Έκθεση του 2026 για το κράτος δικαίου

Στοχευμένη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Ανακοίνωση και κεφάλαια ανά χώρα

Η έκθεση του 2026 για το κράτος δικαίου εξετάζει τις εξελίξεις σε όλα τα κράτη μέλη, τόσο τις θετικές όσο και τις αρνητικές, σε τέσσερις βασικούς τομείς για το κράτος δικαίου: το σύστημα απονομής δικαιοσύνης, το πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς, την πολυφωνία και την ελευθερία των μέσων μαζικής επικοινωνίας και άλλα θεσμικά ζητήματα σχετικά με το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών. Η έκθεση, η οποία αποτελείται από κεφάλαια ανά χώρα για τα 27 κράτη μέλη και για τέσσερις χώρες της διεύρυνσης (Αλβανία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία και Σερβία), βασίζεται σε ποιοτική αξιολόγηση που διενεργήθηκε αυτόνομα από την Επιτροπή και ενσωματώνει αξιολόγηση των εξελίξεων από την προηγούμενη έκδοση, καθώς και παρακολούθηση των προκλήσεων και των εξελίξεων που εντοπίστηκαν στην έκθεση του 2025. Πρόσθετες συναφείς πληροφορίες για όλες τις χώρες διατίθενται επίσης στο διαδίκτυο στη σελίδα για την οποία δίνεται σύνδεσμος παρακάτω.  

Η έκθεση περιλαμβάνει συγκεκριμένες συστάσεις προς όλα τα κράτη μέλη, καθώς και ποιοτικές αξιολογήσεις της προόδου που έχει σημειωθεί όσον αφορά την εφαρμογή των συστάσεων που διατυπώθηκαν στην προηγούμενη έκδοση. Ως εκ τούτου, οι συστάσεις του 2026 είτε βασίζονται στις περσινές συστάσεις, ανάλογα με την πρόοδο που έχει σημειωθεί, είτε αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις. Στόχος των συστάσεων είναι να βοηθήσουν περαιτέρω τα κράτη μέλη στις προσπάθειές τους να προωθήσουν τις εν εξελίξει μεταρρυθμίσεις και να τα βοηθήσουν να εντοπίσουν πού χρειάζονται βελτιώσεις.  

Η Επιτροπή εκπόνησε την εν λόγω έκθεση βάσει συνεχούς διαλόγου με τις εθνικές αρχές και σε διαβούλευση με τους συμφεροντούχους σε ολόκληρη την ΕΕ, διατηρώντας παράλληλα πλήρως την πολιτική ευθύνη για την αξιολόγησή της και τις συστάσεις που διατυπώθηκαν. Στο πλαίσιο της επόμενης έκθεσης θα παρακολουθήσει τις εξελίξεις που εντοπίζονται στην τρέχουσα έκθεση και θα συνεχίσει να αξιολογεί την εφαρμογή των συστάσεων.

Η έκθεση του 2026 για το κράτος δικαίου συνεχίζει την αξιολόγηση των εξελίξεων όσον αφορά τη διάσταση της ενιαίας αγοράς, η οποία ξεκίνησε με την έκθεση του 2025 για το κράτος δικαίου, αξιοποιώντας περαιτέρω τις παρατηρήσεις των συμφεροντούχων του επιχειρηματικού τομέα και διασφαλίζοντας την ασφάλεια δικαίου και ένα προβλέψιμο περιβάλλον στο οποίο οι επιχειρήσεις μπορούν να προωθήσουν την οικονομική ανάπτυξη της ΕΕ. 

Ο ουσιαστικός ρόλος της έκθεσης στην προώθηση των μεταρρυθμίσεων, τη στήριξη της χρηστής διακυβέρνησης και τη διασφάλιση της προληπτικής αντιμετώπισης των προκλήσεων στον τομέα του κράτους δικαίου αντικατοπτρίζεται επίσης στην πρόταση της Επιτροπής για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο.

Έκθεση του 2026 για το κράτος δικαίου — Ανακοίνωση και κεφάλαια ανά χώρα

Μεθοδολογία

Η αξιολόγηση που περιλαμβάνεται στα κεφάλαια ανά χώρα εκπονήθηκε σύμφωνα με τη μεθοδολογία, όπως αυτή επικαιροποιήθηκε τελευταία το 2022, κατόπιν συζήτησης με τα κράτη μέλη, και με σκοπό να αποτυπωθεί η συμπερίληψη συστάσεων στην έκθεση. Τα κεφάλαια ανά χώρα δεν αποσκοπούν στην εξαντλητική καταγραφή όλων των θεμάτων που αφορούν το κράτος δικαίου σε κάθε χώρα, αλλά στην παρουσίαση των σημαντικών εξελίξεων από την προηγούμενη έκδοση, που δημοσιεύτηκε τον Ιούλιο του 2025. Η αξιολόγηση αναφέρεται σε απαιτήσεις του δικαίου της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που απορρέουν από τη νομολογία του ΔΕΕ. Επιπλέον, οι συστάσεις και οι γνώμες του Συμβουλίου της Ευρώπης παρέχουν ένα χρήσιμο πλαίσιο αναφοράς για σχετικά πρότυπα και βέλτιστες πρακτικές.  

Η έκθεση για το κράτος δικαίου είναι το αποτέλεσμα στενής συνεργασίας και διαλόγου με τις εθνικές αρχές και βασίζεται σε στοιχεία από διάφορες πηγές, καθώς και στη συγκέντρωση δεδομένων από την ίδια την Επιτροπή. Όλα τα κράτη μέλη και οι χώρες που συμμετέχουν στη διαδικασία διεύρυνσης κλήθηκαν να συμβάλουν στη διαδικασία, να παράσχουν γραπτές παρατηρήσεις και να συμμετάσχουν σε ειδικές επισκέψεις στις χώρες που πραγματοποιήθηκαν από τον Ιανουάριο ως τον Μάρτιο του 2026. Για τις εν λόγω επισκέψεις στις χώρες, η Επιτροπή διοργάνωσε περισσότερες από 600 συναντήσεις με εθνικές αρχές, ανεξάρτητους φορείς και συμφεροντούχους, συμπεριλαμβανομένων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (το λεπτομερές χρονοδιάγραμμα των επισκέψεων στις χώρες παρατίθεται στην ενότητα «Έγγραφα» κατωτέρω). Επιπλέον, σε πολιτικό επίπεδο, η Επιτροπή συζήτησε την έκθεση με τις εθνικές αρχές και τις κυβερνήσεις, καθώς και με εκπροσώπους των εθνικών κοινοβουλίων. Πριν από την έγκριση της εν λόγω έκθεσης, δόθηκε στις εθνικές αρχές η δυνατότητα να παράσχουν επικαιροποιημένα στοιχεία για το κεφάλαιο που αφορά τη χώρα τους. Η εγκριθείσα έκθεση χρησιμεύει ως βάση για τις επακόλουθες συζητήσεις της Επιτροπής με τις εθνικές κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια. 

Το δίκτυο εθνικών σημείων επαφής για το κράτος δικαίου που δημιουργήθηκε το 2020 με σκοπό να βοηθήσει στη δημιουργία του κύκλου για το κράτος δικαίου, συνέχισε να λειτουργεί ως διαρκής δίαυλος επικοινωνίας με τα κράτη μέλη για την προετοιμασία της έκθεσης, καθώς και για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. Από το 2024 οι τέσσερις χώρες που συμμετέχουν στη διαδικασία διεύρυνσης συμμετέχουν ως παρατηρήτριες σε αυτό το δίκτυο.   

Έκθεση του 2026 για το κράτος δικαίου — Μεθοδολογία

Παρατηρήσεις των κρατών μελών και των χωρών που συμμετέχουν στη διαδικασία διεύρυνσης

Όλα τα κράτη μέλη κλήθηκαν να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με σημαντικές εξελίξεις, κυρίως μετά την έκδοση της έκθεσης του 2025 για το κράτος δικαίου, βάσει επικαιροποιημένου ερωτηματολογίου που συζητήθηκε με τα κράτη μέλη. Οι παρατηρήσεις διαρθρώθηκαν γύρω από τους τέσσερις πυλώνες που καλύπτονται από την έκθεση —το σύστημα απονομής δικαιοσύνης, το πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς, την πολυφωνία και την ελευθερία των μέσων μαζικής επικοινωνίας και άλλα θεσμικά ζητήματα σχετικά με το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών— και παρασχέθηκαν με βάση συμφωνημένο υπόδειγμα. Οι γραπτές παρατηρήσεις συμπληρώθηκαν από ανταλλαγές απόψεων κατά τη διάρκεια των επισκέψεων στις χώρες, ενίοτε συνοδευόμενες από περαιτέρω γραπτές πληροφορίες ή πρόσθετες συναντήσεις. Οι χώρες που συμμετέχουν στη διαδικασία διεύρυνσης παρείχαν επίσης γραπτές παρατηρήσεις, συμπληρώνοντας τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας διεύρυνσης.  

Έκθεση του 2026 για το κράτος δικαίου — παρατηρήσεις των κρατών μελών.

Στοχευμένη διαβούλευση με τους συμφεροντούχους

Στο πλαίσιο της κατάρτισης της έκθεσης του 2026 για το κράτος δικαίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τους συμφεροντούχους να υποβάλουν γραπτές παρατηρήσεις μέσω στοχευμένης διαβούλευσης με τους συμφεροντούχους, η οποία διήρκεσε από τις 4 Δεκεμβρίου 2025 έως τις 23 Ιανουαρίου 2026. Η διαβούλευση αυτή οδήγησε σε περίπου 280 οριζόντιες και ειδικές ανά χώρα παρατηρήσεις από διάφορους συμφεροντούχους, συμπεριλαμβανομένων οργανισμών της ΕΕ, ευρωπαϊκών δικτύων, εθνικών και ευρωπαϊκών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, συμφεροντούχων του επιχειρηματικού τομέα και επαγγελματικών ενώσεων, καθώς και διεθνών και ευρωπαϊκών οργανώσεων. Επιπλέον, το Συμβούλιο της Ευρώπης και η Υπηρεσία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ παρείχαν επισκόπηση των πρόσφατων γνωμοδοτήσεων και εκθέσεών του. Οι πληροφορίες που προέκυψαν από τη διαβούλευση αυτή τροφοδότησαν την αξιολόγηση της Επιτροπής με πραγματικά στοιχεία σχετικά με τις εξελίξεις σε εθνικό επίπεδο.  

Έκθεση του 2026 για το κράτος δικαίου — στοχευμένη διαβούλευση με τους συμφεροντούχους.