Βιώσιμη χρήση των βασικών φυσικών πόρων

Επείγουσα ανάγκη για μεταρρύθμιση

Aerial view of the Demerbroeken Aarschot’s nature reserve

Η μη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων της ΕΕ, ιδίως η υποβάθμιση και η ρύπανση των εδαφών, είναι πολύ σημαντικός παράγοντας της κλιματικής κρίσης και της κρίσης βιοποικιλότητας. Έχει ήδη κοστίσει χιλιάδες ζωές και δισεκατομμύρια ευρώ.

Οι ξηρασίες, οι δασικές πυρκαγιές, η λειψυδρία και οι κίνδυνοι πλημμύρας αυξάνονται ραγδαία και έχουν ήδη τραγικές συνέπειες για τα τρία τέταρτα των ευρωπαϊκών χωρών.

Η μειωμένη απόδοση λόγω υποβαθμισμένου περιβάλλοντος, ρύπανσης, ξηρασίας, καύσωνα, πλημμυρών και νέων επιβλαβών οργανισμών έχει μεγάλο κόστος για τους γεωργούς και τους αλιείς. Έχει, όμως, μεγάλο κόστος και για τους πολίτες, καθώς συνεπάγεται αύξηση των τιμών των τροφίμων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μέτρα των οποίων τα μακροπρόθεσμα οικονομικά, κοινωνικά, υγειονομικά και περιβαλλοντικά οφέλη θα διασφαλίσουν τη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων της ΕΕ.

Συμβολή στην ανθεκτικότητα του εδάφους

60 %

των ευρωπαϊκών εδαφών είναι σε κακή κατάσταση υγείας

83 %

των εδαφών περιέχουν κατάλοιπα φυτοφαρμάκων

50 δισ. ευρώ ετησίως

Το εκτιμώμενο κόστος της υποβάθμισης του εδάφους

Το έδαφος είναι ζωτικός, ζωντανός φυσικός πόρος, απαραίτητος για το περιβάλλον, την οικονομία και την κοινωνία μας. Πρόκειται για μη ανανεώσιμο φυσικό πόρο, όπου εκατοντάδες χιλιάδες είδη αλληλεπιδρούν και συνεργάζονται. Τα εδάφη παρέχουν πληθώρα οικοσυστημικών υπηρεσιών από τις οποίες εξαρτώμαστε για την πρόληψη καταστροφών, τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας.

Με την προτεινόμενη πράξη για την παρακολούθηση του εδάφους, η Επιτροπή επιδιώκει να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για υγιή εδάφη στην ΕΕ έως το 2050, συγκεντρώνοντας δεδομένα σχετικά με την υγεία του εδάφους και καθιστώντας τα διαθέσιμα στους γεωργούς και σε άλλους διαχειριστές του εδάφους. Η πρόταση:

παρέχει σαφή κοινό ορισμό της υγείας του εδάφους
θέτει σε εφαρμογή ένα στέρεο και συνεκτικό πλαίσιο παρακολούθησης
θα καταστήσει τη βιώσιμη διαχείριση του εδάφους τον κανόνα
υποχρεώνει τα κράτη μέλη να εντοπίσουν και να διερευνήσουν τους δυνητικά μολυσμένους χώρους και να αντιμετωπίσουν τους απαράδεκτους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον

Τα καλύτερα δεδομένα σχετικά με τα εδάφη μπορούν:

να στηρίξουν την καινοτομία, καθώς και τις τεχνολογικές και οργανωτικές λύσεις στις γεωργικές πρακτικές
να βελτιώσουν την κατανόηση των τάσεων όσον αφορά την ξηρασία, τη συγκράτηση ύδατος και τη διάβρωση, για την ενίσχυση της πρόληψης και της διαχείρισης καταστροφών
να παρέχουν νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες και ευκαιρίες καινοτομίας και απασχόλησης για τους γεωργούς και τους διαχειριστές γης

Περισσότερες πληροφορίες για την υγεία του εδάφους

Αύξηση της βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητας των συστημάτων τροφίμων μας

Οι νέες τεχνολογίες μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας τόσο της γεωργίας όσο και των δασικών εκτάσεων και στην προστασία της συγκομιδής από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, της απώλειας βιοποικιλότητας και της υποβάθμισης του περιβάλλοντος. Οι νέες γονιδιωματικές τεχνικές (ΝΓΤ) είναι καινοτόμα εργαλεία που συμβάλλουν στην αύξηση της βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητας του συστήματος τροφίμων μας.

