Dzieci w postępowaniach sądowych
Dzieci mogą brać udział w postępowaniach sądowych bezpośrednio, jako strona pozwana, ofiara, świadek, lub pośrednio, gdy podejmowane decyzje mają istotny wpływ na ich życie. Dzieje się tak w postępowaniach w sprawie rozwodu lub pieczy nad dzieckiem oraz w procedurach dotyczących migracji i ustalenia statusu.
We wszystkich przypadkach dzieci powinny czuć się swobodnie i bezpiecznie, aby móc skutecznie uczestniczyć w postępowaniu. Systemy sądowe w Europie muszą być dostosowane do szczególnych potrzeb dzieci i muszą respektować ich prawa.
Działania UE wspierające wymiar sprawiedliwości w respektowaniu praw i potrzeb dzieci
Aby wspierać systemy sądowe w dostosowaniu do potrzeb dzieci, Komisja Europejska przyjęła następujące dokumenty i działania:
- dyrektywa 2012/29/UE ustanawiająca normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw
- strategia UE w zakresie praw ofiar (2020–2025)
- dyrektywa 2016/800/UE w sprawie gwarancji procesowych dla dzieci będących podejrzanymi lub oskarżonymi w postępowaniu karnym
- europejska strategia szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości na lata 2021–2024, COM(2020) 713 final
- rozporządzenie Rady dotyczące jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej (2201/2003/WE),
- rozporządzenie Rady w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz współpracy w zakresie zobowiązań alimentacyjnych (4/2009/WE)
- rozległy dorobek prawny UE w dziedzinie migracji
- promowanie wytycznych Rady Europy z dnia 17 listopada 2010 r. w sprawie wymiaru sprawiedliwości przyjaznego dzieciom
- komunikat „Ochrona migrujących dzieci” z 2017 r.
- sfinansowanie stworzenia europejskiej sieci opieki.
Zobowiązania Komisji wyrażone w strategii UE na rzecz praw dziecka:
- zaproponowanie w 2022 r. horyzontalnej inicjatywy ustawodawczej wspierającej wzajemne uznawanie rodzicielstwa przez państwa członkowskie
- wkład w szkolenia pracowników wymiaru sprawiedliwości w zakresie praw dziecka i wymiaru sprawiedliwości przyjaznego dziecku, zgodnie z europejską strategią szkolenia kadr wymiaru sprawiedliwości na lata 2021–2024, w ramach Europejskiej Sieci Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości (EJTN), programów „Sprawiedliwość” i „Obywatele, Równość, Prawa i Wartości”, a także europejskiej platformy szkoleniowej unijnego portalu „e-Sprawiedliwość”
- wzmocnienie wdrażania wytycznych Komitetu Ministrów Rady Europy z 2010 r. w sprawie wymiaru sprawiedliwości przyjaznego dzieciom
- zapewnienie ukierunkowanego wsparcia finansowego na projekty ponadnarodowe i innowacyjne na rzecz ochrony migrujących dzieci w ramach nowego Funduszu Azylu, Migracji i Integracji (FAMI)
- wspieranie państw członkowskich w opracowywaniu skutecznych i realnych rozwiązań alternatywnych wobec zatrzymywania dzieci w procedurach migracyjnych.