Οι αποφάσεις της Επιτροπής λαμβάνονται μέσω συλλογικής και σαφώς καθορισμένης διαδικασίας, η οποία διέπεται από τις Συνθήκες και τον εσωτερικό κανονισμό της Επιτροπής. Οι αποφάσεις της Επιτροπής μπορεί να είναι νομοθετικού χαρακτήρα, και να αφορούν νομοθετικές προτάσεις που απευθύνονται στα άλλα θεσμικά όργανα, ή νομικές πράξεις, όπως εκτελεστικές και κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις. Μπορεί επίσης να είναι μη νομοθετικού χαρακτήρα, και να αφορούν ανακοινώσεις σχετικά με στρατηγικές πολιτικής και εκθέσεις που απευθύνονται στα άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ, ή να συνίστανται σε αποφάσεις για την κίνηση διαδικασιών επί παραβάσει.
Η Επιτροπή εκδίδει νομοθετικές προτάσεις βάσει του δικαιώματος νομοθετικής πρωτοβουλίας που διαθέτει (άρθρο 17 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση). Αυτό σημαίνει ότι η Επιτροπή είναι αρμόδια να θεσπίζει και να προτείνει νέες νομοθετικές και άλλες νομικές πράξεις που στη συνέχεια αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης προτού εγκριθούν. Ως αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων αυτών, η τελική νομοθετική πράξη της ΕΕ μπορεί να διαφέρει σημαντικά από την πρόταση που υπέβαλε η Επιτροπή.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο μπορούν να ζητήσουν από την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση σχετικά με θέματα για τα οποία θεωρούν ότι απαιτείται πράξη της Ένωσης με σκοπό την εφαρμογή των Συνθηκών.
Όταν εξουσιοδοτείται από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, η Επιτροπή μπορεί επίσης να εκδίδει κατ’ εξουσιοδότηση ή εκτελεστικές πράξεις. Οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις τροποποιούν ή συμπληρώνουν μη ουσιώδη στοιχεία μιας νομικής πράξης. Οι εκτελεστικές πράξεις είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση της ομοιόμορφης εφαρμογής του δικαίου της ΕΕ. Κατά τη διαδικασία που οδηγεί στην έκδοση των εν λόγω πράξεων, η Επιτροπή διαβουλεύεται επίσης με τα κράτη μέλη και, όπου απαιτείται, με άλλους συμφεροντούχους μέσω ομάδων εμπειρογνωμόνων (για τις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις) και εργάζεται υπό τον έλεγχο των κρατών μελών σε επιτροπές (για τις εκτελεστικές πράξεις).
Πώς καταρτίζει σχέδια η Επιτροπή
Οι πρωτοβουλίες της Επιτροπής, ιδίως οι νομοθετικές προτάσεις και οι προτάσεις πολιτικής, σχεδιάζονται πολύ νωρίτερα. Ο σχεδιασμός αυτός ξεκινά μόλις καθοριστούν οι πολιτικές προτεραιότητες της Επιτροπής στην αρχή της νέας πενταετούς θητείας, όταν ο εκλεγείς ή η εκλεγείσα πρόεδρος παρουσιάσει τις πολιτικές κατευθύνσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και αναθέτει καθήκοντα όλα τα μέλη του νέου Σώματος των Επιτρόπων. Κάθε χρόνο, οι προτεραιότητες για το επόμενο έτος καθορίζονται στην ομιλία της ή του προέδρου για την κατάσταση της Ένωσης και στην επιστολή προθέσεων. Στη συνέχεια, αυτές οι πολιτικές κατευθύνσεις μετουσιώνονται σε συγκεκριμένες δράσεις στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής. Το πρόγραμμα αυτό καθορίζει τις πρωτοβουλίες που πρόκειται να εγκριθούν κατά τους επόμενους 12 μήνες. Αυτό δεν εμποδίζει την Επιτροπή να εκδίδει πρόσθετες προτάσεις, για παράδειγμα σε περίπτωση επειγουσών και απρόβλεπτων αναγκών.
Υπάρχει επίσης ξεχωριστή διαδικασία για τον σχεδιασμό του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ.
