Działanie na rzecz równouprawnienia płci

Komisja Europejska przedstawiła szereg inicjatyw i propozycji, które mają pomóc utorować drogę do społeczeństwa, w którym wszyscy ludzie mają autentyczne poczucie, że mogą żyć i rozwijać się na równych zasadach. Ostatnio w nowym planie działania przedstawiono długofalową wizję wzmocnienia praw kobiet.

Przemoc ze względu na płeć

Co roku w Europie z ręki partnera lub członka rodziny ginie ponad 3 tys. kobiet. O wiele więcej pada ofiarą ataków i nękania.

Przemoc wobec kobiet przybiera różne formy: od przemocy fizycznej, seksualnej czy psychicznej, po wykorzystywanie gospodarcze i eksploatację ekonomiczną. Przemoc nasila się w różnych środowiskach, między innymi w miejscu pracy i w internecie, a dodatkowo pogłębiają ją efekty i konflikty popandemiczne oraz zmiana klimatu.

^Źródła: UN Women^{, Eurostat, Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej (FRA)}

Przemoc wobec kobiet to między innymi: 

• przemoc w związkach intymnych
• przemoc seksualna
• kobietobójstwo
• handel ludźmi
• okaleczanie żeńskich narządów płciowych
• cyberprzemoc i przemoc z wykorzystaniem technologii
• dziecięce i przymusowe małżeństwa 

W 2022 r. Komisja zaproponowała nowe przepisy wprowadzające minimalny poziom ochrony w całej UE przed tymi formami przemocy w internecie, jak i poza nim. 6 lutego 2024 r. Parlament Europejski i państwa członkowskie osiągnęły porozumienie polityczne w kwestii wniosku przedstawionego przez Komisję.

Dodatkowo UE ukończyła ratyfikację Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (konwencji stambulskiej).

Konwencja stambulska zaczęła obowiązywać w UE 1 października 2023 r. Oznacza to, że UE jest obecnie zobowiązana do przestrzegania ambitnych i kompleksowych standardów zapobiegania i zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej.

Dowiedz się, co robi UE, by wyeliminować przemoc ze względu na płeć

Nierówności na rynku pracy

Kobiety nadal nieproporcjonalnie częściej niż mężczyźni są zatrudniane na gorzej opłacanych stanowiskach, natomiast na stanowiskach decyzyjnych są one niedostatecznie reprezentowane. Ponadto kobiety w UE nadal zarabiają mniej niż mężczyźni. Z wiekiem zaś luka płacowa ze względu na płeć tylko się powiększa. 

Według statystyk niektóre zawody wykonują głównie kobiety: 

• 95 proc. pomocy domowej i personelu sprzątającego w UE to kobiety
• kobiety stanowią większość wśród nauczycieli (72 proc.) i pracowników opieki zdrowotnej (78 proc.).  

^{Źródła: EIGE, Eurostat (statystyki dotyczące nauczycieli, statystyki dotyczące pracowników opieki zdrowotnej)}

Stereotypy płci są głęboko zakorzenione w naszej kulturze i stanowią podstawową przyczynę różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn.   

^{Źródła: Eurostat (2025), Europejski Instytut ds. Równości Kobiet i Mężczyzn (2023)}

Dowiedz się, co robi UE, by wyeliminować lukę płacową 

Zapoznaj się z działaniami UE na rzecz promowania równego traktowania w zatrudnieniu 

Unijna kampania: walka ze stereotypami płci

#EndGenderStereotypes: zwiększenie świadomości w temacie roli stereotypów w naszym społeczeństwie

Kiedy pomyślisz o konkretnej zabawce, zawodzie, sporcie czy nawet kolorze, jaka płeć natychmiast przychodzi Ci na myśl? Stereotypy i uprzedzenia związane z płcią powstają już w dzieciństwie. Często nawet nie zdajemy sobie z nich sprawy, jednak mają one ogromny wpływ na nas wszystkich – zarówno kobiety, jak i mężczyzn. Stereotypy płci ograniczają możliwość wyboru kierunku studiów lub nauki, ścieżki kariery zawodowej czy prostych czynności codziennych, np. hobby. Nadszedł czas, by zweryfikować nasz sposób myślenia i zakwestionować stereotypy płciowe!
 

Więcej informacji

Równowaga między życiem zawodowym a prywatnym

Jak wskazują wyniki badań, w porównaniu z mężczyznami to na kobietach nadal spoczywa główny ciężar obowiązków domowych i opiekuńczych.

