Nieuwe regelgeving voor nijpend probleem
Niet-duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen, met name bodemaantasting en -verontreiniging, is een belangrijke oorzaak van de klimaat- en de biodiversiteitscrises in de EU. Het heeft al duizenden levens en miljarden euro’s gekost.
Droogte, bosbranden, waterschaarste en overstromingsrisico’s nemen snel toe en hebben nu al tragische gevolgen voor driekwart van de Europese landen.
Het verlies aan opbrengsten als gevolg van milieuschade, vervuiling, droogte, hittegolven, overstromingen en nieuwe plagen brengt kosten met zich mee voor boeren en vissers. Maar het kost ook de burgers geld, doordat de voedselprijzen stijgen.
De Europese Commissie heeft maatregelen ingevoerd waarvan de economische, sociale, gezondheids- en milieuvoordelen op lange termijn leiden tot duurzaam gebruik van natuurlijke hulpbronnen.
De bodem is een cruciale, levende natuurlijke hulpbron die essentieel is voor het milieu, de economie en de samenleving, en een niet-hernieuwbare natuurlijke hulpbron, waarin honderdduizenden soorten met elkaar samenwerken. Bodems leveren een rijkdom aan ecosysteemdiensten waarvan we afhankelijk zijn om rampen te voorkomen, de klimaatverandering te beperken en voedselzekerheid te waarborgen.
De nieuwe richtlijn bodemmonitoring heeft de EU op weg gezet naar gezonde bodems tegen 2050, door:
- EU-landen te verplichten de bodemgezondheid te monitoren en te beoordelen
- landbouwers en bodembeheerders te ondersteunen om de bodemgezondheid en -veerkracht te verbeteren
- een oplossing te vinden voor reeds lang bestaande verontreinigde locaties
- de kennis over bodemgezondheid te verbeteren
Nieuwe technologieën kunnen de veerkracht van zowel landbouw- als bosgebied helpen vergroten en oogsten beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering, biodiversiteitsverlies en milieuschade. Nieuwe genomische technieken (NGT) zijn innovatieve instrumenten die de duurzaamheid en veerkracht van ons voedselsysteem helpen vergroten.
Met deze technieken kunnen betere plantenrassen worden ontwikkeld die klimaatbestendig en plaagresistent zijn, minder meststoffen en pesticiden vereisen en hogere opbrengsten kunnen opleveren. Zo kunnen het gebruik en daarmee de risico’s van chemische pesticiden voor de helft teruggedrongen worden en wordt de EU minder afhankelijk van de invoer van landbouwproducten.
Wat zijn nieuwe genomische technieken?
NGT’s zijn technieken die plantenrassen sneller en nauwkeuriger kunnen veredelen dan klassieke veredelingstechnieken, zoals zaadselectie of kruisingen. NGT’s kunnen een grote verscheidenheid aan plantaardige producten opleveren. De veranderingen die deze planten vertonen, kunnen klein zijn en ook in de natuur of door klassieke veredeling optreden, maar ze kunnen ook complexer zijn.
De nieuwe regels van juni 2026 zorgen voor een hoog niveau van bescherming van de gezondheid en het milieu, en tegelijkertijd dragen zij bij tot duurzaamheid van een breed scala aan plantensoorten en creëren zij kansen voor onderzoek en innovatie.
De regels:
- stellen twee categorieën planten vast die zijn verkregen door NGT’s, namelijk planten die vergelijkbaar zijn met natuurlijke variaties en planten met complexere wijzigingen
- verminderen de administratieve lasten voor fokkers en landbouwers
- waarborgen een hoog niveau van bescherming van de gezondheid en het milieu
- voorzien in robuuste monitoring van de economische, ecologische en sociale effecten van NGT-producten
Verbetering van plantaardig en bosbouwkundig teeltmateriaal
De Europese zaadsector is de grootste exporteur op de wereldmarkt voor zaaizaad.
Plantaardig teeltmateriaal wordt gebruikt voor de reproductie van andere planten (zaden, stekken, wortels, knollen enz.). Bosbouwkundig teeltmateriaal verwijst naar zaden, planten en delen van boomsoorten die worden gebruikt om bomen en bossen te planten. Het is belangrijk dat de wetgeving gelijke tred houdt met de wetenschappelijke ontwikkelingen.
De nieuwe regels die in juni 2026 zijn aangenomen, zullen:
- de kwaliteit en beschikbaarheid van bosbouwkundig teeltmateriaal waarborgen
- gezonde bossen in stand houden en ervoor zorgen dat de juiste boom op de juiste plaats wordt geplant voor het juiste doel
- bouwen aan een duurzame en innovatieve sector bosbouwkundig teeltmateriaal die de biodiversiteit ondersteunt en helpt toekomstige uitdagingen het hoofd te bieden
- de kwaliteit en gezondheid van bosbouwkundig teeltmateriaal waarborgen
Meer informatie over plantaardig en bosbouwkundig teeltmateriaal
Voedsel- en textielafval verminderen
Een vermindering van voedsel- en textielafval kan bijdragen tot een efficiënter gebruik van natuurlijke hulpbronnen en de uitstoot van broeikasgassen door deze sectoren verder verminderen.
Voedselverspilling aanpakken
De EU en haar lidstaten hebben zich ertoe verbonden de duurzameontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties na te streven om de wereldwijde voedselverspilling per hoofd van de bevolking in de detailhandel en huishoudens tegen 2030 te halveren. Om de vooruitgang van de EU te versnellen, verplichten de nieuwe EU-regels die in september 2025 zijn ingevoerd de EU-landen om voedselverspilling terug te dringen:
- met 10% bij verwerking en productie
- met 30% (per hoofd van de bevolking) in de detailhandel, horeca en huishoudens
Als voedselverspilling wordt aangepakt, blijft er meer voedsel beschikbaar voor menselijke consumptie, kunnen bedrijven en consumenten geld besparen en wordt de milieu-impact van voedselproductie en -consumptie verminderd.
Duurzaam en circulair textiel
Textiel staat in de EU op de vierde plaats van de sectoren met de grootste impact op het milieu en de klimaatverandering, na voedsel, huisvesting en mobiliteit. Textielgebruik is een van de drie belangrijkste factoren wat betreft de belasting van land en water en een van de vijf belangrijkste factoren wat betreft het gebruik van grondstoffen en de uitstoot van broeikasgassen.
Om textielafval aan te pakken gelden sinds september 2025 nieuwe regels om producenten verantwoordelijk te maken voor de volledige levenscyclus van textielproducten en om duurzaam beheer van textielafval in de hele EU te ondersteunen, zoals:
- het invoeren van verplichte en geharmoniseerde regelingen voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor textiel in alle EU-landen, waarbij producenten de kosten van het beheer van textielafval betalen
- het invoeren van een uniform onderscheid tussen afval en gebruikt textiel – landen moeten ervoor zorgen dat gescheiden ingezameld textiel wordt gesorteerd om te voorkomen dat afval ten onrechte als herbruikbaar wordt beschouwd.
Het vergroten van de beschikbaarheid van gebruikt textiel schept lokale banen en levert besparingen op voor consumenten in de EU en daarbuiten, en vermindert tegelijkertijd de effecten van de textielproductie op natuurlijke hulpbronnen.
Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op 8 juli 2026.