Μας επιτρέπουν να αναπτύσσουμε βελτιωμένες φυτικές ποικιλίες που είναι ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή, ανθεκτικές στους επιβλαβείς οργανισμούς, απαιτούν λιγότερα λιπάσματα και φυτοφάρμακα και μπορούν να διασφαλίσουν υψηλότερες αποδόσεις. Αυτό συμβάλλει στη μείωση της χρήσης και του κινδύνου των χημικών φυτοφαρμάκων κατά το ήμισυ και στη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τις γεωργικές εισαγωγές.

Τι είναι οι νέες γονιδιωματικές τεχνικές;

Οι NΓΤ είναι τεχνικές που μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση των νέων φυτικών ποικιλιών ταχύτερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια απ’ ό,τι οι παραδοσιακές τεχνικές βελτίωσης, όπως η επιλογή σπόρων ή η διασταύρωση. Οι NΓT μπορούν να παράγουν μεγάλη ποικιλία φυτικών προϊόντων. Τα φυτά αυτά μπορεί να έχουν μικρές μόνο αλλαγές που θα μπορούσαν επίσης να προκύψουν στη φύση ή μέσω της παραδοσιακής βελτίωσης, ή μπορεί να έχουν πιο σύνθετες τροποποιήσεις.

Με τους νέους κανόνες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί να διασφαλίσει υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος, να συμβάλει στη βιωσιμότητα ενός ευρέος φάσματος φυτικών ειδών και να δημιουργήσει ευκαιρίες για έρευνα και καινοτομία.

Η πρόταση:

ορίζει δύο κατηγορίες φυτών που λαμβάνονται με NΓT — φυτά συγκρίσιμα με φυτικές ποικιλίες που προκύπτουν από τη φύση και φυτά με πιο σύνθετες τροποποιήσεις
παρέχει κίνητρα για την καθοδήγηση της ανάπτυξης των φυτών προς υποστήριξη των στόχων βιωσιμότητας
διασφαλίζει τη διαφάνεια σχετικά με όλα τα φυτά ΝΓΤ στην αγορά της ΕΕ (για παράδειγμα, μέσω της επισήμανσης των σπόρων)
προβλέπει άρτια παρακολούθηση των οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών επιπτώσεων των προϊόντων ΝΓΤ

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις νέες τεχνικές της βιοτεχνολογίας

Βελτίωση του φυτικού και δασικού αναπαραγωγικού υλικού

Ο ευρωπαϊκός τομέας σπόρων είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας στην παγκόσμια αγορά σπόρων προς σπορά.

20 %

της παγκόσμιας αγοράς

7 έως 10 δισ. ευρώ

αγοραίας αξίας

7.000

εμπλεκόμενες επιχειρήσεις (κυρίως ΜΜΕ)

Το φυτικό αναπαραγωγικό υλικό χρησιμοποιείται για την αναπαραγωγή άλλων φυτών (σπόροι, μοσχεύματα, ρίζες και κόνδυλοι κ.λπ.). Το δασικό αναπαραγωγικό υλικό, από την άλλη, αναφέρεται σε σπόρους, φυτά και μέρη ειδών δέντρων που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία δασών και τη δενδροφύτευση. Είναι σημαντικό η νομοθεσία να συμβαδίζει με την εξέλιξη της επιστήμης.

Με τον προτεινόμενο κανονισμό, η Επιτροπή επιθυμεί να αυξήσει την ποικιλομορφία και την ποιότητα των σπόρων, των μοσχευμάτων και άλλου φυτικού αναπαραγωγικού υλικού. Αυτό θα εξασφαλίσει σταθερή απόδοση και σπόρους προσαρμοσμένους στις πιέσεις της κλιματικής αλλαγής, θα διατηρήσει τη γενετική ποικιλομορφία των καλλιεργειών και θα συμβάλει στη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας.