Nierówny podział obowiązków związanych z utrzymaniem domu i opieką nad bliskimi może zmniejszać szanse kobiet na znalezienie zatrudnienia lub skłaniać je do szukania pracy w niepełnym wymiarze godzin, która pozwala na większą elastyczność godzin pracy, jednak kosztem niższego wynagrodzenia. Według danych Eurostatu w 2024 r. aż 46,6 proc. kobiet wykonujących prace podstawowe było zatrudnionych w niepełnym wymiarze godzin. Wśród mężczyzn odsetek ten wynosił 15,8 proc.

Chcąc walczyć z tym problemem, w UE przyjęto szereg dyrektyw, które wprowadziły minimalne prawa obywateli do łączenia życia zawodowego z życiem prywatnym, w efekcie promując lepszy podział obowiązków opiekuńczych między kobietami i mężczyznami.

Więcej informacji o przepisach unijnych na temat równowagi między życiem zawodowym a prywatnym 

Więcej o działaniach UE na rzecz propagowania równowagi między życiem zawodowym a prywatnym

Ku pełnemu równouprawnieniu płci

UE nie osiągnęła jeszcze pełnej równości płci, jednak jak pokazał wskaźnik równouprawnienia płci z 2025 r., poczyniono w tej kwestii postępy. UE uzyskała 63,4 punkty (na 100). Celem jest uzyskanie wyniku 100 punktów, czyli osiągnięcie przez UE pełnej równości kobiet i mężczyzn.

Więcej informacji na temat wskaźnika równouprawnienia płci z 2025 r.

Strategie na rzecz równouprawnienia płci

W 2026 r. Komisja przyjęła nową strategię na rzecz równouprawnienia płci na lata 2026–2030, która ma na celu:

• kontynuowanie walki z przemocą ze względu na płeć, ze szczególnym naciskiem na zwalczanie cyberprzemocy
• rozwiązanie problemu zróżnicowania wynagrodzeń i emerytur kobiet i mężczyzn
• promowanie najwyższych standardów w systemach ochrony zdrowia i opieki zdrowotnej przeznaczonych dla wszystkich
• podejmowanie dalszych działań wspierających równy i bezpieczny udział kobiet w polityce
• dalsze promowanie równości płci na arenie międzynarodowej.

Nowa strategia opiera się na postępach osiągniętych w ramach strategii na lata 2020–2025, dzięki której UE

• przyjęła wiążące środki w zakresie przejrzystości wynagrodzeń
• przyjęła dyrektywę w sprawie równowagi płci w zarządach spółek
• przystąpiła do Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej
• zaproponowała europejską strategię w dziedzinie opieki i nowe cele w kwestii wczesnej edukacji i opieki nad dziećmi, aby poprawić stopień uczestnictwa kobiet w rynku pracy.

Wspieranie postępów

W najnowszym sprawozdaniu na temat równości płci podkreślono istotne postępy dokonane podczas poprzedniej kadencji Komisji w obszarach takich jak: równości wynagrodzeń, zrównoważona reprezentacja płci w zarządach spółek, równowaga między życiem zawodowym a prywatnym oraz walka z przemocą wobec kobiet. Ze sprawozdania wynika, że UE zmierza we właściwym kierunku, choć tempo postępów jest zróżnicowane w poszczególnych krajach UE.

Obecnie potrzebne są skoordynowane wspólne działania, które zapewnią skuteczne wdrażanie odpowiednich przepisów. Dzięki temu prawa i godność kobiet i dziewcząt będą mogły wreszcie być konsekwentnie egzekwowane, chronione i promowane. Dążenie do szeroko rozumianej równości wszystkich osób pozostanie kluczowym elementem prac Komisji.

Oprócz tego Komisja inwestuje w przyszłość, w której pełne równouprawnienie płci będzie faktem. Projekty promujące równouprawnienie płci uzyskują wsparcie i finansowanie w ramach wielu programów unijnych, w tym z programu „Obywatele, równość, prawa i wartości” i ze środków polityki spójności w UE. 

Kraje UE są zobowiązane do przestrzegania Karty praw podstawowych UE przy wdrażaniu prawa unijnego. Prawa podstawowe przeważnie chroni także konstytucja Twojego kraju. Jeżeli uważasz, że Twoje prawa dotyczące równości są naruszane, dowiedz się, jak możesz złożyć skargę na szczeblu krajowym.