Δημοσιονομική πολιτική

Τι κάνει η ΕΕ

Η οικονομική πολιτική θεωρείται, βάσει του δικαίου της ΕΕ, «θέμα κοινού ενδιαφέροντος». Η ΕΕ έχει καθιερώσει ένα πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης με το οποίο παρακολουθεί, προλαμβάνει και διορθώνει τις οικονομικές τάσεις στην ΕΕ που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά τις εθνικές οικονομίες, τη ζώνη του ευρώ ή την ΕΕ στο σύνολό της. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ εκδίδει κατευθυντήριες γραμμές και συντονίζει τις δημοσιονομικές πολιτικές των χωρών της ΕΕ. Οι κυβερνήσεις χρησιμοποιούν συνήθως τη δημοσιονομική πολιτική —ή τις πολιτικές που αφορούν τις δαπάνες και τη φορολογία— για να προωθούν ισχυρές, ανταγωνιστικές και βιώσιμες μακροοικονομικές συνθήκες και ανάπτυξη, και για να μειώνουν τη φτώχεια.

Τοe Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης της ΕΕ στηρίζει τις δημοσιονομικές κατευθύνσεις της ΕΕ. Το Σύμφωνο αυτό παρέχει ένα σύνολο κανόνων που εξασφαλίζουν ότι οι χώρες της ΕΕ διατηρούν υγιή δημόσια οικονομικά και συντονίζουν τις δημοσιονομικές πολιτικές τους.

Το προληπτικό σκέλος του Συμφώνου καθορίζει παραμέτρους για τον δημοσιονομικό σχεδιασμό και τις πολιτικές των χωρών της ΕΕ κατά την κανονική οικονομική συγκυρία.
Το διορθωτικό σκέλος εξασφαλίζει ότι οι χώρες της ΕΕ λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα πολιτικής για να διορθώνουν τα υπερβολικά ελλείμματα και/ή χρέη, εφαρμόζοντας τις συστάσεις που απορρέουν από τη «διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος».

Οι χώρες της ΕΕ υποβάλλουν τα εθνικά μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδιά τους στην ΕΕ προς έλεγχο. Η διαδικασία αυτή αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της μεταρρυθμισμένης οικονομικής διακυβέρνησης που ισχύει από τον Απρίλιο του 2024. Αυτά τα εθνικά μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια καθορίζουν τη δημοσιονομική πορεία της χώρας, καθώς και τις δημόσιες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις προτεραιότητας, για περίοδο τεσσάρων ή πέντε ετών. Οι πολιτικές αυτές αποσκοπούν στο να εξασφαλίσουν τη βιώσιμη και σταδιακή μείωση του χρέους, και μια βιώσιμη, χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Επίσης, ανοίγουν τον δρόμο για ευρύτερες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις, που, μεταξύ άλλων, υλοποιούν τις κοινές προτεραιότητες της ΕΕ. Οι χώρες της ΕΕ αναπτύσσουν επίσης τα δικά τους εθνικά δημοσιονομικά πλαίσια, τα οποία καθορίζουν δημοσιονομικούς κανόνες, κανονισμούς και διαδικασίες που επηρεάζουν πώς χαράσσεται, εγκρίνεται, εκτελείται, παρακολουθείται και αξιολογείται η δημοσιονομική πολιτική τους.

Τομείς δράσης

Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης

Μάθετε περισσότερα για το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, δηλαδή το σύνολο κανόνων που σκοπό έχει να εξασφαλίσει ότι οι χώρες της ΕΕ διατηρούν υγιή δημόσια οικονομικά και συντονίζουν τις δημοσιονομικές πολιτικές τους.

Εθνικά μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια

Μάθετε περισσότερα για τα εθνικά μεσοπρόθεσμα δημοσιονομικά-διαρθρωτικά σχέδια, τα οποία συγκεντρώνουν τη δημοσιονομική πολιτική, τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και τις επενδύσεις σε κάθε χώρα της ΕΕ.

Εθνικά δημοσιονομικά πλαίσια στα κράτη μέλη της ΕΕ

Μάθετε περισσότερα για τα εθνικά δημοσιονομικά πλαίσια: πρόκειται για έναν σημαντικό παράγοντα που αυξάνει την εθνική ενδυνάμωση και ευθύνη, σταθεροποιεί τις προσδοκίες, επιτρέπει τον καθορισμό προτεραιοτήτων στον προϋπολογισμό και συγκρατεί τις τυχόν μεροληψίες στη χάραξη δημοσιονομικής πολιτικής.

Βασικά επιτεύγματα

Καθιερώθηκε ένα σύνολο κανόνων, στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, που εξασφαλίζουν ότι οι χώρες της ΕΕ διατηρούν υγιή δημόσια οικονομικά και συντονίζουν τις δημοσιονομικές πολιτικές τους.
Τέθηκε σε εφαρμογή η διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, που βοηθά τις χώρες της ΕΕ να διορθώσουν εγκαίρως τα υπερβολικά ελλείμματα και/ή το χρέος.
Καθιερώθηκαν πρωτοποριακές ενωσιακές νομοθετικές απαιτήσεις, όπως η οδηγία για τα δημοσιονομικά πλαίσια, η οποία ενισχύει τα εθνικά δημοσιονομικά πλαίσια, και ο κανονισμός για τα σχέδια δημοσιονομικών προγραμμάτων (το λεγόμενο «δίπτυχο»), ο οποίος προωθεί τον συντονισμού των δημοσιονομικών πολιτικών στην ευρωζώνη.

Στο επίκεντρο

Ευρωπαϊκό Δημοσιονομικό Συμβούλιο

Το Ευρωπαϊκό Δημοσιονομικό Συμβούλιο είναι ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Του έχει ανατεθεί να αξιολογεί έγκαιρα την εφαρμογή του πλαισίου δημοσιονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ.

Στις άλλες κύριες αρμοδιότητές του περιλαμβάνονται οι εξής:

Να παρέχει συμβουλές σχετικά με τον μελλοντικό δημοσιονομικό προσανατολισμό που ενδείκνυται για την ευρωζώνη, καθώς και σχετικά με τους ενδεδειγμένους εθνικούς δημοσιονομικούς προσανατολισμούς που συνάδουν με αυτόν, στο πλαίσιο των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.
Να παρέχει συμβουλές σχετικά με την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας, όταν του ζητηθεί από την Επιτροπή ή από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Να συνεργάζεται στενά με ανεξάρτητα δημοσιονομικά όργανα.
Να διατυπώνει προτάσεις για τη μελλοντική εξέλιξη του δημοσιονομικού πλαισίου.

Μάθετε περισσότερα