Πώς σχεδιάζει η Επιτροπή τις πολιτικές της και πώς διαβουλεύεται με τους πολίτες και τους συμφεροντούχους
Οι πολιτικές της ΕΕ σχεδιάζονται ώστε να ωφελούν τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και άλλους συμφεροντούχους στην ΕΕ. Τα εργαλεία για τη βελτίωση της νομοθεσίας διασφαλίζουν ότι κάθε νέα πολιτική βασίζεται σε στοιχεία και διεξοδικές διαβουλεύσεις και συνάδει με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας.
Η Επιτροπή, πριν προτείνει μια νέα πολιτική ή νομοθετική πράξη, ή την επανεξέτασή τους:
- καταρτίζει «πρόσκληση υποβολής στοιχείων», η οποία περιλαμβάνει περιγραφή της πρωτοβουλίας, καλεί τους πολίτες και τους συμφεροντούχους να παράσχουν στοιχεία και απόψεις και μεταφράζεται σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτό περιλαμβάνει δημόσια διαβούλευση στο διαδίκτυο, μέσω της ειδικής διαδικτυακής πύλης «Πείτε την άποψή σας: δημόσιες διαβουλεύσεις και σχόλια», η οποία επιτρέπει την υποβολή σχολίων σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ. Η Επιτροπή χρησιμοποιεί τις απαντήσεις για την ανάπτυξη των πρωτοβουλιών.
- αξιολογεί προηγούμενες δράσεις σε συναφείς τομείς ως προς την αποδοτικότητα, την αποτελεσματικότητα, τη συνάφεια, την ενωσιακή προστιθέμενη αξία και τη συνοχή τους, και λαμβάνει υπόψη τα συναφή στοιχεία στην προετοιμασία της επανεξέτασης της πολιτικής ή του προγράμματος.
- δίνει ιδιαίτερη προσοχή στο να παραμείνει η νομοθεσία όσο το δυνατόν πιο απλή και να ελαχιστοποιηθεί το δυνητικό κόστος εφαρμογής της για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες, σύμφωνα με την προσέγγιση «για κάθε θέσπιση, μία κατάργηση» και με στόχο να μειωθεί ο φόρτος των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων κατά τουλάχιστον 25 % (κατά τουλάχιστον 35 % για τις ΜΜΕ).
- συλλέγει στοιχεία στο πλαίσιο εκτίμησης επιπτώσεων, προκειμένου να αξιολογήσει το κατά πόσο δικαιολογείται δράση της ΕΕ και, αν δικαιολογείται, το πώς θα τη σχεδιάσει καλύτερα ώστε να επιτύχει σχετικούς στόχους πολιτικής. Για τον σκοπό αυτόν, αναλύει τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις ενός φάσματος επιλογών πολιτικής, με σεβασμό των αρχών της επικουρικότητας (μη παρέμβαση της Ένωσης όταν ένα ζήτημα μπορεί να ρυθμιστεί αποτελεσματικά από τα κράτη μέλη της ΕΕ) και της αναλογικότητας (η δράση της ΕΕ δεν πρέπει να υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη των στόχων).
- κάνει στρατηγικές προβλέψεις για να διασφαλίσει ότι οι πολιτικές και οι πρωτοβουλίες είναι κατάλληλα προσαρμοσμένες σε μελλοντικές προκλήσεις και επιτρέπουν στην ΕΕ να αξιοποιήσει μελλοντικές ευκαιρίες. Διασφαλίζει επίσης ότι οι προτάσεις της είναι ψηφιακές κατά κανόνα και τηρούν την αρχή «μόνον άπαξ» πριν τη θέσπιση πρόσθετων απαιτήσεων.
Οι πολίτες μπορούν να προτείνουν νέες ενωσιακές πολιτικές ή νομοθεσία σε τομείς στους οποίους η ΕΕ έχει αρμοδιότητα, μέσω της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών.
Πείτε μας τη γνώμη σας και πάρτε μέρος σε μια δημόσια διαβούλευση
Πώς η Επιτροπή προβαίνει σε εσωτερικές διαβουλεύσεις
Μόλις η πρωτοβουλία λάβει συγκεκριμένη μορφή, διανέμεται σε όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής για να την εξετάσουν και να διατυπώσουν τις παρατηρήσεις τους. Η διαδικασία αυτή διασφαλίζει ότι οι αποφάσεις αξιοποιούν όλη τη διαθέσιμη εσωτερική εμπειρογνωσία και παρέχει σε κάθε υπηρεσία την ευκαιρία να συμβάλει στην πρόταση και να εντοπίσει πιθανά ζητήματα. Μόνο αφού ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις τους και, κατά περίπτωση, αποτυπωθούν στο σχέδιο πρωτοβουλίας, μπορεί να υποβληθεί στο Σώμα των Επιτρόπων προς έγκριση.
