Een goed werkende rechtsstaat betekent dat we beschikken over onafhankelijke rechtsstelsels, doeltreffende regels tegen corruptie, vrije en pluralistische media en sterke controles en waarborgen, die onze rechten beschermen en ervoor zorgen dat we kunnen vertrouwen op de overheidsinstellingen en democratie. Ook biedt de rechtsstaat rechtszekerheid, wat goed is voor investeringen, het concurrentievermogen en de economische groei. Net als in voorgaande jaren laat het verslag over de rechtsstaat 2026 van de Europese Commissie zien hoe het gaat met de rechtsstaat in de hele EU en in vier kandidaat-lidstaten: Albanië, Montenegro, Noord-Macedonië en Servië.
Over het algemeen blijkt uit het verslag dat de landen grotendeels op de goede weg zijn. In veel EU-landen is verdere vooruitgang geboekt en zijn er grote hervormingen doorgevoerd of op komst. Hoewel er uitdagingen blijven bestaan en de vooruitgang niet overal even snel gaat, blijven het verslag en de aanbevelingen daarin hervorming en verandering stimuleren in alle betrokken landen.
Belangrijkste resultaten
Rechtsstelsels
Veel EU-landen hebben het afgelopen jaar vooruitgang geboekt op het gebied van justitiële hervormingen. Er zijn bijvoorbeeld maatregelen genomen voor het vergroten van de onafhankelijkheid van de raden voor de rechtspraak, aanvullende waarborgen voor de benoeming van rechters en tuchtprocedures, en het versterken van de autonomie van openbare ministeries.
Corruptiebestrijding
Alle EU-landen voeren nu, met de steun van de Commissie, de nieuwe EU-richtlijn voor corruptiebestrijding in. Deze richtlijn bevat een kader om corruptie in de EU te voorkomen, op te sporen en te bestraffen.
Verschillende EU-landen hebben ook nieuwe strategieën voor corruptiebestrijding ontwikkeld en gewerkt aan meer capaciteit voor corruptiebestrijding.
Vrijheid en verscheidenheid van de media
In de EU-landen worden hervormingen doorgevoerd om de nationale wetgeving af te stemmen op de Europese verordening mediavrijheid.
Verschillende EU-landen versterken de onafhankelijke werking en financiering van publieke media. Ook zorgen ze voor billijkheid en transparantie bij de toewijzing van overheidsreclame.
De veiligheid van journalisten blijft een prioriteit van de Commissie, die momenteel haar aanbeveling over de veiligheid van journalisten actualiseert.
Veel EU-landen nemen concrete maatregelen om strategische rechtszaken tegen publieke participatie (SLAPP’s) aan te pakken. De Commissie blijft met hen samenwerken om de omzetting en uitvoering van de anti-SLAPP-richtlijn te ondersteunen.
Institutionele controles en waarborgen
In sommige EU-landen blijven tekortkomingen bestaan in verband met een overmatig gebruik van noodwetgevingsprocedures en een gebrek aan betrokkenheid van belanghebbenden.
Veel EU-landen blijven ervoor zorgen dat maatschappelijke organisaties goed hun werk kunnen doen en zetten zich in om het werkklimaat verder te verbeteren. In verschillende EU-landen blijft het maatschappelijk middenveld echter problemen aankaarten, waaronder beperkingen voor de financiering en vreedzame vergadering.
In het verslag is ook aandacht voor de impact van de rechtsstaat op de werking van de interne markt en het ondernemingsklimaat.
De Commissie vraagt de EU-landen de vastgestelde uitdagingen aan te pakken en staat klaar om de uitvoering van de aanbevelingen te ondersteunen.
Meer informatie
Verslag over de rechtsstaat 2026
Flash Eurobarometer 584: Uitdagingen en prioriteiten van de EU
- Datum publicatie
- 17 juli 2026
- Auteur
- Directoraat-generaal Communicatie