Komisja uznała ochronę demokracji za swój priorytet. Przedstawiła strategie i przepisy, które chronią wolne i uczciwe wybory, wolność i pluralizm mediów oraz bezpieczeństwo dziennikarzy, a także przeciwdziałają obcym ingerencjom.
Jednocześnie zwiększyła możliwości aktywnego angażowania się obywateli w życie demokratyczne, co pozwala ich włączyć w większym stopniu w proces decyzyjny.
Europejska tarcza demokracji
Przedstawiona w listopadzie 2025 r. europejska tarcza demokracji jest kompleksową strategią Komisji, która ma ochronić i umocnić naszą demokrację.
Tarcza obejmuje nowe działania w trzech obszarach priorytetowych:
- Ochrona przestrzeni informacyjnejzwiększenie świadomości sytuacyjnej UE i jej zdolności do reagowania na dezinformację oraz obce manipulacje informacjami i ingerencje
- Silne instytucje demokratyczne i wolne mediazapewnienie uczciwych i niezależnych procesów wyborczych w UE oraz wspieranie wolnych i niezależnych mediów
- Zwiększenie odporności społeczeństwa i zaangażowania obywatelidbanie o rozwój umiejętności korzystania z mediów i umiejętności cyfrowych we wszystkich grupach wiekowych oraz wspieranie aktywnego i bezpiecznego udziału obywateli i społeczeństwa obywatelskiego w życiu demokratycznym
Więcej na temat europejskiej tarczy demokracji
Europejski Ośrodek Działań na rzecz Odporności Demokracji
Głównym elementem europejskiej tarczy demokracji jest nowy Europejski Ośrodek Działań na rzecz Odporności Demokracji, który ma za zadanie zwiększyć zdolności UE do wykrywania zagrożeń dla demokracji i reagowania na nie.
Ośrodek dysponuje wiedzą fachową i zasobami instytucji UE, państw członkowskich, krajów kandydujących i potencjalnych kandydatów do członkostwa. W pracach uczestniczą też przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego i środowisk akademickich.
Więcej na temat Europejskiego Ośrodka Działań na rzecz Odporności Demokracji
Trwały proces
Europejska tarcza demokracji jest częścią szerszego, zmieniającego się podejścia UE do ochrony demokracji. Fundament pod obecne działania stanowią wcześniejsze inicjatywy.
W europejskim planie działania na rzecz demokracji wprowadzono kompleksowe ramy służące promowaniu wolnych i uczciwych wyborów, ochronie wolności mediów, przeciwdziałaniu dezinformacji i propagowaniu aktywności obywatelskiej. Kontynuacją tych działań były kolejne środki wprowadzające nowe standardy przejrzystości i rozliczalności w odniesieniu do lobbingu państw trzecich, wraz z zaleceniami dotyczącymi odporności procesów wyborczych i zaangażowania obywatelskiego.
Działania UE w podziale tematycznym
Ochrona wolnych i uczciwych wyborów
Wolne i uczciwe wybory są podstawą demokratycznych rządów. UE podjęła szereg kluczowych działań wspierających niezależność procesów wyborczych:
- Rozporządzenie w sprawie reklamy politycznej, mające zastosowanie od 10 października 2025 r., wymaga pełnej przejrzystości co do tego, kto finansuje sponsorowane treści polityczne, tak aby obywatele wiedzieli, kiedy i dlaczego są do nich kierowane przekazy polityczne.
- Europejska sieć współpracy w zakresie wyborów zrzesza organy wyborcze państw członkowskich w celu wymiany wiedzy fachowej i najlepszych praktyk służących zapewnieniu wolnych, uczciwych i bezpiecznych wyborów.
- Zaktualizowane przepisy dotyczące finansowania europejskich partii politycznych zwiększają przejrzystość i ograniczają ryzyko ingerencji zagranicznej.
Wolność i pluralizm mediów
Wolne i pluralistyczne media mają zasadnicze znaczenie dla zdrowej demokracji. Aby je chronić, UE wprowadziła szereg przepisów:
- Europejski akt o wolności mediów, obowiązujący od 8 sierpnia 2025 r., chroni niezależność redakcyjną, zakazuje stosowania oprogramowania szpiegowskiego przeciwko dziennikarzom i zapewnia przejrzystość własności mediów.
- Dyrektywa w sprawie przeciwdziałania zjawisku strategicznych powództw zmierzających do stłumienia debaty publicznej (SLAPP), mająca zastosowanie od 7 maja 2026 r., chroni dziennikarzy, działaczy i obrońców praw człowieka przed stanowiącymi nadużycie powództwami cywilnymi mającymi na celu ich uciszenie. Dyrektywa umożliwia sądom szybkie oddalenie bezzasadnych spraw i zapewnia odszkodowanie osobom, przeciwko którym były one skierowane.
Przeciwdziałanie dezinformacji i obcym ingerencjom
Dezinformacja oraz obce ingerencje i manipulacje informacjami stanowią bezpośrednie zagrożenie dla debaty demokratycznej i niezależności procesów wyborczych. Reakcja UE obejmuje:
- Zapewnienie rozliczalności platform internetowych – akt o usługach cyfrowych zobowiązuje duże platformy do oceny i ograniczania ryzyka dezinformacji. Kodeks postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji zobowiązuje podmioty, które go podpisały, do wprowadzenia środków mających na celu ograniczenie rozpowszechniania dezinformacji na swoich platformach. Akt w sprawie sztucznej inteligencji zapewnia dodatkowe zabezpieczenia przed manipulacją generowaną przez sztuczną inteligencję.
- Wykrywanie i ujawnianie ingerencji zagranicznych – w ramach projektu EUvsDisinfo i systemu wczesnego ostrzegania wykrywane i ujawniane są kampanie dezinformacyjne, w tym zwłaszcza prowadzone przez zagraniczne podmioty państwowe. UE wprowadziła również sankcje wobec rosyjskich mediów, które obierają za cel ataków europejskie demokracje w następstwie rosyjskiej wojny napastniczej przeciwko Ukrainie.
- Budowanie odporności społecznej – Komisja promuje umiejętności cyfrowe i umiejętność korzystania z mediów za pomocą materiałów dla nauczycieli i osób zainteresowanych w każdym wieku, w tym wytycznych dla nauczycieli i zestawów informacyjnych przeznaczonych dla szkół średnich.
- Wspieranie weryfikacji informacji – w ramach europejskiej tarczy demokracji dodatkowe środki zainwestowano w europejską sieć weryfikatorów informacji, która zapewni niezależną weryfikację informacji we wszystkich językach UE. Europejskie Obserwatorium Mediów Cyfrowych umożliwia współpracę weryfikatorów informacji, naukowców i ekspertów w dziedzinie umiejętności korzystania z mediów z całej UE.
Więcej na temat przeciwdziałania manipulowaniu informacją
Udział obywateli w życiu demokratycznym
Konstruktywna aktywność obywatelska wzbogaca debatę demokratyczną i umacnia demokrację przedstawicielską. W zaleceniu Komisji z 2023 r. w sprawie zaangażowania obywateli promowano aktywny udział obywateli i społeczeństwa obywatelskiego w kształtowaniu polityki publicznej na wszystkich szczeblach sprawowania rządów.
UE oferuje obywatelom różnorodne możliwości bezpośredniego zaangażowania się w kształtowanie polityki:
składają się z losowo wybranych obywateli, którzy debatują nad poszczególnymi kwestiami politycznymi i formułują konkretne zalecenia do uwzględnienia bezpośrednio we wnioskach ustawodawczych Komisji
umożliwia obywatelom bezpośrednie wezwanie Komisji do zaproponowania nowych przepisów – od 2011 r. zebrano ponad 20 mln podpisów pod ponad 120 inicjatywami
umożliwia obywatelom przedstawienie swoich poglądów na temat inicjatyw Komisji oraz wniesienie wkładu w proces decyzyjny
składa się z przedstawicieli młodzieży z całej Europy, którzy bezpośrednio doradzają Komisji w sprawie strategii politycznych, które dotyczą młodych ludzi
Środki unijne
Komisja przeznacza środki z kilku programów UE na wsparcie działań na rzecz ochrony demokracji.
Programy UE pomagają finansować działania takie jak:
- promowanie uczciwości wyborów oraz zwiększanie udziału obywateli w życiu demokratycznym, zaangażowania obywatelskiego i zaufania do demokracji
- większe środki finansowe dla organizacji mediów informacyjnych w UE i poza nią
- promowanie umiejętności korzystania z mediów i pomoc obywatelom w wykrywaniu dezinformacji.
Główne programy, z których finansowane są te działania, to:
W perspektywie długoterminowej Komisja zaproponowała program AgoraEU w ramach kolejnego długoterminowego budżetu UE, który jest obecnie przedmiotem negocjacji w Parlamencie Europejskim i Radzie. Przyjęcie budżetu pozwoli znacznie zwiększyć wsparcie finansowe na rzecz udziału w życiu demokratycznym, wolności mediów i społeczeństwa obywatelskiego.
Podobne strony
Ostatnia aktualizacja strony: 29 czerwca 2026