Pakt dla czystego przemysłu

Główne elementy Paktu dla czystego przemysłu

Przystępna cenowo energia 

Przystępna cenowo energia ma zasadnicze znaczenie dla konkurencyjności. Aby obniżyć rachunki za energię dla przemysłu, przedsiębiorstw i gospodarstw domowych oraz jednocześnie wspierać przejście na gospodarkę niskoemisyjną, Komisja przyjęła plan działania na rzecz przystępnych cen energii, który ma na celu:

• przyspieszenie wprowadzania czystej energii i przyspieszenie elektryfikacji
• ukończenie budowy wewnętrznego rynku energii poprzez wprowadzenie fizycznych połączeń międzysystemowych
• wydajniejsze wykorzystanie energii i zmniejszenie zależności od importowanych paliw kopalnych.

Wzrost popytu na czyste produkty

W marcu 2026 r. Komisja przedstawiła Akt w sprawie przyspieszenia rozwoju przemysłu, którego celem jest zwiększenie popytu na niskoemisyjne technologie i produkty wytwarzane w Europie.

Akt wprowadza wymogi dotyczące oznaczenia „wyprodukowano w UE” oraz wymogi pod względem ograniczenia emisji w odniesieniu do zamówień publicznych i systemów wsparcia publicznego w kluczowych sektorach strategicznych.

Wprowadza też warunki dotyczące inwestycji o wartości co najmniej 100 mln euro, realizowanych przez firmy z krajów spoza UE, które kontrolują ponad 40 proc. światowych zdolności produkcyjnych w obszarach takich jak pojazdy elektryczne, akumulatory, fotowoltaika i surowce krytyczne. Aby uzyskać zatwierdzenie, takie inwestycje muszą tworzyć wysokiej jakości miejsca pracy, pobudzać innowacje i wzrost gospodarczy oraz generować rzeczywistą wartość w UE, a także być zgodne z wymogami stosowania materiałów miejscowego pochodzenia.

W 2026 r. Komisja dokona również przeglądu ram zamówień publicznych. Pozwoli to uwzględnić w zamówieniach publicznych UE dla sektorów strategicznych kryteria związane ze zrównoważonym rozwojem, odpornością i preferencyjnym traktowaniem produktów europejskich. 

Środki na czystą transformację

W ramach Paktu dla czystego przemysłu ponad 100 mld euro zostanie przeznaczone na wsparcie czystej produkcji w UE. Komisja do tej pory:

• ogłosiła specjalne zaproszenie do składania wniosków w ramach programu „Horyzont Europa” o wartości 450 mln euro w celu pobudzenia badań naukowych i innowacji w tych obszarach
• przyjęła nowe ramy pomocy państwa na potrzeby Paktu dla czystego przemysłu, aby przyspieszyć zatwierdzanie pomocy państwa na wprowadzanie energii ze źródeł odnawialnych, dekarbonizację przemysłu i zapewnienie wystarczających zdolności produkcyjnych w zakresie czystych technologii
• zmieniła rozporządzenia w sprawie InvestEU w celu zwiększenia kwoty gwarancji finansowych, które InvestEU może zapewnić w celu wsparcia inwestycji. Dzięki temu będzie można wygospodarować nawet 50 mld euro na wdrożenie czystych technologii, rozwiązań w zakresie czystej mobilności i ograniczenia ilości odpadów.

Komisja wzmocni Fundusz Innowacyjny i zaproponuje utworzenie Banku Dekarbonizacji Przemysłu, którego celem będzie wygenerowanie 100 mld euro w oparciu o dostępne środki z Funduszu Innowacyjnego, dodatkowe dochody pochodzące z niektórych części systemu handlu uprawnieniami do emisji oraz aktualizację programu InvestEU.

Obieg zamknięty i dostęp do surowców 

Surowce krytyczne mają zasadnicze znaczenie dla przemysłu europejskiego. UE musi zapewnić dostęp do takich surowców i zmniejszyć zależność od nierzetelnych dostawców. Włączenie obiegu zamkniętego do strategii dekarbonizacji ma zasadnicze znaczenie dla jak najlepszego wykorzystania ograniczonych zasobów UE. W tym celu Komisja zamierza: 

• ustanowić mechanizm umożliwiający europejskim przedsiębiorstwom zrzeszanie się i agregowanie popytu na surowce krytyczne
• ustanowić unijne centrum surowców krytycznych, aby dokonywać wspólnego zakupu surowców w imieniu zainteresowanych przedsiębiorstw, co przyniesie korzyści skali i zapewni możliwość negocjowania lepszych cen i warunków
• przyjąć w 2026 r. akt w sprawie gospodarki o obiegu zamkniętym, aby przyspieszyć transformację w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym i zapewnić efektywne i wykorzystanie surowców rzadkich, zmniejszyć globalną zależność Europy i stworzyć wysokiej jakości miejsca pracy. Celem jest, aby do 2030 r. 24 proc. surowców pochodziło z obiegu zamkniętego. 

Działania na skalę globalną 

Obecnie UE bardziej niż kiedykolwiek wcześniej potrzebuje wiarygodnych partnerów na arenie międzynarodowej. UE jest już stroną wielu umów handlowych i zamierza podpisać nowe, oprócz tego Komisja:

• wzmocniła mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2, tj. unijny system służący do ustalania uczciwej ceny za emisje dwutlenku węgla, które mają miejsce podczas produkcji towarów wysokoemisyjnych
• przedstawiła nową globalną wizję UE w zakresie klimatu i energii, w której określono, w jaki sposób UE może kształtować czystą i odporną globalną transformację
• zainaugurowała czyste partnerstwa handlowo-inwestycyjne, aby umożliwić dywersyfikację łańcuchów dostaw i zawieranie wzajemnie korzystnych umów. Pierwsze takie partnerstwo zawarto z Republiką Południowej Afryki.

Komisja zamierza również zapewnić europejskiemu przemysłowi bezpieczeństwo gospodarcze i odporność, zwłaszcza w obliczu globalnej konkurencji i niepewnej sytuacji geopolitycznej, za pomocą szeregu instrumentów ochrony handlu i innych.

Umiejętności i wysokiej jakości miejsca pracy 

Pracownicy w UE muszą posiadać umiejętności niezbędne do przejścia na gospodarkę niskoemisyjną, w tym umiejętności w zakresie czystych technologii, cyfryzacji i przedsiębiorczości.  

W związku z tym Komisja ustanowiła tzw. unię umiejętności mającą na celu inwestowanie w pracowników, rozwijanie ich umiejętności i tworzenie miejsc pracy wysokiej jakości.  

Z programu Erasmus+ aż do 90 mln euro przeznaczone zostanie na ulepszenie programów kształcenia i szkolenia w celu rozwoju wykwalifikowanej i zdolnej do adaptacji siły roboczej oraz rozwiązania problemu niedoboru wykwalifikowanych pracowników w kluczowych sektorach. 

Pakt dla czystego przemysłu skoncentruje się również na horyzontalnych czynnikach wpływających na konkurencyjność gospodarki, czyli:  

• ograniczeniu biurokracji  
• pełnym wykorzystaniu skali jednolitego rynku  
• promowaniu wysokiej jakości miejsc pracy
• lepszej koordynacji polityki na szczeblu unijnym i krajowym.