Przejdź do treści głównej

Lepsze stanowienie prawa: dlaczego to ważne i jak to osiągnąć

Przyjmowane dziś przez UE strategie polityczne i przepisy będą wpływać na życie Europejczyków i funkcjonowanie przedsiębiorstw przez kolejne dziesięciolecia. Program lepszego stanowienia prawa zapewnia kształtowanie przepisów unijnych w przejrzysty sposób, w oparciu o fakty i przy uwzględnieniu opinii osób, których przepisy te mogą dotyczyć. Komisja stale ocenia i udoskonala przepisy UE, skupiając się na kwestiach o największym znaczeniu.

Cele Programu lepszego stanowienia prawa

  • podejmowanie przez UE działań w oparciu o fakty
  • uproszczenie i ulepszenie przepisów UE
  • zaangażowanie obywateli, przedsiębiorstw i zainteresowanych stron w proces decyzyjny

Jakie kroki podejmuje Komisja?

Komisja Europejska odpowiada za planowanie, przygotowywanie i przedstawianie projektów nowych unijnych przepisów i strategii politycznych. Prace te prowadzone są zgodnie z rocznym programem prac Komisji. Przy przedkładaniu projektów aktów prawnych Komisja dokonuje oceny ich potencjalnych skutków. Prognozowanie strategiczne jest kluczowym elementem tworzenia przyszłościowych strategii politycznych we wszystkich sektorach, ze szczególnym uwzględnieniem wyzwań ekologicznych, cyfrowych, geopolitycznych i społeczno-gospodarczych.

Komisja jest również odpowiedzialna za ocenę przepisów UE i w razie potrzeby proponowanie ulepszeń. Monitoruje także wdrażanie i stosowanie przepisów w państwach członkowskich.

Aby wspierać ożywienie gospodarcze w Europie, szczególnie istotne jest jak najprzejrzystsze i najskuteczniejsze stanowienie prawa:

BR-Removing-Icon
Usunięcie biurokracji i przeszkód spowalniających inwestycje i budowanie infrastruktury XXI w. przy współpracy z państwami członkowskimi, regionami, przedstawicielami władzy lokalnej i najważniejszymi zainteresowanymi stronami.
BR-Simplifiying-icon
Ułatwienie konsultacji publicznych przez wprowadzenie tzw. jednego zaproszenia do zgłaszania uwag w ulepszonej wersji portalu „Wyraź swoją opinię”. Oznacza to, że opinie na temat planów działania i wstępnych ocen skutków będą zazwyczaj łączone z kwestionariuszem.
BR-Introducing-icon
Wprowadzenie zasady „jedno więcej – jedno mniej” w celu zminimalizowania obciążeń dla obywateli i przedsiębiorstw, dzięki zwracaniu specjalnej uwagi na skutki i koszty stosowania przepisów, szczególnie w odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw. Zasada ta gwarantuje, że wprowadzeniu każdych nowych obciążeń towarzyszy usunięcie równorzędnych obciążeń w tej samej dziedzinie polityki.
BR-Mainstreaming-icon
Włączenie w główny nurt celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, by zagwarantować, że wnioski ustawodawcze przyczynią się do realizacji agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030.
Improving
Poprawa sposobu, w jaki lepsze stanowienie prawa uwzględnia i wspiera cele dotyczące zrównoważonego rozwoju i transformacji cyfrowej.
BR-Integrating-icon
Włączenie prognozy strategicznej w kształtowanie polityki, aby zapewnić odpowiednie dostosowania do wymogów przyszłości, np. poprzez uwzględnienie pojawiających się głównych trendów w kontekście środowiskowym, cyfrowym, geopolitycznym i społeczno-ekonomicznym.

Wysiłki Komisji na rzecz lepszego stanowienia prawa zostały uznane na arenie międzynarodowej przez OECD.

Więcej informacji o cyklu kształtowania polityki i stanowienia prawa w UE

EU policy and law-making cycle

Wyraź swoją opinię – podziel się swoimi poglądami i pomysłami

Od 2015 r. Komisja gromadzi – na wszystkich etapach procesu kształtowania polityki i przepisów – materiały dowodowe i informacje zwrotne pochodzące od obywateli, przedsiębiorstw i zainteresowanych stron. W portalu „Wyraź swoją opinię” można podzielić się swoimi poglądami i pomysłami na temat inicjatyw Komisji we wszystkich obszarach polityki. Można subskrybować powiadomienia dotyczące kolejnych etapów procesu kształtowania prawa – od tworzenia inicjatyw po przyjęcie przepisów.

Twoje zdanie jest ważne

Udział obywateli, przedsiębiorstw i zainteresowanych stron ma rzeczywisty wpływ na politykę UE. Ich uwagi pomogły ulepszyć wiele ważnych inicjatyw Komisji, takich jak europejska inicjatywa obywatelska, Europejski Korpus Solidarności, wspólna polityka rolna czy też wytyczne dotyczące efektywności energetycznej budynków.

Zobacz, w jaki sposób proces konsultacji pomógł w kształtowaniu prawodawstwa

Uproszczenie prawa UE

Komisja przeprowadza ocenę efektywności obowiązujących przepisów unijnych i w razie potrzeby dokonuje ich aktualizacji.

  • W 2012 r. ustanowiono program sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT), który ma na celu uproszczenie prawa UE i zredukowanie obciążeń regulacyjnych bez uszczerbku dla zamierzonych wyników.
  • Platforma ds. dostosowania się do wymogów przyszłości – grupa ekspertów wysokiego szczebla, w której skład wchodzą przedstawiciele państw członkowskich, Komitetu Regionów, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz zainteresowanych podmiotów reprezentujących społeczeństwo obywatelskie, organizacje przedsiębiorstw i organizacje pozarządowe. Platforma wspiera Komisję w ulepszaniu prawa UE. W tym celu przedstawia jej opinie na temat możliwości uproszczenia, zmniejszenia obciążeń i modernizacji obowiązujących przepisów UE. W portalu „Wyraź swoją opinię: Upraszczamy!” każdy może przedstawić propozycje uproszczenia obowiązujących przepisów UE.
  • Oceny, w tym oceny adekwatności, służą do sprawdzenia, czy unijne przepisy, polityki i programy finansowania przynoszą spodziewane rezultaty przy minimalnych kosztach.

Co roku Komisja przedstawia przegląd swoich działań na rzecz uproszczenia i zmniejszenia obciążeń w ramach corocznego badania obciążenia. Regularnie monitoruje również postępy w realizacji programu REFIT za pomocą tablicy wyników.

Zapewnianie jakości

Zestaw instrumentów i wskazówek służących lepszemu stanowieniu prawa ma dostarczyć służbom Komisji Europejskiej konkretne wytyczne podczas opracowywania nowych inicjatyw i wniosków ustawodawczych, jak również podczas oceniania obowiązujących przepisów i zarządzania nimi.

W 2015 r. Komisja ustanowiła Radę ds. Kontroli Regulacyjnej – niezależny organ, w którego skład wchodzą pracownicy Komisji i eksperci spoza Komisji. Rada ds. Kontroli Regulacyjnej dokonuje przeglądu ocen skutków i wybranych ocen. Rada publikuje roczne sprawozdania, w których podsumowuje podjęte przez siebie działania.

Bardziej konsekwentne stosowanie zasad pomocniczości i proporcjonalności

Zasady pomocniczości i proporcjonalności stanowią podstawę traktatów UE i są systematycznie stosowane w odniesieniu do wniosków ustawodawczych Komisji.

Zgodnie z zasadą pomocniczości Komisja powinna interweniować tylko wtedy, gdy jest to konieczne i gdy ma to przynieść wyraźne korzyści w stosunku do środków podejmowanych na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym. Z wyjątkiem przypadków, w których UE posiada wyłączne kompetencje, działania na szczeblu europejskim nie powinny być podejmowane, chyba że są bardziej skuteczne niż działania podejmowane na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym. Do wszystkich politycznie wrażliwych i ważnych inicjatyw, którym towarzyszy ocena skutków, dołącza się tabelę oceny zgodności z zasadą pomocniczości.

Zasada proporcjonalności dotyczy głównie finansowych i administracyjnych skutków proponowanych przepisów prawnych – służy zagwarantowaniu, że działania regulacyjne nie będą wykraczały poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów ustawodawczych i politycznych. Każdy taki skutek musi być ograniczony do minimum i proporcjonalny do postawionych celów politycznych. Dla Komisji oznacza to realizację ambitnej polityki UE w możliwie najprostszy i najtańszy sposób, a także unikanie wprowadzania zbędnych formalności administracyjnych.

Współpraca między instytucjami UE

Usprawnienie stanowienia prawa UE jest wspólnym celem i obowiązkiem wszystkich instytucji UE i państw członkowskich. Najlepszym sposobem na usprawnienie procesu stanowienia prawa UE i osiągnięcie lepszych wyników jest ściślejsza współpraca Parlamentu Europejskiego, Rady Unii Europejskiej i Komisji Europejskiej w nadchodzących latach.

Mając na uwadze możliwości i wyzwania, które pojawiają się na drodze do trwałego wychodzenia z kryzysu, szczególnie istotne jest jak najskuteczniejsze stanowienie prawa z myślą o potrzebach w przyszłości. Skuteczne stosowanie, wdrażanie i egzekwowanie prawa UE jest priorytetem Komisji pod przewodnictwem Ursuli von der Leyen. Komisja może określić wyłącznie koszty i oszczędności wynikające z jej wniosków ustawodawczych. Poprawki wprowadzane do wniosków w toku negocjacji z Parlamentem Europejskim i Radą mogą znacznie zmienić skutki przepisów UE odczuwane przez osoby fizyczne i przedsiębiorstwa. W związku z tym Komisja z zadowoleniem przyjęłaby wznowienie dialogu politycznego w celu omówienia pomysłów, tak aby wszystkie strony mogły wypełnić swoje zobowiązania wynikające z Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa.

Zgodnie z polityką przejrzystości danych Komisja będzie stopniowo udostępniać publicznie swoje wewnętrzne bazy danych i repozytoria. Komisja podejmie współpracę z Parlamentem Europejskim i Radą w celu utworzenia wspólnego rejestru dowodowego, tj. wspólnego portalu legislacyjnego, dzięki któremu każda osoba zainteresowana kwestią kształtowania polityki UE będzie mogła w łatwy sposób znaleźć wszystkie informacje stanowiące podstawę danej inicjatywy.

Międzynarodowa współpraca w zakresie regulacji

UE opiera swoje działanie na wspólnie uzgodnionych zasadach. Aby zasady te funkcjonowały, państwa członkowskie muszą je w pełni wdrożyć i egzekwować w odpowiednim czasie. Państwa członkowskie muszą następnie zapewnić właściwe stosowanie i egzekwowanie przepisów, ponieważ ich nieegzekwowanie wiąże się z kosztami dla obywateli i przedsiębiorstw.

Skuteczne stosowanie, wdrażanie i egzekwowania prawa Unii jest priorytetem dla Komisji pod przewodnictwem Ursuli von der Leyen. Zgodnie z zapowiedzią zawartą w wytycznych politycznych przewodniczącej von der Leyen Komisja będzie nadal ukierunkowywać i wspierać państwa członkowskie w ich działaniach na rzecz transpozycji dyrektyw, wdrażania rozporządzeń i właściwego stosowania przepisów UE. W ramach prowadzonych przez siebie kontroli zgodności Komisja sprawdza, w jaki sposób państwa członkowskie transponują przepisy UE do przepisów krajowych. Aby zapewnić skuteczny dialog na etapie transpozycji, Komisja polega na państwach członkowskich w zakresie jasnych i precyzyjnych informacji na temat przepisów krajowych.

W przyszłości Komisja zamierza przeprowadzić przegląd swoich działań w zakresie nadzoru i egzekwowania prawa, aby upewnić się, że są one w stanie zapewnić funkcjonowanie prawa Unii w praktyce.

Dokumenty

Więcej informacji

Aktualności

BR-Simplifiying-icon

Improve public consultations by introducing a single ‘Call for Evidence’ translated in all languages, on the revamped Have Your Say portal. The approach combines the feedback on roadmaps and inception impact assessments with the questionnaire of public consultations into one.

BR-Introducing-icon

Strengthening the Commission’s efforts to simplify EU rules and reduce unnecessary burdens, while achieving the benefits of legislation (REFIT programme) and by introducing the ‘one in, one out’ approach. This principle means that newly introduced burdens are offset by removing equivalent burdens in the same policy area. The Commission carried out an one-in, one-out pilot project in the second half of 2021, with ten legislative proposals covering a broad range of policy areas, impacting different sectors and stakeholders, to test the approach, its methodology and the related calculations. Building on the lessons learnt from the pilot, the Commission is now implementing ‘one in, one out’, starting with the 2022 Commission work programme. The Commission has also committed to rationalise reporting requirements with a view to reducing them by 25%.

BR-Removing-Icon

Removing obstacles and red tape that slow down investments, by key stakeholders in the Fit for Future high level expert group.

BR-Mainstreaming-icon

Mainstreaming the United Nations’ Sustainable Development Goals, to ensure that all legislative proposals contribute to the 2030 sustainable development agenda.

Improving

Improving the way in which Better Regulation addresses and supports sustainability goals, in particular ‘do no significant harm’ and the digital transformation.

BR-Integrating-icon

Integrating strategic foresight into policymaking to ensure it is fit for the future, by for instance, taking into account emerging megatrends in the green, digital, geopolitical and socio-economic contexts.

The Commission’s Better Regulation practices are recognised internationally by the OECD, and considered advanced among OECD members.

Learn more about the EU policy and law-making cycle.

Have your say process

Have Your Say – share your views and ideas

The Commission has been seeking evidence and feedback from citizens, businesses, and stakeholders at all stages of the legislative and policymaking process since 2015.You can share your views and ideas on Commission initiatives across all policy areas on the Have Your Say portal. It is possible to sign up for notifications regarding new developments as initiatives take shape, including after the adoption of legislation.

You contribution makes a difference

Contributions from citizens, businesses and stakeholders make a real difference to EU policies. They have guided and improved the Commission’s work on several important initiatives, such as the European Citizens’ Initiative, the European Solidarity Corps, the Common Agricultural Policy and our Guidelines for the energy efficiency of buildings.

Find out how the consultation process helped shape legislation.

Simplifying EU laws

The Commission is assessing the performance of existing EU laws and making changes where necessary to keep them fit for purpose.

  • The Regulatory Fitness and Performance (REFIT) programme was established in 2012 to make EU law simpler and to reduce unnecessary costs of regulation while still achieving their objectives. Potential for simplification and burden reduction is always considered when legislation is evaluated and revised. All revisions of EU legislation are included under REFIT and aim to achieve burden reduction and simplification.
  • The Fit for Future Platform , replacing the REFIT platform, was set up in 2020. It is a high-level expert group composed of representatives of Member States, the Committee of the Regions, the European Economic and Social Committee and stakeholders representing civil society, business and non-governmental organisations. The Platform also works with the SME Envoys Network and the RegHub. The Platform issues opinions to the Commission with concrete suggestions on opportunities for simplification, burden reduction and modernisation of existing EU laws.
  • Anyone can propose suggestions for the simplification of existing EU laws through the Have Your Say: Simplify! portal.
  • Evaluations and fitness checks are used to assess whether EU laws, policies and funding programmes are delivering the expected results at minimum cost.

Every year, the Commission presents an overview of its efforts on simplification and burden reduction in the Annual Burden Survey. It also monitors regularly how simplification and burden reduction opportunities are considered throughout the policymaking cycle in the REFIT scoreboard.

Ensuring Quality

The Better Regulation guidelines and toolbox will help provide concrete guidance to European Commission services when preparing new initiatives and proposals as well as when managing and evaluating existing legislation.

In 2015, the Commission has established the Regulatory Scrutiny Board, an independent body of Commission officials and experts from outside the Commission.  The Regulatory Scrutiny Board reviews impact assessments and selected evaluations. The Board publishes annual reports on what it has done to deliver on its mission.

Strengthening subsidiarity and proportionality

The principles of subsidiarity and proportionality are cornerstones of the EU treaties, and are systematically applied to the Commission’s legislative proposals.

With the subsidiarity principle, the Commission aims to only act where it is necessary and where it delivers clear benefits over and above measures taken at national, regional or local levels. Except in cases where the EU has exclusive competence, action at European level should not be taken unless it is more effective than action taken at national, regional or local level. A subsidiarity grid is attached to all politically sensitive and important initiatives accompanied buy an impact assessment.

Proportionality focuses on the financial and administrative impact of proposed legislation, to ensure that regulatory actions do not exceed what is necessary to achieve the legislative and policy objectives. Any such impact must be minimised and must be proportionate to the policy objectives. For the Commission this means delivering our ambitious policies in the simplest, least costly way, avoiding unnecessary red tape.

The EU institutions working together

Improving EU law-making is a shared objective and the responsibility of all EU institutions and Member States. The best way to improve EU law-making and deliver better results is for the European Parliament, the Council of the European Union and the European Commission to work more closely together in the coming years.

Given the opportunities and challenges that lie ahead in our path to a sustainable recovery, it is crucial to legislate as efficiently as possible, with our future in mind. The effective application, implementation and enforcement of EU law is a priority for the von der Leyen Commission. The Commission can only determine the costs and savings associated with its own legislative proposals. Changes made during negotiations with the European Parliament and the Council may significantly alter impacts for people and business. As such, the Commission would welcome relaunched political dialogue to discuss ideas, so that that all parties can fulfil their commitments under the interinstitutional agreement on better law-making

The Commission will gradually make internal databases and repositories publicly accessible, in line with our data transparency policy. We will reach out to the European Parliament and the Council to set up a common evidence register, the Joint Legislative Portal, that will allow anyone interested in EU policymaking to find easily all the evidence underpinning a given initiative.

International regulatory cooperation

The EU is built on commonly agreed rules. For these rules to work, Member States must fully implement and enforce them in a timely fashion. They then need to ensure that the rules are correctly applied and enforced, because non-enforcement bears costs for citizens and businesses.

The effective application, implementation and enforcement of EU law is a priority for the von der Leyen Commission. As announced in President von der Leyen’s political guidelines, the Commission will continue to guide and support Member States in their efforts to transpose directives, implement regulations and apply EU rules properly. Compliance checks verify how Member States translate EU legislation into national legislation. To ensure effective dialogue in the transposition phase, we depend on the Member States for clear and precise information on national legislation.

Going forward, the Commission intends to carry out a stocktaking of its oversight and enforcement activities, to ensure that they remain fit for making EU law work in practice.

Documents

Related links

Latest News