Πώς αποφασίζει η Επιτροπή
Ανάλογα με τη φύση και το επίπεδο πολιτικής σημασίας της, μια πρωτοβουλία ή άλλο έγγραφο εγκρίνεται από την Επιτροπή μέσω μίας από τις ακόλουθες διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Γραπτή διαδικασία
Η γραπτή διαδικασία είναι η διαδικασία που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για τη συλλογική έγκριση αποφάσεων, όταν δεν απαιτείται προφορική συζήτηση σε πολιτικό επίπεδο. Στην περίπτωση αυτή, τα μέλη του Σώματος συμφωνούν εγγράφως σχετικά με μια νέα πρωτοβουλία ή άλλο έγγραφο.
Προφορική διαδικασία
Οι πολιτικώς ευαίσθητες πρωτοβουλίες ή έγγραφα που απαιτούν συζήτηση εγκρίνονται κατά την προφορική διαδικασία στις εβδομαδιαίες συνεδριάσεις του Σώματος των Επιτρόπων. Αυτό σημαίνει ότι γίνεται πολιτική συζήτηση μεταξύ των μελών του Σώματος των Επιτρόπων, αφού προηγηθούν προπαρασκευαστικές συνεδριάσεις στο επίπεδο των ιδιαίτερων γραφείων τους.
Διαδικασίες εξουσιοδότησης και μεταβίβασης αρμοδιοτήτων
Οι διαδικασίες εξουσιοδότησης και μεταβίβασης αρμοδιοτήτων χρησιμοποιούνται για να ληφθούν συνήθη και επαναλαμβανόμενα μέτρα διαχείρισης ή διοίκησης σε τομείς περιορισμένης διακριτικής ευχέρειας, υπό την προϋπόθεση ότι δεν εγείρουν πολιτικές δυσκολίες.
Όταν ακολουθείται μία από αυτές τις διαδικασίες, το εξουσιοδοτημένο μέλος του Σώματος των Επιτρόπων ή ο γενικός διευθυντής / προϊστάμενος υπηρεσίας στον οποίο έχει μεταβιβαστεί αρμοδιότητα, λαμβάνει αποφάσεις για λογαριασμό του Σώματος και υπό τον έλεγχό του, εντός των ορίων της εντολής που έχει οριστεί από αυτό σε μια από τις εβδομαδιαίες συνεδριάσεις του. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι διαδικασίες αυτές συνάδουν πλήρως με την αρχή της συλλογικότητας. Διευκολύνουν την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων στην Επιτροπή συνολικά και επιτρέπουν στο Σώμα των Επιτρόπων να επικεντρωθεί σε εκκρεμή ζητήματα πολιτικής.
Η πρωτοβουλία που εγκρίνεται
Ανάλογα με τη φύση της πρωτοβουλίας που εγκρίνεται από την Επιτροπή, το κείμενό της αποστέλλεται σε άλλα θεσμικά όργανα και οργανισμούς της ΕΕ ή κοινοποιείται στα κράτη μέλη ή σε άλλους αποδέκτες και/ή δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ.
Οι βασικές πρωτοβουλίες και άλλα έγγραφα που έχουν εγκριθεί, παρουσιάζονται συνήθως από τα αρμόδια μέλη του Σώματος των Επιτρόπων ή από τους εκπροσώπους Τύπου της Επιτροπής στη μεσημβρινή συνέντευξη Τύπου, την οποία μπορείτε να παρακολουθήσετε διαδικτυακά. Οι πληροφορίες δημοσιεύονται επίσης σε δελτίο Τύπου ή στην καθημερινή ειδησεογραφία.
Μάθετε περισσότερα σχετικά με τα στάδια από τα οποία περνά μια πρωτοβουλία κατά τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας της ΕΕ.
Μόλις τεθεί σε ισχύ η νομοθετική πράξη που εκδόθηκε, η Επιτροπή παρακολουθεί την εφαρμογή της. Μάθετε περισσότερα για την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ.