Państwo prawa to ustrój, w którym wymiar sprawiedliwości jest niezależny, obowiązują i są egzekwowane przepisy antykorupcyjne, panuje wolność i pluralizm mediów, a mechanizmy kontroli i równowagi chronią prawa obywateli i podtrzymują ich zaufanie do instytucji publicznych i demokracji. Praworządność gwarantuje także pewność prawa, która sprzyja inwestycjom, konkurencyjności i wzrostowi gospodarczemu. Podobnie jak w poprzednich latach sprawozdanie Komisji Europejskiej na temat praworządności z 2026 r. przedstawia stan praworządności w całej UE, a także w czterech potencjalnych państwach członkowskich UE: Albanii, Czarnogórze, Macedonii Północnej i Serbii.
Ogólnie ze sprawozdania wynika, że sytuacja zmienia się na lepsze. Wiele krajów UE przeprowadziło lub przeprowadza znaczące reformy, co świadczy o stałych postępach. Chociaż niektóre wyzwania nadal się utrzymują, a postępy są nierównomierne, sprawozdanie i zawarte w nim zalecenia nadal pobudzają reformy i zmiany we wszystkich monitorowanych krajach.
Najważniejsze ustalenia
Systemy wymiaru sprawiedliwości
Przez ostatni rok wiele państw członkowskich zrobiło postępy we wdrażaniu reform wymiaru sprawiedliwości. Najważniejsze zmiany to: zwiększenie niezależności rad sądownictwa, dodatkowe zabezpieczenia dotyczące powoływania sędziów i prowadzenia postępowań dyscyplinarnych oraz zwiększenie autonomii prokuratury.
Walka z korupcją
Wszystkie kraje UE wprowadzają obecnie, z pomocą Komisji, nową dyrektywę UE w sprawie zwalczania korupcji, która stanowi ramy prawne służące zapobieganiu korupcji w UE, jej wykrywaniu i karaniu winnych.
Wiele krajów UE opracowało również nowe strategie antykorupcyjne i zwiększyło swoje zdolności instytucjonalne w zakresie zwalczania korupcji.
Wolność i pluralizm mediów
W krajach UE trwają reformy mające na celu dostosowanie przepisów krajowych do europejskiego aktu o wolności mediów.
Szereg krajów UE wzmacnia niezależne funkcjonowanie i finansowanie mediów publicznych oraz zapewnia uczciwość i przejrzystość przydziału środków na reklamy państwowe.
Bezpieczeństwo dziennikarzy pozostaje priorytetem Komisji, która aktualizuje swoje zalecenie w sprawie bezpieczeństwa dziennikarzy.
Wiele krajów UE podejmuje konkretne działania, aby rozwiązać problem strategicznych powództw zmierzających do stłumienia debaty publicznej (tzw. SLAPP), a Komisja współpracuje z nimi, wspierając je w transpozycji i wdrożeniu dyrektywy w sprawie przeciwdziałania SLAPP.
Instytucjonalne mechanizmy kontroli i równowagi
W niektórych krajach UE utrzymują się niedociągnięcia dotyczące nadmiernego stosowania nadzwyczajnych procedur ustawodawczych i braku zaangażowania zainteresowanych stron.
Wiele krajów nadal zapewnia sprzyjające i wspierające ramy dla społeczeństwa obywatelskiego oraz kontynuuje starania na rzecz dalszej poprawy warunków działania takich organizacji. Mimo to organizacje społeczeństwa obywatelskiego z niektórych krajów UE zgłaszają, że w niektórych krajach UE istnieją problemy, między innymi ograniczenia dotyczące finansowania oraz pokojowych zgromadzeń.
W sprawozdaniu podkreślono, że praworządność we wszystkich tych sektorach ma wpływ na funkcjonowanie jednolitego rynku i środowisko operacyjne dla przedsiębiorstw.
Komisja wzywa kraje UE do podjęcia wyzwań wskazanych w tegorocznym sprawozdaniu i jest gotowa wspierać wdrażanie zaleceń.
Więcej informacji
Sprawozdanie na temat praworządności 2026
Badanie Eurobarometr Flash 584 na temat wyzwań i priorytetów UE
- Data publikacji
- 17 lipca 2026
- Autor
- Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji Społecznej