Clean Industrial Deal

Belangrijkste aspecten van de Clean Industrial Deal

Betaalbare energie 

Betaalbare energie ligt ten grondslag aan concurrentievermogen. Om de energiekosten voor de industrie, bedrijven en huishoudens te verlagen en tegelijkertijd de overgang naar een koolstofarme economie te bevorderen, heeft de Commissie het actieplan voor betaalbare energie aangenomen, met als doel:

• de uitrol van schone energie, en daarmee de elektrificatie, te versnellen
• de interne energiemarkt te voltooien met fysieke interconnecties
• te zorgen voor een efficiënter energiegebruik en minder afhankelijkheid van ingevoerde fossiele brandstoffen

De vraag naar schone producten stimuleren

In maart 2026 presenteerde de Commissie de wetgeving voor een industrieaccelerator om de vraag naar koolstofarme, in Europa vervaardigde technologieën en producten te vergroten.

De wetgeving introduceert “Made in EU”-vereisten en eisen voor koolstofarme productie voor overheidsopdrachten en overheidssteunregelingen in belangrijke strategische sectoren.

De wetgeving bevat ook voorwaarden voor investeringen van ten minste 100 miljoen euro in strategische sectoren door ondernemingen uit een derde land dat meer dan 40 % van de wereldwijde productiecapaciteit in handen heeft op gebieden als elektrische voertuigen, batterijen, zonne-energie en belangrijke grondstoffen. Dergelijke investeringen moeten hoogwaardige banen creëren, innovatie en groei stimuleren, reële waarde in de EU genereren en de eisen inzake lokale content naleven.

In 2026 zal de Commissie ook het kader voor overheidsopdrachten herzien door daar duurzaamheid, veerkracht en Europese oorsprong in op te nemen als voorkeurscriteria bij overheidsopdrachten voor strategische sectoren. 

Financiering van de schone transitie

In het kader van de Clean Industrial Deal zal meer dan 100 miljard euro worden vrijgemaakt om schone productie in de EU te ondersteunen. De Commissie heeft reeds:

• een specifieke oproep in het kader van Horizon Europa ten belope van 450 miljoen euro gedaan om onderzoek en innovatie op deze gebieden te stimuleren;
• een nieuw kader voor staatssteun van de Clean Industrial Deal vastgesteld om sneller staatssteun te kunnen goedkeuren voor hernieuwbare energie, industriële decarbonisatie en productiecapaciteit voor schone technologie;
• de InvestEU-verordening herzien om het bedrag aan financiële garanties te verhogen dat InvestEU ter ondersteuning van investeringen kan verstrekken. Dit zal vervolgens tot 50 miljard euro opbrengen voor de uitrol van schone technologie, schone mobiliteit en afvalvermindering.

De Commissie zal het Innovatiefonds versterken en een bank voor industriële decarbonisatie voorstellen, met als doel 100 miljard euro aan financiering aan te trekken, op basis van de beschikbare middelen in het Innovatiefonds, aanvullende opbrengsten uit delen van het ETS en de herziening van InvestEU.

Circulariteit en toegang tot grondstoffen 

Kritieke grondstoffen zijn van cruciaal belang voor onze industrie. De EU heeft veilige toegang tot die grondstoffen nodig en moet minder afhankelijk worden van onbetrouwbare leveranciers. Om de beperkte middelen van de EU optimaal te benutten, is het van groot belang dat we circulariteit in onze decarbonisatiestrategie integreren. De Commissie zal: 

• een mechanisme opzetten waarmee Europese bedrijven kunnen samenkomen en hun vraag naar kritieke grondstoffen kunnen bundelen;
• een EU-centrum voor kritieke grondstoffen creëren, om gezamenlijk grondstoffen aan te kopen namens geïnteresseerde bedrijven, hetgeen schaalvoordelen zal opleveren en tot betere prijzen en voorwaarden zal leiden als gevolg van een sterkere onderhandelingspositie;
• in 2026 wetgeving op het gebied van circulaire economie voorstellen om de circulaire transitie te versnellen en ervoor te zorgen dat schaarse materialen efficiënt worden gebruikt en hergebruikt, om onze mondiale afhankelijkheid te verminderen en om hoogwaardige banen te creëren. Het doel is dat 24 % van de materialen tegen 2030 circulair is. 

Wereldwijd optreden 

Meer dan ooit heeft de EU betrouwbare partners op het wereldtoneel nodig. In aanvulling op bestaande en nieuwe handelsovereenkomsten heeft de Commissie:

• het mechanisme voor koolstofgrenscorrectie (het instrument van de EU om een eerlijke prijs te bepalen voor de koolstof die bij de productie van koolstofintensieve goederen wordt uitgestoten) versterkt;
• de nieuwe mondiale klimaat- en energievisie van de EU gepresenteerd om te schetsen hoe de EU vorm kan geven aan een wereldwijde schone en veerkrachtige transitie;
• partnerschappen voor schone handel en investeringen gesloten om de toeleveringsketens te diversifiëren en wederzijds voordelige afspraken te maken; het eerste partnerschap was met Zuid-Afrika.

De Commissie gaat er ook op toezien dat de industrie van de EU economisch veilig en veerkrachtig is ten opzichte van de wereldwijde concurrentie en geopolitieke onzekerheden, door middel van een reeks handelsbeschermings- en andere instrumenten.

Vaardigheden en hoogwaardige banen 

De beroepsbevolking van de EU moet over de nodige vaardigheden beschikken om de transitie naar een koolstofarme economie te ondersteunen, waaronder vaardigheden op het gebied van schone technologieën, digitalisering en ondernemerschap.  

De Commissie heeft een vaardigheidsunie tot stand gebracht, waarmee wordt geïnvesteerd in werknemers, vaardigheden worden ontwikkeld en hoogwaardige banen worden gecreëerd.  

Erasmus+ zal de onderwijs- en opleidingsprogramma’s versterken om voor geschoolde en flexibele arbeidskrachten te zorgen en zal tekorten aan vaardigheden in belangrijke sectoren aanpakken, met tot 90 miljoen euro aan financiering. 

In de Clean Industrial Deal zal de nadruk ook liggen op horizontale stimulansen voor een concurrerende economie:  

• minder bureaucratie;  
• volledige benutting van de omvang van de eengemaakte markt;  
• bevordering van hoogwaardige banen;
• betere beleidscoördinatie op EU- en nationaal niveau.