Europejski plan walki z rakiem
Europejski plan walki z rakiem jest wyrazem politycznego zobowiązania do zwalczania chorób nowotworowych oraz kolejnym etapem tworzenia silnej Europejskiej Unii Zdrowotnej, która zapewni UE większe bezpieczeństwo, gotowość i odporność.
W 2024 r. w Unii Europejskiej u 2,7 mln osób wykryto raka, a kolejne 1,3 mln osób, w tym ponad 2 tys. młodych ludzi, zmarło na raka. Jeżeli nie podejmiemy zdecydowanych działań, liczba zachorowań na raka wzrośnie o 24 proc. do 2035 r., co oznacza, że stanie się on główną przyczyną zgonów w UE.
Działania w ramach europejskiego planu walki z rakiem są finansowane z różnych programów, między innymi Programu UE dla zdrowia, programu „Horyzont Europa” i programu „Cyfrowa Europa”.
Państwa UE mogą wspólnie dążyć do realizacji następujących celów:
- pokolenie wolne od tytoniu: zadbanie o to, by do 2040 r. tytoniu używało mniej niż 5 proc. ludności
- ograniczenie szkodliwego spożywania alkoholu zgodnie z celami zrównoważonego rozwoju ONZ (względne ograniczenie szkodliwego spożywania alkoholu o co najmniej 10 proc. do 2025 r.) oraz ograniczenie ekspozycji młodych ludzi na reklamy alkoholu
- ograniczenie zanieczyszczenia środowiska poprzez dostosowanie unijnych norm jakości powietrza do wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia oraz ograniczenie narażenia na substancje rakotwórcze i promieniowanie
- podnoszenie poziomu wiedzy i kompetencji zdrowotnych w celu promowania zdrowszego stylu życia.
W czerwcu 2024 r. przyjęto nowe zalecenie w celu wsparcia państw członkowskich w ich wysiłkach na rzecz zapobiegania nowotworom poprzez szczepienia. Zalecenie jest częścią europejskiego planu walki z rakiem i ważnym elementem Europejskiej Unii Zdrowotnej. W zaleceniu rekomenduje się przede wszystkim zwiększenie stanu zaszczepienia dwoma kluczowymi szczepionkami, które mogą zapobiegać zakażeniom wywołanym wirusami brodawczaka ludzkiego (HPV) i wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV), mogącym prowadzić do raka. Zaleca się także lepsze monitorowanie wskaźników wyszczepienia.
W planie walki z rakiem wyznaczono następujące cele na 2030 r.
Poprawa wczesnego wykrywania nowotworów
Wczesne wykrywanie za pomocą badań przesiewowych może pomóc w zwalczaniu chorób nowotworowych. Między państwami członkowskimi utrzymują się jednak nierówności w dostępie do tych badań.
Liczba poddanych badaniom osób zagrożonych chorobą różni się w poszczególnych państwach członkowskich. Odsetek tych osób waha się:
Zgodnie z nowym podejściem do wykrywania raka przyjętym w grudniu 2022 r. Komisja będzie wspierać państwa członkowskie, aby 90 proc. osób w UE kwalifikujących się do badań przesiewowych w kierunku raka piersi, szyjki macicy i jelita grubego, miało możliwość skorzystania z takich badań. W zaleceniu proponuje się również rozszerzenie zorganizowanych badań przesiewowych wśród ludności na nowotwory płuc, prostaty i – w pewnych okolicznościach – żołądka, w oparciu o dalsze badania.
Każdy człowiek, niezależnie od miejsca zamieszkania, powinien mieć takie samo prawo do wysokiej jakości opieki, diagnostyki i leczenia, taki sam dostęp do leków i takie same nadzieje na przeżycie.
Jednak różnice we wskaźniku przeżyć po leczeniu raka piersi między poszczególnymi krajami wynoszą 20 proc., a wskaźnik 5-letnich przeżyć w przypadku raka jelita grubego waha się od 49 proc. do 68 proc.
Unijny plan walki z rakiem przewiduje unijną platformę mającą na celu poprawę dostępu do leków przeciwnowotworowych. Planuje się również zapewnienie pracownikom zajmującym się nowotworami wsparcia w formie programu szkoleń międzyspecjalistycznych, który jest realizowany w ponad stu ośrodkach onkologicznych w całej UE.
Komisja dąży również do budowania zdolności cyfrowych ośrodków onkologicznych. Obejmuje to rozszerzenie stosowania telemedycyny i zdalnego monitorowania za pośrednictwem nowej inicjatywy eCAN Plus, realizowanej od czerwca 2025 r.
Poprawa jakości życia pacjentów chorych na raka i osób żyjących z rakiem lub wyleczonych
Szacuje się, że dzięki postępom we wczesnym wykrywaniu, skutecznym metodom leczenia i leczeniu podtrzymującemu w Europie jest ponad 12 mln osób żyjących z rakiem lub które wyleczonych, w tym około 300 tys. dzieci.
Według szacunków dzięki postępom we wczesnym wykrywaniu, skutecznym terapiom i leczeniu podtrzymującemu
Chociaż jest to powód do optymizmu, konieczne jest również zapewnienie odpowiedniej dalszej opieki, dostępu do ochrony socjalnej.
Inicjatywy przewodnie
- Centrum wiedzy na temat raka
- Diagnostyka i leczenie nowotworów dla wszystkich
- Europejska inicjatywa dotycząca obrazowania raka
- Europejska inicjatywa na rzecz propagowania wiedzy o chorobach nowotworowych
- Wyeliminowanie nowotworów spowodowanych wirusem brodawczaka ludzkiego
- Inicjatywa na rzecz poprawy jakości życia pacjentów onkologicznych
- Unijny program badań przesiewowych w kierunku raka
- Rejestr dotyczący nierówności w przeciwdziałaniu nowotworom
- Unijna sieć krajowych kompleksowych ośrodków onkologicznych
- Inicjatywa na rzecz pomocy dzieciom chorym na nowotwór
- Nowe sieci wiedzy fachowej (dotyczące horyzontalnych dziedzin onkologii)
Dokumenty
- български
- español
- čeština
- dansk
- Deutsch
- eesti
- ελληνικά
- English
- français
- hrvatski
- italiano
- latviešu
- lietuvių
- magyar
- Malti
- Nederlands
- português
- română
- slovenčina
- slovenščina
- suomi
- svenska
Ostatnia aktualizacja strony: 24 kwietnia 2026