe plony. Pomaga to ograniczyć o połowę stosowanie pestycydów chemicznych i związane z nimi ryzyko oraz zmniejszyć zależność UE od importu produktów rolnych.
Czym są nowe techniki genomowe?
NGT to techniki, dzięki którym nowe odmiany roślin można wyhodować szybciej i z większą precyzją niż stosując klasyczne techniki hodowlane, np. selekcję nasion lub krzyżowanie. Za pomocą NGT można wytwarzać bardzo różnorodne produkty roślinne. Dokonywane w nich zmiany mogą być niewielkie (jakie mogłyby wystąpić również naturalnie lub w wyniku klasycznej hodowli) bądź bardziej skomplikowane.
Nowe przepisy, które weszły w życie w czerwcu 2026 r., zapewniają wysoki poziom ochrony zdrowia i środowiska, przyczyniają się do zrównoważonego rozwoju wielu gatunków roślin oraz oferują nowe możliwości w zakresie badań naukowych i innowacji.
Najważniejsze punkty:
- podział na dwie kategorie roślin uzyskiwanych za pomocą NGT – rośliny, w których zmiany są porównywalne z występującymi naturalnie, oraz rośliny, w których dochodzi do bardziej złożonych modyfikacji
- mniejsze obciążenia administracyjne dla hodowców i rolników
- wysoki poziom ochrony zdrowia ludzi i zwierząt oraz środowiska
- rzetelne monitorowanie gospodarczego, środowiskowego i społecznego oddziaływania produktów NGT.
Doskonalenie materiału przeznaczonego do reprodukcji roślin i leśnego materiału rozmnożeniowego
Europa jest największym eksporterem nasion na świecie.
Materiał przeznaczony do reprodukcji (rozmnażania) roślin to np. nasiona, sadzonki, korzenie, bulwy itp. Z kolei leśny materiał rozmnożeniowy (LMR) oznacza nasiona, rośliny i części gatunków drzew, wykorzystywane do sadzenia drzew i tworzenia nowych lasów. Ważne jest, aby przepisy w tej dziedzinie nadążały za rozwojem nauki.
Nowe przepisy przyjęte w czerwcu 2026 r. mają zapewnić:
- jakość i dostępność LMR
- ochronę dobrej kondycji lasów, by właściwe drzewa były sadzone we właściwym miejscu i we właściwym celu
- stworzenie zrównoważonego i innowacyjnego sektora LMR, który będzie wspierał różnorodność biologiczną i pomoże sprostać wyzwaniom w przyszłości
- zdrowe LMR wysokiej jakości.
Mniej marnotrawstwa żywności i tkanin
Ograniczenie marnowania żywności i tekstyliów pozwoli na efektywniejsze wykorzystywanie zasobów naturalnych i dalsze ograniczenie emisji gazów cieplarnianych.
Przeciwdziałanie marnowaniu żywności
UE i jej państwa członkowskie działają na rzecz realizacji celu zrównoważonego rozwoju ONZ, aby do 2030 r. na świecie marnowało się o połowę mniej żywności w przeliczeniu na jednego mieszkańca – zarówno w handlu detalicznym, jak i wśród konsumentów. Aby przyspieszyć postępy w tym zakresie, we wrześniu 2025 r. wprowadzono nowe przepisy, które zobowiązują kraje UE do ograniczenia marnotrawienia żywności:
- o 10 proc. w przetwórstwie i produkcji
- o 30 proc. (na mieszkańca) w handlu detalicznym, gastronomii i gospodarstwach domowych.
Przeciwdziałając marnowaniu żywności, oszczędzamy żywność przeznaczoną dla ludzi, pomagamy przedsiębiorstwom i konsumentom ograniczyć koszty oraz zmniejszamy wpływ produkcji i konsumpcji żywności na środowisko.
Zrównoważone wyroby włókiennicze w obiegu zamkniętym
Zużycie wyrobów włókienniczych to w Europie czwarty spośród sektorów najbardziej wpływających na środowisko i zmianę klimatu – po żywności, mieszkalnictwie i mobilności. Jest to jeden z trzech obszarów, w których wykorzystuje się najwięcej wody i gruntów, oraz jeden z pięciu, w których zużywa się najwięcej surowców i generuje najwięcej emisji gazów cieplarnianych.
Aby przeciwdziałać marnowaniu wyrobów włókienniczych, we wrześniu 2025 r. wprowadzono nowe przepisy, które nakładają na producentów odpowiedzialność za pełny cykl życia tych wyrobów oraz wspierają zrównoważone gospodarowanie odpadami włókienniczymi w całej UE. W wyniku tych przepisów:
- wprowadzono systemy rozszerzonej odpowiedzialności producenta w odniesieniu do wyrobów włókienniczych, zharmonizowane i obowiązkowe we wszystkich państwach członkowskich UE, a producenci pokrywają koszty gospodarowania odpadami włókienniczymi
- wprowadzono jednolite rozróżnienie między odpadami a używanymi wyrobami włókienniczymi – kraje będą musiały zapewnić sortowanie selektywnie zebranych wyrobów włókienniczych, aby zapobiec fałszywemu oznakowaniu odpadów jako wyrobów wielokrotnego użytku.
Zwiększenie dostępności używanych wyrobów włókienniczych powinno się przyczynić do stworzenia lokalnych miejsc pracy i pozwolić konsumentom w UE i poza nią zaoszczędzić pieniądze, a jednocześnie złagodzić wpływ produkcji wyrobów włókienniczych na zasoby naturalne.
Więcej informacji na temat zrównoważonych wyrobów włókienniczych w obiegu zamkniętym
Ostatnia aktualizacja strony: 8 lipca 2026