Όσον αφορά το δασικό αναπαραγωγικό υλικό, οι νέοι κανόνες θα βοηθήσουν να εξασφαλιστεί ότι το κατάλληλο δέντρο φυτεύεται στο κατάλληλο μέρος, ώστε τα δάση να είναι καλύτερα προσαρμοσμένα στην κλιματική αλλαγή.

Περισσότερες πληροφορίες για το φυτικό και δασικό αναπαραγωγικό υλικό

Μείωση των αποβλήτων τροφίμων και κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων

Η μείωση των αποβλήτων τροφίμων και κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων μπορεί να συμβάλει στην αποδοτικότερη χρήση των φυσικών πόρων και να μειώσει περαιτέρω τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τους εν λόγω τομείς.

59 εκατ. τόνοι

Ποσότητα τροφίμων που σπαταλούνται κάθε χρόνο στην ΕΕ (131 kg/κάτοικο)

53 %

Ποσοστό αποβλήτων τροφίμων που παράγονται από νοικοκυριά

78 %

Ποσοστό κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων που δεν συλλέγονται χωριστά από τους καταναλωτές

Αντιμετώπιση της σπατάλης τροφίμων

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είναι προσηλωμένα στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών για τη μείωση κατά το ήμισυ της κατά κεφαλή σπατάλης τροφίμων σε επίπεδο λιανικής και καταναλωτή έως το 2030. Για να επιταχυνθεί η πρόοδος της ΕΕ, η Επιτροπή προτείνει, έως το 2030, τα κράτη μέλη να μειώσουν τη σπατάλη τροφίμων:

κατά 10 % στη μεταποίηση·
κατά 30 % (κατά κεφαλή) στο λιανικό εμπόριο, τα εστιατόρια, τις υπηρεσίες εστίασης και τα νοικοκυριά

Η αντιμετώπιση της σπατάλης τροφίμων εξοικονομεί τρόφιμα για ανθρώπινη κατανάλωση, βοηθά τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές να εξοικονομούν χρήματα και μειώνει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της παραγωγής και κατανάλωσης τροφίμων.

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη σπατάλη τροφίμων

Βιώσιμα και κυκλικά κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα

Η κατανάλωση κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων στην Ευρώπη έχει τον τέταρτο μεγαλύτερο αντίκτυπο στο περιβάλλον και στην κλιματική αλλαγή, μετά τα τρόφιμα, τη στέγαση και την κινητικότητα. Πρόκειται, επίσης, για μία από τις τρεις μεγαλύτερες πιέσεις στη χρήση των υδάτων και της γης, και τις πέντε μεγαλύτερες όσον αφορά τη χρήση πρώτων υλών και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ.

Για να αντιμετωπίσει τα απόβλητα κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, η Επιτροπή προτείνει κανόνες που θα καταστήσουν τους παραγωγούς υπεύθυνους για τον πλήρη κύκλο ζωής των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και θα στηρίξουν τη βιώσιμη διαχείριση των αποβλήτων κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων σε ολόκληρη την ΕΕ:

θέσπιση υποχρεωτικών και εναρμονισμένων συστημάτων διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, με κάλυψη του κόστους διαχείρισης των αποβλήτων κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων από τους παραγωγούς
διευκόλυνση της εφαρμογής από τα κράτη μέλη της απαίτησης χωριστής συλλογής των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων από το 2025
προώθηση της έρευνας και της ανάπτυξης καινοτόμων τεχνολογιών για την κυκλικότητα του τομέα της κλωστοϋφαντουργίας για την αντιμετώπιση του ζητήματος των παράνομων εξαγωγών κλωστοϋφαντουργικών αποβλήτων σε χώρες που δεν είναι επαρκώς εξοπλισμένες για τη διαχείρισή τους

Η αύξηση των διαθέσιμων μεταχειρισμένων κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων αναμένεται να δημιουργήσει τοπικές θέσεις εργασίας και να εξοικονομήσει χρήματα για τους καταναλωτές στην ΕΕ και πέραν αυτής, μετριάζοντας παράλληλα τις επιπτώσεις της παραγωγής κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων στους φυσικούς πόρους.

Περισσότερες πληροφορίες για τα βιώσιμα και κυκλικά κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα