Δράσεις της ΕΕ για την προστασία της δημοκρατίας

Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας

Η Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας, την οποία παρουσίασε η Επιτροπή τον Νοέμβριο του 2025, είναι η συνολική στρατηγική της Επιτροπής για την προστασία και την ενδυνάμωση των δημοκρατιών μας.

Η ασπίδα αυτή περιλαμβάνει νέα μέτρα σε τρεις τομείς προτεραιότητας:

Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας

Ευρωπαϊκό Κέντρο για τη Δημοκρατική Ανθεκτικότητα

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για τη Δημοκρατική Ανθεκτικότητα αποτελεί βασική συνιστώσα της Ευρωπαϊκής Ασπίδας Δημοκρατίας. Πρόκειται για έναν νέο κόμβο ανταλλαγών, που επιδιώκει να αυξήσει την ικανότητα της ΕΕ να εντοπίζει και να αντιμετωπίζει απειλές κατά των δημοκρατιών μας.

Το Κέντρο συγκεντρώνει την εμπειρογνωσία και τους πόρους των φορέων που συμμετέχουν —θεσμικά όργανα της ΕΕ, κράτη μέλη, υποψήφιες χώρες και δυνάμει υποψήφια μέλη—, με πρόσθετες συνεισφορές από την κοινωνία των πολιτών και την ακαδημαϊκή κοινότητα.

Μάθετε περισσότερα για το Ευρωπαϊκό Κέντρο για τη Δημοκρατική Ανθεκτικότητα

Μια συνεχής προσπάθεια

Η Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης, εξελισσόμενης προσέγγισης της ΕΕ για την προστασία της δημοκρατίας. Προηγούμενες πρωτοβουλίες έθεσαν σημαντικά θεμέλια για το σημερινό πλαίσιο.  

Το σχέδιο δράσης για την ευρωπαϊκή δημοκρατία καθιέρωσε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο με το οποίο προωθούνται οι ελεύθερες και δίκαιες εκλογές, ενισχύεται η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, αντιμετωπίζεται η παραπληροφόρηση και ενθαρρύνεται η συμμμετοχή των πολιτών. Το έργο αυτό αναπτύχθηκε περαιτέρω με επακόλουθα μέτρα, με τα οποία καθιερώθηκαν νέα πρότυπα διαφάνειας και λογοδοσίας όσον αφορά την άσκηση πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων τρίτων χωρών (lobbying), παράλληλα με συστάσεις για την εκλογική ανθεκτικότητα και τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.

Δράσεις της ΕΕ ανά θέμα

Προστασία των ελεύθερων και δίκαιων εκλογών

Οι ελεύθερες και δίκαιες εκλογές αποτελούν το θεμέλιο της δημοκρατικής διακυβέρνησης. Η ΕΕ έχει λάβει διάφορα καίρια μέτρα για να στηρίξει την ακεραιότητα των εκλογών:

• Ο κανονισμός για την πολιτική διαφήμιση, ο οποίος εφαρμόζεται από τις 10 Οκτωβρίου 2025, απαιτεί πλήρη διαφάνεια σχετικά με το ποιος χρηματοδοτεί το επιχορηγούμενο πολιτικό περιεχόμενο, εξασφαλίζοντας ότι οι πολίτες γνωρίζουν πότε και γιατί στοχοποιούνται με πολιτικά μηνύματα.
• Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνεργασίας για τις Εκλογές φέρνει σε επαφή τις εκλογικές αρχές των κρατών μελών για να ανταλλάσσουν εμπειρογνωσία και βέλτιστες πρακτικές με σκοπό να εξασφαλίζουν ελεύθερες, δίκαιες και ασφαλείς εκλογές.
• Επικαιροποιημένοι κανόνες σχετικά με τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων ενισχύουν τη διαφάνεια και περιορίζουν τους κινδύνους εξωτερικών παρεμβάσεων.

Ελευθερία και πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης

Τα ελεύθερα και πλουραλιστικά μέσα ενημέρωσης αποτελούν σημαντικό συστατικό μιας υγιούς δημοκρατίας. Η ΕΕ έχει λάβει μια δέσμη μέτρων-ορόσημο για να στηρίξει τον στόχο αυτόν:

• Ο ευρωπαϊκός κανονισμός για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, ο οποίος εφαρμόζεται από τις 8 Αυγούστου 2025, προστατεύει τη συντακτική ανεξαρτησία, απαγορεύει τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού κατά των δημοσιογράφων και διασφαλίζει τη διαφάνεια όσον αφορά την ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης.
• Η οδηγία κατά των στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού (SLAPP), η οποία εφαρμόζεται από τις 7 Μαΐου 2026, προστατεύει τους δημοσιογράφους, τους ακτιβιστές και τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από καταχρηστικές αγωγές που επιδιώκουν να τους φιμώσουν, και επιτρέπει στα δικαστήρια να απορρίπτουν γρήγορα αβάσιμες υποθέσεις και να παρέχουν αποζημίωση σε όσους στοχοποιούνται.

Αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και των εξωτερικών παρεμβάσεων

Η παραπληροφόρηση, καθώς και η χειραγώγηση των πληροφοριών και οι παρεμβάσεις από το εξωτερικό, συνιστούν άμεση απειλή για τον δημοκρατικό διάλογο και την εκλογική ακεραιότητα. Η ΕΕ αντιμετωπίζει την απειλή αυτή με τους εξής τρόπους:

• Επιβάλλει τη λογοδοσία των διαδικτυακών πλατφορμών — ο κανονισμός για τις ψηφιακές υπηρεσίες απαιτεί από τις μεγάλες πλατφόρμες να αξιολογούν και να μετριάζουν τους κινδύνους παραπληροφόρησης. Οι φορείς που προσυπογράφουν τον κώδικα δεοντολογίας για την παραπληροφόρηση δεσμεύονται να λάβουν μέτρα για να μειώσουν την εξάπλωση της παραπληροφόρησης στις πλατφόρμες τους. Ο κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη παρέχει πρόσθετες διασφαλίσεις κατά της χειραγώγησης που παράγεται από την ΤΝ.
• Εντοπίζει και αποκαλύπτει τις παρεμβάσεις από το εξωτερικό — το έργο EUvsDisinfo και το σύστημα ταχείας ειδοποίησης παρακολουθούν και αποκαλύπτουν τις εκστρατείες παραπληροφόρησης, με ιδιαίτερη έμφαση σε ξένους κρατικούς παράγοντες. Η ΕΕ έχει επίσης επιβάλει κυρώσεις κατά μέσων ενημέρωσης του Κρεμλίνου που στοχεύουν τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες μετά τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.
• Οικοδομεί την κοινωνική ανθεκτικότητα — η Επιτροπή προωθεί τον ψηφιακό γραμματισμό και τον γραμματισμό στα μέσα επικοινωνίας, παρέχοντας πόρους στους εκπαιδευτικούς και τους πολίτες όλων των ηλικιών, μεταξύ των οποίων κατευθυντήριες γραμμές για δασκάλους και εκπαιδευτικά πακέτα για τα σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
• Στηρίζει τον έλεγχο των γεγονότων — στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ασπίδας Δημοκρατίας, ένα ενισχυμένο ευρωπαϊκό δίκτυο ελεγκτών γεγονότων θα παρέχει ανεξάρτητο έλεγχο γεγονότων σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ψηφιακών Μέσων φέρνει σε επαφή ελεγκτές γεγονότων, ερευνητές και εμπειρογνώμονες από ολόκληρη την ΕΕ που έχουν ως αντικείμενο εργασίας τον γραμματισμό στα μέσα επικοινωνίας.

Μάθετε περισσότερα για την αντιμετώπιση της χειραγώγησης των πληροφοριών

Δραστηριοποίηση και συμμετοχή των πολιτών στα κοινά

Η ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών εμπλουτίζει τον δημοκρατικό διάλογο και ενισχύει την αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Με τη σύσταση που εξέδωσε η Επιτροπή το 2023 σχετικά με τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, προωθείται η συμμετοχή των πολιτών και της κοινωνίας των πολιτών στη χάραξη δημόσιας πολιτικής σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης.

Η ΕΕ παρέχει μια σειρά ευκαιριών στους πολίτες για να συμμετέχουν άμεσα στη χάραξη πολιτικής:

Χρηματοδότηση

Η Επιτροπή κινητοποιεί ειδική χρηματοδότηση σε διάφορα προγράμματα της ΕΕ για να στηρίξει το έργο της όσον αφορά την προστασία της δημοκρατίας.

Τα προγράμματα της ΕΕ συμβάλλουν στη χρηματοδότηση μέτρων όπως τα εξής: 

• προώθηση της ακεραιότητας των εκλογών, ενίσχυση της συμμετοχής και του ενδιαφέροντος των πολιτών για τα κοινά, τόνωση της εμπιστοσύνης στη δημοκρατία
• ενισχυμένη χρηματοδότηση των ειδησεογραφικών οργανισμών εντός και εκτός της ΕΕ
• προώθηση του γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας και παροχή βοήθειας στους πολίτες ώστε να μπορούν να αναγνωρίζουν την παραπληροφόρηση

Μεταξύ των βασικών χρηματοδοτικών προγραμμάτων συγκαταλέγονται τα εξής: