Co zrobić z niedoborem kwalifikacji w UE
Niedobór siły roboczej to problem utrzymujący się w całej UE – w wielu branżach i na różnych poziomach umiejętności. Oznacza to, że pracodawcy nie są obecnie w stanie znaleźć pracowników, których potrzebują. Jak wynika z badania Eurobarometru, dotyczy to zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP).
Priorytetem UE w walce z niedoborem kwalifikacji i siły roboczej jest maksymalne wykorzystanie potencjału rodzimych pracowników. Nie wystarczy to jednak, by rozwiązać problem w całości – oprócz tego należy zatem wykorzystać umiejętności i kwalifikacje pracowników z zagranicy.
Żeby sprostać tym wyzwaniom i pomóc krajom Unii w globalnym wyścigu o wykwalifikowanych pracowników, Komisja przedstawiła trzy propozycje w ramach pakietu na rzecz mobilności zawodowej. Obejmują one:
- ułatwienie rekrutacji pracowników spoza UE
- szybsze uznawanie kwalifikacji i umiejętności uzyskanych poza UE
- wspieranie powszechnej mobilności edukacyjnej.
Zgodnie z założeniami tego pakietu współpraca z krajami spoza UE jest kluczem do uzyskania wzajemnych korzyści z mobilności.
Dlaczego musimy działać
We wrześniu 2023 r. stopa bezrobocia osiągnęła rekordowo niski poziom 6 proc., tymczasem wskaźnik wakatów wzrósł w 2022 r. do 2,9 proc. – to ponad dwa razy więcej niż w 2012 r. Problemy na rynku pracy UE będą się pogłębiać w wyniku zmian demograficznych. Przewiduje się, że liczba ludności UE w wieku produkcyjnym spadnie z 265 mln w 2022 r. do 258 mln w 2030 r.
Łatwiejsza rekrutacja pracowników spoza UE
Komisja proponuje utworzenie „puli talentów”, czyli unijnej platformy do rekrutacji kandydatów do pracy z krajów spoza UE, w zależności od niedoboru pracowników w poszczególnych zawodach i potrzeb rynku pracy. Udział państw członkowskich w tej puli będzie dobrowolny. Ich rolą będzie natomiast wspieranie zarządzania platformą.
Dzięki platformie pracodawcy z UE łatwiej i szybciej znajdą kandydatów spoza UE o pożądanych umiejętnościach. System dostarczy równocześnie obu stronom informacje na temat procedur rekrutacyjnych oraz warunków życia i pracy, co ochroni obywateli krajów spoza UE przed ewentualnymi praktykami opartymi na wyzysku.
Aby poprawić relacje między UE a kluczowymi państwami partnerskimi, równolegle do unijnej puli talentów wdrażane będą także partnerstwa w zakresie zatrudnienia. Takie partnerstwa zwiększą możliwość legalnej migracji w celu podjęcia pracy lub szkolenia, tym samym zniechęcając do migracji nielegalnej.
Szybsze uznawanie kwalifikacji i umiejętności uzyskanych poza UE
Komisja zaleca prostsze i szybsze uznawanie umiejętności i kwalifikacji pracowników spoza UE. W tym celu proponuje modernizację obecnie używanego systemu uznawania kwalifikacji, który stanie się podobniejszy do procedur stosowanych wobec pracowników z Unii migrujących wewnątrz UE. Chodzi o to, żeby decyzje o uznaniu kwalifikacji były wydawane szybciej w przypadku zawodów deficytowych na obszarze UE. W nowym systemie stosowane będą zalecenia, które pozwolą odpowiednim organom krajowym na uproszczenie i przyspieszenie procedur. Stanie się to możliwe dzięki lepszej zgodności pozaunijnych systemów kwalifikacji z tymi stosowanymi w UE oraz łatwiejszej ocenie umiejętności kandydatów.
Mobilność edukacyjna dla wszystkich
Komisja zachęca kraje UE do włączenia wewnątrzunijnej mobilności edukacyjnej do wszystkich ścieżek edukacji: od edukacji szkolnej i kształcenia zawodowego po szkolnictwo wyższe, edukację dorosłych i wymiany młodzieży. Komisja proponuje, by do 2030 r. z programów mobilności edukacyjnej korzystało co najmniej:
- 25% absolwentów uczelni wyższych
- 20% uczniów o mniejszych szansach
- 15% uczniów szkół zawodowych.
Przysłuży się to promocji atrakcyjności UE jako miejsca do nauki dla osób spoza Unii.
Kontekst
Jeżeli nie podejmiemy wspólnych działań w sprawie niedoboru kwalifikacji, a aktualne tendencje się utrzymają, brak pracowników może utrudnić transformację ekologiczną i cyfrową, zmniejszyć konkurencyjność UE i pogorszyć jakoś usług użyteczności publicznej w obszarach, które już mierzą się z niedoborem kadr, takich jak ochrona zdrowia i opieka długoterminowa. Dlatego nowy pakiet jest tak istotny. Prace nad nim splatają się z przygotowywaniem innych dokumentów: pakietu dotyczącego umiejętności i talentów oraz nowego paktu o migracji i azylu. Działania te są częścią trwającego obecnie Europejskiego Roku Umiejętności, którego część stanowi strategiczne podejście do przeciwdziałania niedoborom pracowników, zwłaszcza wykwalifikowanych.